مهریه دین قانونی مرد است و قانون، راهی به نام «فرار از پرداخت مهریه» پیشبینی نکرده است. با این حال، اگر مرد واقعاً توان پرداخت یکجای مهریه را نداشته باشد، میتواند از مسیرهایی مثل اعسار، تقسیط، توافق با زن یا اثبات شرایط خاص قانونی استفاده کند. تفاوت مهم اینجاست که این مسیرها با فرار از دین، پنهانکردن اموال یا معامله صوری فرق دارند.
بعضی اقدامها مثل انتقال اموال به نزدیکان، صلح عمری، خالیکردن حساب بانکی یا خروج از کشور ممکن است در ظاهر راهی برای دور شدن از پرداخت مهریه به نظر برسد؛ اما اگر با هدف فرار از دین انجام شود، میتواند در دعوای اعسار، توقیف اموال، ممنوعالخروجی یا حتی شکایت کیفری علیه مرد اثر بگذارد.
در این مقاله توضیح میدهیم چه راههایی برای مدیریت قانونی پرداخت مهریه وجود دارد، صلح عمری برای فرار از مهریه چه خطری دارد، فرار از مهریه به خارج چه اثری دارد، مدت زمان فرار از دین مهریه چگونه بررسی میشود و کدام رفتارها ممکن است به ضرر مرد تمام شود.
آیا راه قانونی برای ندادن مهریه وجود دارد؟
در نظام حقوقی ایران، مهریه بهعنوان یک حق قانونی برای زنان شناخته میشود و اصولاً مرد موظف به پرداخت آن است و قانون مجازاتی برای جرم عدم پرداخت مهریه مشخص کرده است. با این حال، در بسیاری از موارد، مردان به دلایل گوناگون از جمله شرایط مالی سخت، بدهیهای سنگین یا حتی مشکلات خانوادگی، به دنبال راههایی برای پرداخت نکردن این دین میگردند.
باید توجه داشت که فرار از پرداخت مهریه، اگر از طریق روشهای غیرقانونی مانند معاملات صوری یا پنهانکاری مالی انجام شود، میتواند عواقب جدی همچون حبس، جریمه نقدی یا حتی ممنوعالخروجی به همراه داشته باشد. اما در مقابل، اگر از ابزارهای قانونی مانند اعسار، صلح عمری، طلاق توافقی یا توافقنامههای رسمی استفاده شود، میتوان بدون ارتکاب جرم و با رعایت چارچوبهای حقوقی، از بخشی از پرداخت مهریه یا تمام آن معاف شد.
بهطور کلی، بهترین روش برای رهایی از پرداخت مهریه، روشهایی هستند که یا با توافق زن همراه باشند، یا توسط قانونگذار صراحتاً مجاز شمرده شده باشند. در ادامه، به دو مورد مهم در این زمینه میپردازیم: مجازات عدم پرداخت مهریه و مدت زمان فرار از دین مهریه.
آیا ندادن مهریه زندان دارد؟
ندادن مهریه به خودی خود جرم مستقل نیست، اما اگر حکم قطعی صادر شود و امکان وصول مهریه از اموال مرد وجود نداشته باشد، ممکن است ضمانت اجرای حبس طبق قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مطرح شود. اگر مرد واقعاً توان پرداخت ندارد، باید در مهلت قانونی، همراه با صورت اموال، دادخواست اعسار بدهد. اما از سوی دیگر امکان آزادی زندانی مهریه با سند هم وجود دارد و می توان با وثیقه گذاری برای مدت موقت وی را از زندان آزاد نمود.
طبق قانون جدید مهریه، اگر مرد بتواند ظرف مدت یک ماه پس از صدور حکم، با ارائه مدارک، عدم توانایی خود در پرداخت مهریه را اثبات کند، دادگاه میتواند به جای صدور حکم حبس، اقدام به تقسیط مهریه نماید. اما اگر مرد توانایی پرداخت داشته باشد و از پرداخت امتناع کند، حبس تعزیری در انتظار او خواهد بود.
نکته مهم این است که در حال حاضر، بسیاری از قضات با احتیاط و دقت به این موضوع میپردازند و تلاش میکنند تا بین حقوق زن و توان مالی مرد، توازن مناسبی ایجاد شود.
مدت زمان فرار از دین مهریه چقدر است؟
در قانون، مدت ثابتی مثل سه ماه، شش ماه یا یک سال برای فرار از دین مهریه وجود ندارد. مهم این است که انتقال مال در چه زمانی انجام شده: قبل از مطالبه مهریه، بعد از دادخواست، بعد از صدور حکم، یا بعد از محکومیت قطعی.
از نظر کیفری، انتقال مال به قصد فرار از دین شرایط خاصی دارد و صرف انتقال قبل از مطالبه مهریه معمولاً برای تعقیب کیفری کافی نیست. اما همان انتقال ممکن است در دعوای اعسار، صوری بودن معامله یا بررسی توان مالی مرد اثر داشته باشد.
صلح عمری برای فرار از مهریه؛ ابزار قانونی یا راهی پرخطر؟
یکی از پرکاربردترین راهکارهایی که برخی مردان برای جلوگیری از توقیف اموال خود در قبال مهریه از آن استفاده میکنند، عقد صلح عمری است. این قرارداد در ظاهر یک عمل حقوقی قانونی است که بهموجب آن، فرد میتواند منافع یک مال (مانند خانه یا مغازه) را برای مدت معین یا تا پایان عمر خود نگه دارد، ولی مالکیت آن را به شخص دیگری واگذار کند. این اقدام ممکن است بهعنوان راهی برای فرار از توقیف دارایی در مسیر مطالبه مهریه تلقی شود.
اما سوال مهم اینجاست آیا صلح عمری برای فرار از مهریه قانونی است؟ یا اگر هدف از صلح، فرار از پرداخت مهریه باشد، ممکن است دادگاه آن را بیاثر کند؟ برای پاسخ به این سؤال باید گفت که اگر صلح عمری با هدف خارج کردن مال از دسترس زن و جلوگیری از پرداخت مهریه انجام شده باشد، میتواند محل ایراد و بررسی دادگاه قرار بگیرد. مخصوصاً وقتی صلح درست بعد از شروع اختلافات خانوادگی، نزدیک به مطالبه مهریه، قبل از دادخواست اعسار یا قبل از دادخواست طلاق از طرف مرد انجام شده باشد.
بررسی ترفندهای ندادن مهریه از طریق طلاق
در فرآیند طلاق، یکی از مهمترین موضوعاتی که معمولاً منجر به اختلاف بین زوجین میشود، بحث پرداخت یا بخشش مهریه است. مردانی که توانایی یا تمایل به پرداخت مهریه ندارند، به دنبال راههایی هستند تا یا از زیر بار این تعهد شانه خالی کنند یا حداقل مبلغ آن را کاهش دهند.
از جمله ترفندهای رایج برای ندادن مهریه در فرآیند طلاق، میتوان به طلاق توافقی، فسخ نکاح و استناد به شرایط خاص قانونی اشاره کرد. در این بخش به بررسی سه روش پرکاربرد در این زمینه میپردازیم:
بررسی ندادن یا پرداخت کمتر مهریه از طریق طلاق توافقی
در طلاق توافقی، مرد نمیتواند یکطرفه مهریه را حذف کند. اگر زن تمام یا بخشی از مهریه را بذل، ابراء یا در قالب توافق طلاق تعیین تکلیف کند، آن توافق میتواند اثر حقوقی داشته باشد. اما این موضوع باید روشن، مکتوب و قابل استناد باشد.
البته در نظر داشته باشید که اگر با استفاده از این روش اقدام به تقسیط مهریه در طلاق توافقی نمایید و تصور کنید که بعدا می توانید درخواست اعسار بابت عدم پرداخت مهریه تقسیط شده در طلاق توافقی نمایید، باید بدانید که این امکان وجود نخواهد داشت مگر در شرایط بسیار خاص. در نهایت مزایای استفاده از طلاق توافقی برای ندادن مهریه عبارتاند از:
- کاهش چشمگیر هزینههای مالی و زمانی
- جلوگیری از درگیریهای قضایی طولانی
- رضایت طرفین و حذف ریسکهای قانونی
البته برای اینکه این توافق معتبر باشد، باید در قالب توافقنامه رسمی طلاق و ثبتشده در دفاتر اسناد رسمی یا دادگاه خانواده باشد تا بعداً قابل انکار نباشد.
طلاق دادن زن بدون مهریه امکان پذیر است؟
بر خلاف تصور رایج، تنها در شرایط خاصی میتوان زن را بدون پرداخت مهریه طلاق داد. این موارد عبارتاند از:
- ابراء یا بخشش مهریه توسط زن قبل یا هنگام طلاق (سند رسمی یا توافقنامه)
- طلاق خلع؛ حالتی که زن با بذل مهریه طلاق میگیرد تا از شوهر جدا شود
- باطل بودن عقد نکاح؛ مثلاً اگر عقد از ابتدا شرایط قانونی نداشته باشد
- عدم تعیین مهریه و فوت زن قبل از نزدیکی
- مهریه عندالاستطاعه و اثبات ناتوانی مالی شوهر
بنابراین، در همه موارد نمیتوان مهریه را نپرداخت. فقط در صورتیکه زن با میل خود از این حق بگذرد یا قانون مورد خاصی را پیشبینی کرده باشد، مرد میتواند بدون پرداخت مهریه زن را طلاق دهد.
آیا فسخ نکاح باعث حذف مهریه میشود؟
فسخ نکاح فقط در شرایط مشخص قانونی مطرح میشود و نباید بهعنوان راهی برای فرار از مهریه معرفی شود. اثر فسخ بر مهریه به زمان فسخ، وقوع یا عدم وقوع نزدیکی، و علت فسخ بستگی دارد. بنابراین این مسیر فقط وقتی قابل بررسی است که یکی از عیوب یا جهات قانونی فسخ واقعاً وجود داشته باشد و قابل اثبات باشد. دلایل قانونی برای فسخ نکاح عبارتاند از:
- جنون زن یا وجود عیوب جسمی و روانی
- جذام، برص یا ناتوانی جنسی
- تدلیس در ازدواج (فریب در ازدواج)
در صورتی که مرد بتواند یکی از این دلایل را اثبات کند و رابطه زناشویی هم برقرار نشده باشد، میتواند بدون پرداخت مهریه، نکاح را فسخ نماید. اما اگر علت فسخ ناتوانی جنسی مرد باشد، زن فقط مستحق نصف مهریه خواهد بود. بنابراین، فسخ نکاح از جمله ترفندهای محدود ولی کاملاً قانونی برای عدم پرداخت مهریه است که البته اثبات آن نیازمند مدارک پزشکی و فرایند حقوقی پیچیدهای است.
اثبات اعسار؛ پرکاربردترین راه نپرداختن مهریه
یکی از اصلیترین و رایجترین راههایی که مردان برای فرار از پرداخت نقدی مهریه به آن استناد میکنند، اعسار است. در قانون، اعسار به معنای ناتوانی مالی برای پرداخت بدهی، از جمله مهریه، تعریف شده است. اگر مردی بتواند ثابت کند که توان پرداخت مهریه را ندارد، دادگاه میتواند پرداخت آن را بهصورت قسطی تعیین کند یا پیشپرداخت سنگین برای آن در نظر نگیرد.
اعسار، برخلاف فرار از دین یا انتقال صوری اموال، یک راهحل کاملاً قانونی و رسمی است که حتی با تصویب قانون جدید مهریه در سالهای اخیر، اهمیت آن دوچندان شده است. اما در نظر داشته باشید که عدم پرداخت اقساط می تواند منجر به صدور حکم جلب مهریه شود و زندان به همراه داشته باشد.
درخواست اعسار و مدارک لازم برای آن
برای پذیرش اعسار، مرد باید ابتدا دادخواست اعسار از پرداخت مهریه را به دادگاه تقدیم کند. این دادخواست معمولاً باید همراه با مدارک و مستنداتی باشد که نشان دهد مرد توان مالی کافی برای پرداخت کامل یا یکجای مهریه ندارد. مهمترین مدارکی که در اثبات اعسار مفیدند، شامل موارد زیر میشوند:
- فیشهای حقوقی (با مبالغ پایین یا عدم اشتغال)
- پرینت حسابهای بانکی با موجودی پایین یا تراکنش محدود
- اجارهنامه محل سکونت یا قبضهای هزینه زندگی
- مدارک بدهیهای دیگر یا وامهای پرداختنشده
- گواهی پزشک درباره بیماری و ناتوانی کاری
- شهادت دو نفر از آشنایان که وضعیت مالی مرد را تأیید کنند
در صورت پذیرش این مدارک، دادگاه معمولاً مهریه را تقسیط میکند یا مهلت زمانی برای پرداخت آن میدهد. اما اگر مدارک قانعکننده نباشند، دادگاه ممکن است حکم جلب یا توقیف اموال صادر کند.
ترفندهایی برای کاهش پیش قسط و اقساط مهریه
یکی از چالشهای مهم در فرآیند اعسار، مبلغی است که دادگاه به عنوان پیشقسط مهریه و اقساط ماهانه تعیین میکند. اما با کمی دقت و راهنمایی حقوقی، میتوان این مبالغ را به شکل قابل توجهی کاهش داد. برخی ترفندهای مؤثر عبارتاند از:
- ارائه گزارش دقیق از هزینههای جاری زندگی مانند اجاره، درمان، قسط و شهریه فرزندان
- اثبات نداشتن شغل ثابت یا شغل کمدرآمد با مدارک رسمی و شهادت شهود
- نشان دادن اینکه حتی پرداخت اقساط پیشنهادی هم از توان شما خارج است
- استفاده از مشاوره حقوقی تخصصی برای تنظیم دادخواست قوی و کامل
توجه داشته باش که اگر دادگاه به صداقت مرد در ادعای اعسار اطمینان پیدا کند به جای زندانی کردن مرد بابت نپرداختن اقساط مهریه، ممکن است حتی از دریافت پیشقسط صرف نظر کند یا تقسیط مهریه را برای سالها طولانی کند. این روش یکی از امنترین و قابل دفاعترین راهکارها برای کاهش فشار مالی ناشی از مهریه محسوب میشود.
انتقال اموال به نزدیکان؛ چه زمانی فرار از دین یا معامله صوری محسوب میشود؟
برخی مردان برای جلوگیری از توقیف اموال در برابر مهریه، اقدام به انتقال داراییهای خود به نام بستگان و افراد مورد اعتماد میکنند. این کار در ظاهر ممکن است راهی مطمئن به نظر برسد، اما از دید قانون، اگر با هدف فرار از دین انجام شده باشد، میتواند باطل اعلام شود و عواقب کیفری در پی داشته باشد.
ماده ۲۱۸ قانون مدنی صراحت دارد که اگر معاملهای به قصد فرار از دین انجام شود، در صورت اثبات، صوری محسوب شده و باطل خواهد بود. همچنین قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، برای چنین رفتاری مجازاتهایی همچون حبس تعزیری، جزای نقدی، و حتی تعقیب کیفری شخص ثالث که مال را دریافت کرده، در نظر گرفته است.
در این بخش، دو سؤال مهم را بررسی میکنیم که آیا این نوع انتقال اموال بهطور کلی جرم است؟ و چه تفاوتی بین معاملات واقعی و معاملات صوری وجود دارد؟
کدام انتقال ها مجاز و کدام غیر قانونی می باشند؟
انتقال به خانواده بهتنهایی ممنوع نیست، اما اگر با نبود پرداخت واقعی، ادامه استفاده مرد از مال، قیمت غیرواقعی، انتقال همزمان با مطالبه مهریه یا ادعای اعسار همراه شود، میتواند علیه مرد استفاده شود. بهطور خاص، اگر دادگاه تشخیص دهد:
- مرد، اموالش را در زمان مطالبه مهریه یا بعد از آن به دیگران منتقل کرده
- این انتقال بدون دریافت وجه واقعی بوده است (صوری)
- اموال منتقل شده بخش اصلی دارایی او بودهاند
در این صورت، این معامله باطل و قابل ابطال خواهد بود. همچنین شخصی که مال را دریافت کرده نیز ممکن است بهعنوان شریک جرم تحت تعقیب قرار گیرد.
آیا دادگاه انتقال اموال به خانواده را باطل میکند؟
نکته کلیدی در برخورد قانونی با این نوع انتقالات، تشخیص صوری بودن معامله است. اگر انتقال مال واقعی باشد یعنی وجه کامل آن پرداخت شده، سند رسمی تنظیم شده، و انتقال در زمان مناسب انجام شده باشد معمولاً دادگاه آن را معتبر میداند. اما در موارد زیر علی الخصوص انتقال اموال پیش از شکایت مهریه، دادگاه معمولاً به باطل بودن معامله رأی میدهد:
- فروش یا بخشش ملک بدون دریافت وجه، به یکی از بستگان نزدیک
- تنظیم قرارداد بدون تاریخ یا با تاریخ جعلی
- عدم وجود مدارک بانکی برای اثبات انتقال وجه
- اظهارات ضدونقیض طرفین درباره قرارداد
برای جلوگیری از چنین مشکلاتی، پیشنهاد میشود اگر واقعاً قصد انتقال اموال دارید، این کار را قبل از مطالبه رسمی مهریه، همراه با مدارک مالی دقیق و تنظیم سند رسمی در دفاتر اسناد رسمی انجام دهید. در غیر این صورت، ممکن است هم مال خود را از دست بدهید و هم گرفتار مجازات قانونی به دلیل فرار از دین شوید.
قانون جدید فرار از دین مهریه؛ واقعاً قانون جدیدی وجود دارد؟
در سالهای اخیر، بهویژه از سال ۱۴۰۲ به بعد، قوانین مربوط به مهریه دچار تغییرات قابل توجهی شدهاند. هدف این اصلاحات، حفظ تعادل بین حقوق زوجه و توان اقتصادی زوج و جلوگیری از سوءاستفاده از ابزارهای قانونی مانند زندان برای وصول مهریههای سنگین بوده است.
در عمل، بسیاری از کاربران با عبارت قانون جدید فرار از دین مهریه جستجو میکنند، اما اصل موضوع همچنان باید با مقررات قانون مدنی، قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و قواعد اجرای مهریه بررسی شود. مهمترین نکته این است که فرار از دین، انتقال صوری اموال و اعسار، سه موضوع متفاوتاند و نباید با هم مخلوط شوند.
قانون جدید فرار از دین مهریه چه میگوید؟
براساس قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و ماده ۲۱۸ قانون مدنی، اگر مردی با هدف فرار از پرداخت مهریه، اموال خود را به دیگران منتقل کند بهگونهای که دارایی باقیمانده برای پرداخت دین کافی نباشد، این عمل جرم محسوب میشود. مجازات این اقدام به شرح زیر است:
- حبس تعزیری
- جزای نقدی بابت فرار از پرداخت مهریه
- ابطال معامله صوری
- ممنوعالخروجی زوج
- پیگرد شریک جرم (یعنی شخصی که مال را دریافت کرده با علم به نیت مرد)
نکته مهم در قانون جدید این است که دادگاه میتواند حتی اگر معامله قبل از صدور حکم باشد، در صورت اثبات نیت فرار از دین، حکم به ابطال آن بدهد. بنابراین، این تصور که اگر قبل از مطالبه مهریه اموال را منتقل کنیم مشکلی پیش نمیآید، دیگر چندان صحیح نیست.
محدودیت سکههای مهریه و ممنوعالخروجی مردان
یکی دیگر از اصلاحات مهم در قانون مهریه، محدودسازی تعداد سکههایی است که زن میتواند بهصورت یکجا مطالبه کند. در قانون جدید، مقرر شده است که تا سقف مشخصی از سکه (معمولاً ۱۴ سکه) امکان صدور حکم جلب و بازداشت وجود دارد و مازاد بر آن فقط با اثبات تمکن مالی مرد قابل مطالبه خواهد بود.
همچنین، ممنوعالخروج شدن مردان به دلیل بدهی مهریه، تنها در صورتی اجرا میشود که زن به دادگاه مراجعه کرده و اموال توقیفپذیر در دسترس نباشد. حتی در این حالت هم اگر مرد اعسار خود را اثبات کند، این ممنوعیت ممکن است رفع شود.
این مقررات، گرچه از زندانی شدن بیرویه مردان جلوگیری میکند، اما همچنان حقوق زن را در صورت اثبات استحقاق، تضمین مینماید.
آیا فرار به خارج از کشور برای ندادن مهریه موثر است؟
خروج از کشور باعث از بین رفتن مهریه نمیشود. اگر مرد اموالی در ایران داشته باشد، زن میتواند از مسیر قانونی برای توقیف آن اقدام کند. اگر پرونده در مرحله اجرا باشد، ممنوع الخروجی یا محدودیتهای بعدی هم میتواند مطرح شود. بنابراین خروج از کشور ممکن است اجرای حکم را سخت تر کند، اما مهریه را از بین نمیبرد. زیرا قانونگذار با ابزارهایی مانند منع خروج از کشور، توقیف اموال داخل کشور، و صدور رأی غیابی که نتیجه جرم پرداخت نکردن مهریه است از چنین اقداماتی پیشگیری میکند.
در ادامه، دو موضوع کلیدی در این زمینه را بررسی میکنیم: کارآمدی فرار به خارج برای عدم پرداخت مهریه و ابزارهای قانونی زوجه برای پیگیری حقوقی این موضوع در ایران.
فرار از مهریه به خارج از کشور و تبعات آن
در موارد زیادی مشاهده شده که زوج، پیش از مطرح شدن مطالبه مهریه، اقدام به خارج شدن از کشور میکند تا از اجرای احکام فرار کند. اما باید دانست که چنین رفتاری، نهتنها از نظر اخلاقی ناپسند است، بلکه از نظر حقوقی نیز مانع از اجرای حکم نمیشود. در صورتی که زن بتواند نشان دهد که خروج همسرش از کشور به قصد فرار از دین مهریه انجام شده، میتواند از طریق وکیل یا دادخواست مستقیم، اقدام به موارد زیر کند:
- درخواست توقیف اموال داخل کشور
- صدور حکم اعسار غیابی
- ارائه دادخواست ممنوعالخروجی (در صورت بازگشت)
- تقاضای صدور اجرائیه بدون حضور زوج
در عمل، فرار به خارج، تنها در صورتی میتواند اجرا را به تعویق بیندازد که مرد هیچگونه اموال داخل کشور نداشته باشد و بازگشتی هم نداشته باشد. با این حال، ممکن است در آینده با ورود دوباره یا شناسایی دارایی، اقدامات قضایی علیه او پیگیری شود.
توقیف اموال و صدور ممنوعالخروجی برای زوج
اگر زن بتواند در دادگاه ثابت کند که شوهرش در حال فرار از اجرای حکم مهریه است یا قصد خروج از کشور را دارد، دادگاه میتواند دستور ممنوعالخروجی زوج را صادر کند. این حکم معمولاً بهصورت فوری و بدون نیاز به اثبات دقیق بدهی صادر میشود، بهویژه زمانی که مرد در حال ترک کشور و زن فاقد دسترسی به اموال توقیفپذیر است. همچنین زن میتواند نسبت به:
- توقیف حسابهای بانکی مرد
- توقیف خودرو، ملک، یا هر دارایی منقول و غیرمنقول
- مطالبه اجرتالمثل، نفقه معوقه و سایر حقوق مالی
اقدام کند. تمامی این موارد در سامانه اجرای احکام ثبت شده و بهمحض شناسایی دارایی جدید، قابلیت اجرا دارند. بنابراین، خروج از کشور به هیچوجه تضمینگر رهایی از مهریه نیست؛ بلکه در بسیاری از موارد، زندگی مرد را با پیچیدگیهای حقوقی و محدودیتهای بلندمدت مواجه میکند.
سوالات متداول
در این قسمت از مطلب سوالات متداول پیرامون بهترین راه های فرار از مهریه که توسط پرسشگران از مجموعه ایران لگال مطرح شده است را مشاهده می فرمایید:
❓ همسرم برای پرداخت نکردن مهریه فرار کرده است. جلسات را نیامده و محکوم شده است اما اعتراض نکرده. من چه کاری میتوانم بکنم؟
در صورتی که رأی قطعی صادر شده و همسر شما در جلسات حضور نداشته و اعتراضی هم نکرده است، میتوانید از طریق اجرای احکام، درخواست صدور حکم جلب یا توقیف اموال بدهید. همچنین اگر نشانی محل اقامت او در دسترس نیست، میتوانید از طریق اعلان آگهی در روزنامه رسمی و نیابت قضایی برای شناسایی محل سکونت اقدام کنید.
❓ دختری با پسری عقد کرده و پس از خرید جهیزیه و رهن خانه توسط داماد، دختر از منزل فرار کرده است. آیا راهی برای پیداکردنش وجود دارد؟ و در چه صورتی میشود مهریه به او نداد؟
داماد میتواند از طریق پلیس آگاهی یا ثبت شکایت در دادسرای ناحیه جرایم خانواده درخواست پیگیری کند. در خصوص مهریه، اگر زن از تمکین خودداری کرده و در منزل مشترک حضور نداشته باشد، ممکن است مرد بتواند با اثبات این موضوع، مطالبه پرداخت مهریه را به تعویق بیندازد یا تقسیط کند، اما حذف کامل آن نیاز به شرایط خاص دارد.
❓ آیا راهی وجود دارد که زوج از پرداخت مهریه به زوجه فرار کند؟ آیا قانونی وجود دارد که زوج مهریه زوجه را نپردازد؟
به طور کلی هیچ قانونی برای فرار از پرداخت مهریه وجود ندارد. مهریه در قوانین ایران، دین ممتاز محسوب میشود و باید پرداخت شود. اما اگر زوج توان مالی نداشته باشد، میتواند با ارائه دادخواست اعسار، تقاضای قسطبندی مهریه کند. تنها در مواردی مانند فسخ نکاح پیش از نزدیکی یا بخشش مهریه توسط زن، امکان حذف مهریه وجود دارد.
❓شوهرم به بهانه عدم پرداخت مهریه به سربازی رفت و بعد از تعدیل مهریه از سربازی فرار کرده است. چه کاری میتوانم انجام دهم؟
شما میتوانید با مراجعه به شعبه اجرای احکام، تقاضای ادامه روند اجرای حکم مهریه را بدهید. اگر مرد فراری باشد و محل اقامت او مشخص نباشد، میتوانید از طریق مراجع انتظامی یا صدور نیابت قضایی، پیگیری کنید. همچنین در صورت تغییر شرایط مالی یا شغلی همسرتان، امکان اعتراض به تقسیط و درخواست افزایش مبلغ اقساط نیز وجود دارد.
❓همسرم به دلیل چک بلامحل محکوم شد و من مهریهام را اجرا گذاشتم اما اکنون از پرداخت مهریه امتناع میکند و میگوید این کار فرار از دین محسوب میشود. آیا واگذاری ماشین به نام من به عنوان پرداخت مهریه، فرار از دین محسوب میشود؟
اگر واگذاری خودرو بهعنوان تسویه مهریه صورت گرفته باشد و در قالب سند رسمی یا توافقنامه مکتوب باشد، معمولاً بهعنوان پرداخت مهریه پذیرفته میشود. اما اگر انتقال با هدف پنهانکردن اموال از سایر طلبکاران بوده و بدون توافق روشن با شما انجام شده باشد، ممکن است از نظر قانون، مصداق فرار از دین تلقی شود.
❓در صورت عدم پرداخت مهریه و فرار از پرداخت سکه، اگر خانم نتواند مرد را پیدا کند، میتواند از دادگاه طلاق بگیرد یا کار دیگری انجام دهد؟
در چنین شرایطی، اگر زن بتواند عدم حضور، عدم پرداخت و عدم امکان دسترسی به همسر را اثبات کند، ممکن است بتواند درخواست طلاق غیابی بر اساس عُسر و حَرَج بدهد. اما پیش از آن، لازم است همه راههای قانونی برای اجرای حکم مهریه، یافتن مرد و جلب او امتحان شده باشد. پس از آن میتوان از طریق دادگاه خانواده، طلاق یکطرفه را پیگیری کرد.