شکایت از روانشناس زمانی معنا پیدا میکند که موضوع فقط نارضایتی از نتیجه مشاوره نباشد و رفتار مشخصی مانند افشای اطلاعات محرمانه، فعالیت بدون پروانه، دریافت وجه خلاف تعرفه، توهین، سوءاستفاده از رابطه درمانی یا ارائه خدمات خارج از صلاحیت رخ داده باشد.
مرجع رسیدگی نیز به نوع تخلف بستگی دارد؛ بعضی موارد در سازمان نظام روانشناسی بررسی میشوند و بعضی رفتارها ممکن است نیازمند شکایت قضایی باشند. در ادامه توضیح میدهیم چه رفتارهایی قابل شکایت اند، چه مدارکی لازم است و برای هر وضعیت باید به کدام مرجع مراجعه کرد.
شکایت از روانشناس؛ موارد قابل شکایت، مدارک و مرجع رسیدگی
برای شکایت از روانشناس ابتدا باید مشخص شود موضوع شما یک تخلف حرفهای است، احتمال وقوع جرم وجود دارد یا فقط از نتیجه مشاوره ناراضی هستید. مرجع رسیدگی در این سه وضعیت یکسان نیست.
افشای اطلاعات محرمانه، فعالیت بدون پروانه، دریافت مبلغ خلاف تعرفه، استفاده از عنوان جعلی، برقراری رابطه نامتعارف با مراجع، ضبط جلسه بدون رضایت و ارائه خدمات خارج از صلاحیت حرفهای میتواند قابل پیگیری باشد. در مقابل، نتیجه نگرفتن از جلسات یا مخالفت با نظر روانشناس معمولاً بهتنهایی برای اثبات تخلف کافی نیست.
اگر شخص مورد شکایت روانپزشک است، نه روانشناس، شکایت حرفهای او اصولاً باید از مسیر سازمان نظام پزشکی پیگیری شود. سازمان نظام پزشکی برای دریافت و پیگیری شکایت از پزشکان سامانه جداگانه دارد.
پیش از شکایت مشخص کنید از چه کسی شکایت دارید
ممکن است کاربر همه افراد فعال در حوزه سلامت روان را «روانشناس» یا «مشاور» بنامد، در حالی که وضعیت حرفهای آنها متفاوت است.
روانشناس و مشاور برای ارائه خدمات حرفهای باید پروانه اشتغال سازمان نظام روانشناسی و مشاوره را داشته باشند. صرف داشتن مدرک روانشناسی، شماره عضویت سازمان، شرکت در دورههای آموزشی یا معرفی خود بهعنوان کوچ و درمانگر جای پروانه اشتغال را نمیگیرد. قانون تشکیل سازمان نظام روانشناسی، اخذ پروانه و عضویت در سازمان را برای اشتغال حرفهای الزامی دانسته است.
پیش از تنظیم شکایت، نام و نام خانوادگی شخص را در فهرست رسمی دارندگان پروانه جستوجو کنید. نبودن نام در نتیجه جستوجو میتواند نشانهای برای بررسی بیشتر باشد، اما بهتر است وضعیت پروانه مستقیماً از سازمان نیز استعلام شود؛ بهخصوص اگر احتمال میدهید نام شخص تغییر کرده یا اطلاعات سامانه بهروز نشده است.
اگر مشاوره در یک مرکز انجام شده، این اطلاعات را جداگانه ثبت کنید:
- نام روانشناس یا مشاور؛
- نام و نشانی مرکز؛
- نام مدیر یا مسئول فنی، در صورت اطلاع؛
- تاریخ جلسات؛
- شماره پروانه فرد و مرکز، اگر در دسترس است؛
- مبلغ پرداختشده و نحوه پرداخت.
ممکن است تخلف فقط مربوط به درمانگر نباشد. برای مثال، مرکز ممکن است از افراد فاقد پروانه استفاده کرده، پروندهها را در اختیار کارکنان غیرمرتبط گذاشته یا بدون مجوز فعالیت کرده باشد. در چنین وضعیتی بهتر است رفتار شخص و عملکرد مرکز بهصورت جداگانه در شکایت توضیح داده شود.
چه رفتارهایی از روانشناس قابل شکایت است؟
هر رفتار ناخوشایند الزاماً تخلف نیست. برای قابل رسیدگی شدن شکایت باید بتوان رفتار مشخص، زمان وقوع و دلیل اعتراض را توضیح داد.
افشای حرفها و اطلاعات محرمانه مراجع
اصل بر این است که اطلاعاتی که روانشناس در جریان جلسات، آزمونها، مکاتبات یا بررسی پرونده به دست میآورد محرمانه بماند. این موضوع فقط شامل تشخیص بیماری یا نتیجه آزمون نیست؛ حرفهای مطرحشده در جلسه، پیامهای خصوصی، مشکلات خانوادگی، سابقه روابط، تصاویر، فایلهای صوتی و اطلاعات مالی یا شغلی نیز ممکن است محرمانه باشند.
نمونههای قابل بررسی عبارتاند از:
- نشان دادن پیامهای خصوصی مراجع به همسر، نامزد یا خانواده او؛
- تعریف کردن محتوای جلسات برای اشخاص دیگر؛
- فرستادن نتیجه آزمون برای فردی که اجازه دریافت آن را ندارد؛
- استفاده از پرونده واقعی مراجع در کلاس، پادکست یا شبکه اجتماعی به شکلی که هویت او قابل تشخیص باشد؛
- در اختیار گذاشتن پرونده به کارکنان یا کارآموزان غیرمرتبط؛
- ارسال اطلاعات مراجع در گروههای پیامرسان.
نظامنامه اخلاقی روانشناسان، حفاظت از اطلاعات محرمانه را الزامی دانسته و روانشناس را موظف کرده اطلاعات را بهگونهای ثبت و نگهداری کند که امکان سوءاستفاده از آن وجود نداشته باشد. ضبط صوتی یا تصویری جلسات نیز طبق این نظامنامه به رضایتنامه کتبی مراجع نیاز دارد.
افشای راز ممکن است علاوه بر تخلف حرفهای، عنوان کیفری هم داشته باشد. ماده ۶۴۸ قانون مجازات اسلامی درباره افرادی است که به مناسبت شغل یا حرفه خود محرم اسرار مردم میشوند و در غیر از موارد قانونی آن اسرار را افشا میکنند. تحقق جرم به محرمانه بودن اطلاعات، نحوه آگاهی شخص، وجود یا نبود مجوز قانونی و دلایل قابل ارائه بستگی دارد.
آیا روانشناس در هیچ شرایطی حق افشای اطلاعات را ندارد؟
رازداری مطلق نیست. براساس نظامنامه اخلاقی، در موارد محدودی مانند رضایت مراجع، وجود خطر جانی برای مراجع یا دیگران و دستور قانون یا مرجع قانونی ممکن است افشای محدود اطلاعات مجاز باشد. حتی در این حالت نیز اطلاعات باید تا حد لازم افشا شود و روانشناس تا حد امکان مراجع را در جریان قرار دهد.
بنابراین اگر روانشناس به دلیل خطر فوری خودکشی، آسیب جدی به شخص دیگر یا دستور قضایی اطلاعاتی را منتقل کرده است، صرف انتقال اطلاعات برای اثبات تخلف کافی نیست. باید بررسی شود آیا واقعاً یکی از موارد استثنایی وجود داشته و آیا میزان افشا متناسب بوده است.
افشای اطلاعات در مشاوره زوجین
در مشاوره زوجین، محرمانگی پیچیدهتر است. ممکن است جلسات مشترک و فردی وجود داشته باشد یا یکی از زوجین خارج از جلسه برای درمانگر پیام بفرستد. در این پروندهها باید مشخص شود:
- روانشناس در شروع جلسات چه توضیحی درباره محرمانگی داده است؟
- آیا طرفین توافق کردهاند اطلاعات جلسات فردی از دیگری مخفی نماند؟
- پیام برای هماهنگی جلسه بوده یا حاوی اطلاعات شخصی و محرمانه؟
- آیا رضایتی برای ارائه پیام یا اطلاعات وجود داشته است؟
- آیا ادعای خطر جانی یا الزام قانونی مطرح بوده است؟
نمیتوان برای همه پروندههای زوجدرمانی یک حکم یکسان صادر کرد؛ اما نشان دادن پیام خصوصی یکی از طرفین به طرف دیگر، بدون رضایت یا توجیه حرفهای قابل قبول، میتواند موضوع شکایت باشد.
توهین، تحقیر یا رفتار آسیبزننده
بیاحترامی، تعرض به حقوق مراجع و بیکفایتی حرفهای از مواردی هستند که خود سازمان نظام روانشناسی در صفحه رسمی شکایات به آنها اشاره کرده است.
با این حال بهتر است در شکایت فقط ننویسید «روانشناس با من بدرفتاری کرد». جمله یا رفتار مورد اعتراض را تا حد امکان دقیق شرح دهید:
در جلسه مورخ … در حضور … روانشناس خطاب به من گفت … و سپس با وجود اعلام وضعیت بحرانی من، جلسه را متوقف کرد.
بیان دقیق واقعه امکان رسیدگی را بیشتر از توصیفهای کلی مانند «غیراخلاقی بود» یا «باعث شد حالم بد شود» فراهم میکند.
رابطه عاطفی، جنسی یا سوءاستفاده از مراجع
وابستگی عاطفی مراجع به درمانگر ممکن است بخشی از فرایند درمان باشد، اما درمانگر حق ندارد از این وضعیت برای ایجاد رابطه شخصی، جنسی، مالی یا سایر منافع خود استفاده کند.
نظامنامه اخلاقی، ورود روانشناس به روابط متعارض با نقش حرفهای، رابطه جنسی با مراجع و سوءاستفاده از رابطه حرفهای را ممنوع کرده است.
پیامهای شخصی نامتعارف، پیشنهاد رابطه، درخواست ملاقات خارج از چارچوب درمان، دریافت هدیه یا منفعت قابل توجه و تهدید مراجع به قطع درمان در صورت نپذیرفتن خواستههای شخصی میتواند در ارزیابی شکایت مؤثر باشد.
ارائه خدمات خارج از صلاحیت حرفهای
روانشناس باید فقط در حوزهای فعالیت کند که برای آن دانش، آموزش و تجربه لازم را دارد. نظامنامه اخلاقی مقرر کرده است که خدمات خارج از صلاحیت به متخصص واجد شرایط ارجاع شود.
صرف اینکه درمان نتیجه مطلوب نداده است، بیکفایتی حرفهای را ثابت نمیکند. برای بررسی تخلف باید دید آیا درمانگر:
- در حوزهای خارج از تخصص خود فعالیت کرده است؛
- از روشهایی استفاده کرده که برای آنها آموزش ندیده؛
- روش فاقد پشتوانه کافی را بدون اطلاع و موافقت مراجع اجرا کرده است؛
- نشانههای جدی خطر را نادیده گرفته؛
- از ارجاع مراجع به متخصص لازم خودداری کرده است؛
- خود را دارای تخصص یا مدرکی معرفی کرده که واقعاً نداشته است.
تجویز دارو توسط روانشناس
روانشناس و مشاور پزشک نیستند و حق تجویز دارو، تغییر مقدار دارو یا توصیه به قطع داروی تجویزشده توسط روانپزشک را ندارند. سازمان نظام روانشناسی نیز در اطلاعیه حقوقی خود مداخله روانشناس در تجویز یا تغییر دارو را خارج از حدود فعالیت حرفهای اعلام کرده است.
اگر چنین اتفاقی افتاده، نسخه، پیامها، فایل جلسه و مدارک مربوط به داروی قبلی را نگه دارید. اگر مصرف یا قطع دارو باعث آسیب جسمی یا روانی شده، موضوع ممکن است علاوه بر تخلف حرفهای، نیازمند بررسی قضایی و کارشناسی پزشکی باشد.
ضبط جلسه یا انتشار محتوای آن بدون رضایت
براساس نظامنامه اخلاقی، روانشناس پیش از ضبط صوتی یا تصویری جلسه باید رضایتنامه کتبی مراجع یا نماینده قانونی او را دریافت کند.
در جلسات آنلاین نیز روشن بودن دوربین یا استفاده از یک پلتفرم به معنای رضایت به ضبط نیست. اگر جلسه ضبط شده، باید مشخص شود رضایت چگونه گرفته شده، فایل برای چه هدفی استفاده شده و چه اشخاصی به آن دسترسی داشتهاند.
دریافت مبلغ خلاف تعرفه یا وجه اضافی
سازمان نظام روانشناسی، رعایت نکردن تعرفه خدمات را از نمونههای تخلف صنفی اعلام کرده است. نظامنامه اخلاقی نیز دریافت حقالزحمه مطابق تعرفه و خودداری از دریافت وجوه دیگر از مراجع را مقرر کرده است.
برای شکایت مالی، رسید کارتخوان، انتقال وجه، فاکتور، پیام تعیین مبلغ و توضیحات مرکز درباره نوع خدمت را نگه دارید. هزینه یک آزمون، گزارش کتبی یا خدمت جداگانه ممکن است با هزینه جلسه عادی متفاوت باشد؛ بنابراین ابتدا باید معلوم شود وجه بابت چه خدمتی دریافت شده است.
فعالیت بدون پروانه یا استفاده از عنوان جعلی
اگر شخصی با عنوان روانشناس، رواندرمانگر یا مشاور حرفهای خدمات ارائه میدهد، ابتدا وضعیت پروانه او را بررسی کنید. ارائه خدمات روانشناختی توسط افراد فاقد پروانه معتبر، طبق اعلام سازمان نظام روانشناسی غیرقانونی است و میتوان آن را به معاونت انتظامی سازمان گزارش کرد. این موضوع شامل فعالیت در مطب، مرکز، شبکه اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین نیز میشود.
البته هیأت انتظامی سازمان اصولاً درباره اعضا و دارندگان پروانه تصمیم حرفهای میگیرد. اگر شخص اساساً عضو سازمان نیست یا از هویت و عنوان جعلی استفاده میکند، ممکن است علاوه بر گزارش به سازمان، پیگیری از مرجع قضایی یا نهاد صادرکننده مجوز مرکز نیز لازم باشد.
چه مواردی معمولاً برای شکایت کافی نیست؟
موارد زیر ممکن است باعث نارضایتی جدی مراجع شوند، اما بهتنهایی تخلف را ثابت نمیکنند:
نتیجه نگرفتن از جلسات
رواندرمانی نتیجه تضمینشده ندارد. نتیجه به نوع مشکل، روش درمان، تعداد جلسات، همکاری مراجع و عوامل متعدد دیگری وابسته است. برای اثبات تخلف باید رفتار معینی مانند درمان خارج از صلاحیت، استفاده از روش نامعتبر بدون رضایت یا بیتوجهی آشکار به خطر نشان داده شود.
مخالفت با تشخیص یا پیشنهاد روانشناس
ممکن است مراجع یا روانشناس دیگری با یک تشخیص موافق نباشد. اختلاف تخصصی لزوماً به معنای تخلف نیست، مگر اینکه تشخیص بدون ارزیابی لازم، برخلاف ضوابط حرفهای یا خارج از صلاحیت شخص ارائه شده باشد.
ناراحت شدن از بازخورد درمانگر
برخی گفتوگوهای درمانی ممکن است ناخوشایند باشند. تفاوت میان بازخورد حرفهای و تحقیر را باید با توجه به جملههای بهکاررفته، لحن، موقعیت جلسه و هدف درمان بررسی کرد.
قطع درمان یا ارجاع به متخصص دیگر
ارجاع مراجع به فرد متخصصتر میتواند نشانه رعایت حدود صلاحیت باشد، نه تخلف. اعتراض زمانی جدیتر میشود که درمانگر مراجع را ناگهانی و در وضعیت بحرانی رها کرده، دلیل قطع همکاری را توضیح نداده یا امکان ارجاع مناسب را نادیده گرفته باشد.
از روانشناس به کجا شکایت کنیم؟
برای شکایت از روان شناس چند مسیر پیش رو دارید که در ادامه بررسی خواهیم نمود:
شکایت حرفهای به سازمان نظام روان شناسی
رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفهای روانشناسان و مشاوران عضو سازمان در صلاحیت هیأتهای رسیدگی به تخلفات است. ماده ۱۹ قانون تشکیل سازمان، عدول از نظامنامه اخلاقی، رعایت نکردن قوانین و سهلانگاری حرفهای را قابل رسیدگی دانسته است.
سازمان در صفحه شکایات خود مواردی مانند بیاحترامی، نقض مرزهای حرفهای، تعرض به حقوق مراجع، افشای اطلاعات محرمانه و بیکفایتی حرفهای را برای طرح شکایت ذکر کرده است.
در زمان نگارش این مطلب، ایمیل bazrasi@pcoiran.ir برای دریافت شکایت و گزارش تخلف اعلام شده است. در اطلاعیه جدیدتر معاونت انتظامی، شماره ۰۲۱۸۶۰۵۱۵۵۲ و شماره پیام رسان ۰۹۹۱۷۱۵۶۹۶۵ نیز درج شده است. صفحه قدیمیتر شکایات شماره دیگری را نمایش میدهد؛ به همین دلیل بهتر است پیش از ارسال، آخرین اطلاعات تماس را در سایت رسمی سازمان بررسی کنید.
شکایت کیفری
اگر رفتار روان شناس احتمالاً جرم است، رسیدگی انتظامی جای شکایت قضایی را نمیگیرد. افشای اسرار حرفهای، تهدید، توهین، تعرض، جعل عنوان یا دسترسی غیرمجاز به اطلاعات ممکن است با توجه به شرایط پرونده عنوان کیفری داشته باشد.
شکواییه و مدارک را میتوان از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی برای مرجع قضایی ارسال کرد. این دفاتر مسئول پذیرش دادخواستها و شکایتها و ارسال الکترونیکی آنها به مراجع قضایی هستند.
در شکواییه نباید فقط بنویسید «روانشناس اصول اخلاقی را رعایت نکرد». باید رفتار مجرمانه مورد ادعا، زمان، محل، نحوه وقوع و دلایل آن مشخص شود.
آیا شکایت انتظامی و کیفری همزمان ممکن است؟
بله، ممکن است یک رفتار هم تخلف حرفهای و هم جرم باشد. برای مثال، افشای اطلاعات مراجع میتواند از جهت نقض رازداری در سازمان نظام روان شناسی بررسی شود و از جهت ماده ۶۴۸ قانون مجازات اسلامی نیز موضوع شکایت کیفری قرار گیرد. نتیجه یکی از این دو مسیر الزاماً نتیجه دیگری را تعیین نمیکند.
شکایت از مرکز مشاوره دانشگاه
اگر مرکز مشاوره متعلق به دانشگاه است، ممکن است دو موضوع جداگانه وجود داشته باشد:
- تخلف حرفهای روانشناس یا مشاور؛
- تخلف اداری مرکز یا دانشگاه.
برای رفتار حرفهای شخص میتوان به سازمان نظام روانشناسی مراجعه کرد. برای مسائلی مانند افشای پرونده توسط کارکنان مرکز، ضعف نظارت، رفتار اداری یا عملکرد دانشگاه نیز ابتدا میتوان شکایت را در واحد بازرسی یا پاسخگویی دانشگاه ثبت کرد.
اگر دانشگاه زیر نظر وزارت علوم است، سامانه پاسخگویی به شکایات وزارت علوم و فرایند شکایت سازمان امور دانشجویان نیز برای موضوعات مرتبط با عملکرد دانشگاهها و معاونتهای دانشجویی پیشبینی شده است.
وابستگی دانشگاه مهم است. دانشگاه آزاد، دانشگاه علوم پزشکی و دانشگاههای زیر نظر وزارت علوم الزاماً سامانه و ساختار اداری یکسانی ندارند.
شکایت از روانپزشک
روانپزشک پزشک متخصص است. شکایت انتظامی از نحوه طبابت، افشای اسرار بیمار توسط پزشک، نسخه نویسی یا رفتار حرفهای روان زشک اصولاً از طریق سازمان نظام پزشکی پیگیری میشود، نه سازمان نظام روانشناسی. سامانه شکایات نظام پزشکی ثبت مشخصات شاکی، دلایل و امکان پیگیری با کد مربوط را پیشبینی کرده است.
برای شکایت از روانشناس چه مدارکی لازم است؟
نوع مدرک به موضوع شکایت بستگی دارد. پیش از اقدام، اصل فایلها و مکاتبات را نگه دارید و از ویرایش یا انتشار عمومی آنها خودداری کنید. مدارک متداول عبارتاند از:
- رسید پرداخت یا گردش حساب؛
- کارت ویزیت، مهر، سربرگ یا تبلیغات روانشناس؛
- تصویر پروانه نصبشده در مرکز؛
- پیامک، چت و ایمیل؛
- قرارداد یا فرم رضایت؛
- نتیجه آزمون و گزارش مشاوره؛
- فایل صوتی یا تصویری موجود؛
- نام و مشخصات شاهدان؛
- مکاتبات انجامشده با مدیریت مرکز؛
- مدارک مربوط به پیامد جسمی، روانی یا مالی رفتار مورد اعتراض.
اسکرینشات را همراه با نسخه اصلی پیام، تاریخ، شناسه حساب و اطلاعات ارسالکننده نگه دارید. ارزش اثباتی یک تصویر یا فایل صوتی به اصالت، نحوه تهیه و سایر قرائن پرونده بستگی دارد و نمیتوان از قبل گفت هر فایل بهتنهایی برای اثبات کافی است.
برای تهیه مدرک نباید وارد حساب کاربری دیگران شوید، تلفن کسی را هک کنید یا اطلاعات خصوصی را در شبکههای اجتماعی منتشر کنید. چنین اقداماتی ممکن است برای خود شاکی مشکل جداگانه ایجاد کند.
مراحل عملی شکایت از روانشناس
برای شکایت از روان شناس مراحل زیر را طی کنید:
۱. هویت و پروانه را بررسی کنید
نام کامل شخص، شماره پروانه، عنوان تخصصی و نام مرکز را ثبت کنید. اگر پروانهای پیدا نکردید، نتیجه جستوجو و تبلیغاتی را که در آن شخص خود را روانشناس یا درمانگر معرفی کرده ذخیره کنید.
۲. اتفاقات را به ترتیب تاریخ بنویسید
شرح شکایت باید روشن کند:
- جلسه یا ارتباط در چه تاریخی بوده است؛
- چه کسی حضور داشته؛
- دقیقاً چه رفتار یا جملهای رخ داده؛
- شما چه واکنشی نشان دادهاید؛
- پس از آن چه اتفاقی افتاده است.
۳. خواسته خود را مشخص کنید
ممکن است خواسته شما یکی از این موارد باشد:
- بررسی تخلف حرفهای؛
- بررسی اعتبار پروانه؛
- جلوگیری از ادامه فعالیت بدون مجوز؛
- رسیدگی به افشای اطلاعات محرمانه؛
- تعقیب کیفری؛
- استرداد وجه؛
- مطالبه خسارت.
همه این خواستهها الزاماً در یک مرجع رسیدگی نمیشوند.
۴. مدارک را دستهبندی کنید
مدارک را با عنوان و تاریخ مرتب کنید. برای مثال:
- پیوست یک: رسید پرداخت جلسه؛
- پیوست دو: پیام روانشناس؛
- پیوست سه: پیام شخصی که اطلاعات برای او افشا شده؛
- پیوست چهار: نتیجه استعلام پروانه.
۵. شکایت را به مرجع مناسب بفرستید
برای تخلف حرفهای، شکایت را برای سازمان نظام روانشناسی ارسال کنید. اگر احتمال وقوع جرم وجود دارد، شکواییه قضایی را نیز جداگانه ثبت کنید. در مراکز دانشگاهی یا سازمانی، مسیر اداری همان مجموعه را هم نادیده نگیرید.
نمونه متن شکایت از روانشناس
اینجانب … در تاریخ … برای دریافت خدمات … به آقای/خانم … در مرکز … مراجعه کردم. نامبرده در تاریخ … بدون رضایت من، اطلاعات مربوط به … را در اختیار … قرار داده است. از این موضوع در تاریخ … و از طریق … مطلع شدم. مدارک شامل … به پیوست ارائه میشود. با توجه به محرمانه بودن اطلاعات مطرحشده در جلسات و احتمال نقض اصول رازداری حرفهای، تقاضای بررسی موضوع و اتخاذ تصمیم قانونی را دارم.
این متن باید متناسب با پرونده تغییر کند. اگر شکایت درباره تعرفه، رابطه نامتعارف، نداشتن پروانه یا درمان خارج از صلاحیت است، همان رفتار باید دقیق و بدون عبارتهای احساسی یا اتهامهای اثباتنشده نوشته شود.
نتیجه شکایت از روانشناس چه میتواند باشد؟
در رسیدگی انتظامی، مجازات با توجه به شدت رفتار، تکرار تخلف و شرایط پرونده تعیین میشود. قانون مجازاتهای حرفهای را از تذکر و توبیخ تا محرومیت موقت یا دائم از اشتغال به روانشناسی و مشاوره پیشبینی کرده است. ثبت شکایت به این معنا نیست که پروانه شخص حتماً تعلیق یا باطل میشود.
رسیدگی انتظامی معمولاً برای بررسی وضعیت حرفهای و اعمال مجازات صنفی است. استرداد هزینه جلسات یا پرداخت خسارت نتیجه خودکار شکایت انتظامی نیست و ممکن است، بسته به قرارداد، دلیل پرداخت و زیان ایجادشده، اقدام حقوقی جداگانه لازم باشد.
در شکایت کیفری نیز صرف اثبات تخلف اخلاقی کافی نیست. مرجع قضایی باید ارکان جرم مورد ادعا و انتساب آن به متهم را براساس دلایل پرونده احراز کند.
در وضعیت شما چه اقدامی بهتر است؟
| وضعیت | اقدام اولیه |
|---|---|
| روانشناس اطلاعات محرمانه را افشا کرده است | شکایت حرفهای به سازمان؛ در صورت وجود شرایط جرم، بررسی شکایت کیفری |
| شخص پروانه اشتغال ندارد | ثبت گزارش در سازمان و حفظ تبلیغات، رسیدها و نتیجه استعلام؛ بررسی مسیر قضایی حسب مورد |
| از نتیجه مشاوره ناراضی هستید | ابتدا رفتار مشخص و قابل استناد را از نارضایتی از نتیجه جدا کنید |
| مبلغی بیشتر از تعرفه دریافت شده است | حفظ رسید و پیام تعیین هزینه و شکایت به سازمان |
| روانشناس دارو تجویز کرده یا مقدار آن را تغییر داده است | حفظ پیام یا فایل و طرح شکایت حرفهای؛ در صورت ایجاد آسیب، بررسی قضایی و پزشکی |
| مرکز مشاوره دانشگاه تخلف کرده است | شکایت حرفهای از درمانگر و شکایت اداری جداگانه از مرکز یا دانشگاه |
| شخص مورد اعتراض روانپزشک است | مراجعه به سامانه شکایات سازمان نظام پزشکی |
| فقط شاهد شفاهی دارید | شکایت همچنان ممکن است، اما زمان، مکان، اشخاص حاضر و قرائن جانبی را دقیق ثبت کنید |
پیش از اقدام، مهمترین کار این است که مشخص کنید از چه رفتار معینی شکایت دارید. شکایتی که نام شخص، تاریخ، شرح واقعه، مدارک و خواسته روشن داشته باشد، قابل بررسیتر از متنی است که صرفاً از «مشاوره بد» یا «رفتار غیراخلاقی» سخن میگوید.