حارصه یکی از سادهترین درجات جراحت در قانون مجازات اسلامی است، اما در محاسبه دیه آن اشتباه زیاد پیش میآید. خیلیها هر نوع خراش یا زخم سطحی را حارصه میدانند، در حالی که حارصه فقط وقتی مطرح است که پوست خراشیده شده باشد و خون جاری نشده باشد. اگر جراحت همراه با خونریزی باشد، ممکن است دیگر حارصه نباشد و در دسته دامیه یا جراحت شدیدتر قرار بگیرد.
در سال ۱۴۰۵، دیه حارصه سر و صورت ۲۱ میلیون تومان است؛ چون حارصه سر و صورت یک درصد دیه کامل انسان محسوب میشود و دیه کامل در سال ۱۴۰۵، ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان است. اما برای دست، پا، گردن و سایر قسمتهای بدن باید دقیقتر محاسبه کرد. دیه حارصه دست و پا مثل صورت نیست و بر اساس دیه همان عضو محاسبه میشود.
در این مقاله توضیح میدهیم حارصه چیست، چند درصد دیه دارد، دیه خراشیدگی صورت، دست، پا و گردن در سال ۱۴۰۵ چقدر است، تفاوت حارصه و دامیه چیست و چرا بعضی خراشها به جای دیه ثابت، ارش دارند.
حارصه چیست؟
حارصه یعنی خراش سطحی پوست، بدون اینکه خون جاری شود. در این نوع جراحت، پوست آسیب میبیند، اما جراحت وارد گوشت نمیشود و خونریزی قابل توجهی هم وجود ندارد. برای مثال، اگر در یک درگیری، تصادف یا برخورد با جسم تیز، پوست صورت یا دست فقط خراش بردارد و خون جاری نشود، ممکن است پزشکی قانونی آن را حارصه تشخیص دهد.
اما اگر خراش همراه با خونریزی باشد یا جراحت کمی وارد گوشت شود، موضوع میتواند دامیه باشد. اگر عمق بیشتر باشد، ممکن است جراحت در درجات بالاتر مثل متلاحمه، سمحاق یا موضحه قرار بگیرد.
در نظر داشته باشید که می توانید با استفاده از ابزار محاسبه آنلاین دیه اعضای بدن در سال ۱۴۰۵، در دسته بندی جراحات، محاسبه آنلاین دیه حارصه را به صورت رایگان انجام دهید.
حارصه چند درصد دیه دارد؟
حارصه در سر و صورت، یک درصد دیه کامل انسان است. یعنی اگر خراش سطحی بدون خونریزی روی صورت یا سر ایجاد شود، دیه آن یک صدم دیه کامل همان سال است.
اما در سایر اعضای بدن، محاسبه متفاوت است. اگر عضو آسیبدیده دیه مشخص داشته باشد، حارصه یک درصد دیه همان عضو است. مثلاً چون دیه یک دست، نصف دیه کامل انسان است، حارصه دست هم یک درصد همان نصف دیه کامل محاسبه میشود.
بنابراین نباید گفت حارصه همیشه یک درصد دیه کامل انسان است. این جمله فقط درباره سر و صورت درست است. در دست، پا، انگشت و سایر اعضا باید دیه همان عضو را مبنا قرار داد.
دیه حارصه در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
دیه حارصه در سال ۱۴۰۵ بستگی به محل خراش دارد. اگر حارصه در سر یا صورت باشد، مبلغ آن یک درصد دیه کامل است؛ یعنی ۲۱ میلیون تومان. اما اگر خراش روی دست یا پا باشد، مبلغ آن یک درصد دیه همان عضو است؛ نه یک درصد دیه کامل انسان.بنابراین در سال ۱۴۰۵:
| محل حارصه | نحوه محاسبه | مبلغ تقریبی در سال ۱۴۰۵ |
|---|---|---|
| سر و صورت | ۱٪ دیه کامل | ۲۱,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| یک دست کامل | ۱٪ دیه یک دست | ۱۰,۵۰۰,۰۰۰ تومان |
| یک پا کامل | ۱٪ دیه یک پا | ۱۰,۵۰۰,۰۰۰ تومان |
| یک انگشت | ۱٪ دیه همان انگشت | حدود ۲,۱۰۰,۰۰۰ تومان |
| گردن | در حکم جراحات بدن است | بسته به نظر پزشکی قانونی، ممکن است ارش باشد |
| قسمتهایی از بدن بدون دیه معین | ارش | مبلغ توسط دادگاه با نظر پزشکی قانونی تعیین میشود |
مبلغ دیه حارصه صورت در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
دیه حارصه صورت در سال ۱۴۰۵ برابر با ۲۱ میلیون تومان است. علت این عدد این است که حارصه صورت یک درصد دیه کامل انسان است و دیه کامل در سال ۱۴۰۵، ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان تعیین شده است. محاسبه:
۲,۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان × ۱٪ = ۲۱,۰۰۰,۰۰۰ تومان
پس اگر پزشکی قانونی در گزارش خود بنویسد «حارصه صورت»، مبلغ پایه دیه آن در سال ۱۴۰۵، ۲۱ میلیون تومان است.
نکته این است که در جراحات سر و صورت، مقدار نفوذ جراحت مهم است؛ نه طول و عرض خراش. یعنی ممکن است خراش بلند باشد، اما اگر فقط در حد حارصه باشد، همان دیه حارصه محاسبه میشود.
آیا امکان افزایش مبلغ دیه وجود دارد؟
در برخی موارد، اگر این خراشیدگی سطحی باعث نقص در زیبایی صورت شود یا اثر آن باقی بماند، علاوه بر دیه حارصه، قاضی میتواند با استناد به نظر پزشکی قانونی، برای آسیب وارده ارش، به صورت جداگانه و یا دیه نیز در نظر بگیرد.
یادآوری مهم درباره سایر اعضای سر و صورت
طبق تبصره ماده ۷۰۹ قانون مجازات اسلامی اگر حارصه در اعضایی مانند گوش، بینی، لب، زبان یا داخل دهان ایجاد شود و برای آن عضو دیه مشخص دیگری تعریف نشده باشد، حکم حارصه صورت را دارد. یعنی دیه آن ۲۱ میلیون تومان معادل یک درصد دیه کامل انسان است.
آیا دیه حارصه در ماه حرام بیشتر میشود؟
خیر، در جراحات بدنی مثل حارصه و دامیه، صرف اینکه حادثه در ماه حرام اتفاق افتاده باشد، باعث افزایش یکسوم دیه نمیشود. تغلیظ دیه مربوط به قتل نفس است و در جنایت بر اعضا و منافع جاری نیست. بنابراین دیه حارصه صورت در سال ۱۴۰۵ همان ۲۱ میلیون تومان است و به دلیل ماه حرام ۲۸ میلیون تومان نمیشود. همین نکته درباره خراشیدگی دست، پا، گردن و سایر اعضا هم باید رعایت شود.
دیه حارصه در سایر اعضای بدن (دست، پا، گردن) در سال ۱۴۰۵
دیه حارصه تنها مختص به ناحیه سر و صورت نیست. گاهی این نوع خراشهای سطحی ممکن است روی دست، پا، گردن یا سایر بخشهای بدن ایجاد شود. در این حالت، قانونگذار دو حالت مختلف برای تعیین دیه در نظر گرفته است:
- عضوی که دچار حارصه شده، دارای دیه مشخص و معین در قانون باشد.
- عضوی که دچار حارصه شده، فاقد دیه مشخص باشد و در این حالت ارش تعیین میشود.
دیه حارصه دست در سال ۱۴۰۵
دیه حارصه دست در سال ۱۴۰۵، اگر منظور خراش روی یک دست باشد، ۱۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است. چون دیه یک دست، نصف دیه کامل انسان است و حارصه، یک درصد دیه همان عضو محسوب میشود. محاسبه:
دیه کامل انسان در ۱۴۰۵: ۲,۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
دیه یک دست: ۱,۰۵۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
یک درصد دیه یک دست: ۱۰,۵۰۰,۰۰۰ تومان
دیه حارصه پا در سال ۱۴۰۵ ؟
دیه حارصه پا هم مانند دست، بر اساس دیه همان عضو محاسبه میشود. چون دیه یک پا، نصف دیه کامل انسان است، حارصه یک پا در سال ۱۴۰۵ برابر با ۱۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است.
محاسبه:
دیه یک پا: ۱,۰۵۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
یک درصد دیه یک پا: ۱۰,۵۰۰,۰۰۰ تومان
بنابراین دیه خراشیدگی سطحی پا، اگر پزشکی قانونی آن را حارصه تشخیص دهد، معمولاً ۱۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است؛ مگر اینکه خراش روی بخشی خاص از پا باشد که دیه جداگانه داشته باشد یا موضوع به ارش ارجاع شود.
دیه حارصه گردن در سال ۱۴۰۵
گردن نیز در قانون برای جراحت حارصه مشمول نیم درصد از دیه کامل انسان است. بنابراین دیه حارصه گردن در سال 1405 نیم درصد از دیه کامل (۲۱۰۰ میلیون تومان) = ۱۰.۵ میلیون تومان است
دیه ساییدگی حارصه زانو در سال ۱۴۰۵
یکی از سؤالات پرتکرار در خصوص دیه حارصه، مربوط به ساییدگی و خراشیدگی پوست در ناحیه زانو است. این نوع آسیب معمولاً در اثر زمین خوردن، سوانح رانندگی یا حوادث ورزشی اتفاق میافتد و با توجه به قانون، در دسته حارصه (خراش سطحی بدون خونریزی) قرار میگیرد.
محاسبه دیه حارصه زانو در سال ۱۴۰۵
همانطور که در بخش قبل توضیح داده شد، برای دست، پا و گردن که دیه معین دارند، میزان حارصه نیم درصد از دیه همان عضو است. زانو نیز بهعنوان یکی از بخشهای پا محسوب میشود. بنابراین:
-
دیه کامل پا = ۱ میلیارد و ۵۰ میلیون تومان (نصف دیه کامل انسان در ۱۴۰۵)
-
نیم درصد از ۱ میلیارد و ۵۰ میلیون تومان = ۵.۲۵ میلیون تومان
در نتیجه دیه ساییدگی حارصه زانو در سال ۱۴۰۵ معادل ۵.۲۵ میلیون تومان خواهد بود.
نکات کلیدی درباره دیه حارصه زانو
۱. این مبلغ صرفاً برای خراشهای سطحی بدون خونریزی است.
۲. اگر جراحت همراه با خونریزی یا آسیب عمیقتر باشد (مثل دامیه یا متلاحمه)، دیه آن افزایش مییابد.
۳. در صورت باقی ماندن آثار عیب یا نیاز به درمانهای خاص (فیزیوتراپی، جراحی و…) ممکن است علاوه بر این مبلغ، ارش جداگانهای تعیین شود که میزان آن به نظر پزشکی قانونی و قاضی بستگی دارد.
چرا دیه زانو اهمیت دارد؟
زانو از مفاصل اصلی بدن در حرکت و راه رفتن است. هرچند خراش سطحی ساده به نظر میرسد، اما در مواردی ممکن است درد، محدودیت حرکتی یا نیاز به درمان خاصی ایجاد کند. قانون برای جلوگیری از تضییع حقوق افراد آسیبدیده، برای چنین آسیبهایی هم دیه تعیین کرده است.
تفاوت دیه حارصه با سایر انواع جراحات مانند دامیه، متلاحمه، موضحه
در قانون مجازات اسلامی، جراحات وارده به سر و صورت انسان به پنج دسته اصلی تقسیم میشود که هرکدام شدت متفاوتی از آسیب را نشان میدهد و به همین تناسب، دیه آنها نیز تفاوت دارد. حارصه سبکترین نوع این جراحات است و سایر انواع جراحات شامل دیه دامیه، متلاحمه، موضحه و هاشمه میشوند که هرچه آسیب شدیدتر باشد، دیه آن نیز افزایش مییابد.
مقایسه انواع جراحات و دیه آنها در سال ۱۴۰۵
در جدول زیر تفاوت میان این جراحات و مبلغ تقریبی دیه هرکدام در سال ۱۴۰۵ را مشاهده میکنید:
| نوع جراحت | تعریف | درصد از دیه کامل | مبلغ در سال ۱۴۰۵ |
|---|---|---|---|
| حارصه | خراش سطحی پوست بدون خونریزی | ۱٪ | ۲۱ میلیون تومان |
| دامیه | خراش سطحی همراه با خونریزی | ۲٪ | ۴۲ میلیون تومان |
| متلاحمه | خراش تا عمق گوشت | ۳٪ | ۶۸ میلیون تومان |
| موضحه | زخم تا نمایان شدن استخوان (بدون شکستگی) | ۵٪ | ۱۰۵ میلیون تومان |
ویژگیهای هر نوع جراحت بهطور خلاصه
- حارصه: فقط خراش سطحی پوست، بدون خونریزی
- دامیه پوست خراش برداشته و خون جاری میشود
- متلاحمه: جراحت به گوشت نفوذ کرده اما استخوان نمایان نیست
- موضحه: استخوان مشخص میشود ولی شکستگی وجود ندارد
چرا میزان دیه این جراحات متفاوت است؟
ملاک قانون برای تعیین دیه، شدت آسیب، عوارض جسمانی، درد، طول درمان و امکان باقیماندن آثار آن بر ظاهر بدن یا زیبایی است. هرچه شدت آسیب بیشتر باشد و به بافتهای عمیقتر بدن نفوذ کند، طبیعتاً دیه آن نیز سنگینتر خواهد بود.
نکته مهم درباره حارصه این است که اگرچه دیه حارصه نسبت به سایر جراحات کم است، اما در صورت باقی ماندن آثار زخم و خدشه بر زیبایی ظاهر فرد، امکان دریافت ارش یا دیه جداگانه برای نقص زیبایی نیز وجود دارد.
نحوه محاسبه دیه حارصه در اعضایی که دیه معین ندارند
در برخی موارد، ممکن است جراحت حارصه روی اعضای بدنی ایجاد شود که در قانون مجازات اسلامی برای آن عضو دیه مشخص و معینی تعیین نشده است. در این شرایط، قانون برای محاسبه دیه این نوع جراحات، از مفهوم ارش استفاده میکند. ارش نوعی دیهی غیرمقدر است که مبلغ آن بهصورت قانونی از پیش تعیین نشده و قاضی با استناد به نظر پزشکی قانونی میزان آن را مشخص میکند.
چه زمانی ارش تعیین میشود؟
اگر عضوی از بدن مانند کمر، شکم، شانه یا ران دچار خراش سطحی بدون خونریزی (حارصه) شود و برای آن عضو دیه قانونی مشخصی در قانون ذکر نشده باشد، نمیتوان از درصد دیه کامل یا نصف دیه آن عضو استفاده کرد. در این حالت، میزان دیه یا خسارت وارده بهعنوان ارش تعیین میشود.
ملاکهای قاضی برای تعیین ارش دیه حارصه
در تعیین مبلغ ارش، قاضی موارد زیر را مدنظر قرار میدهد:
- شدت آسیب وارد شده و میزان گسترش خراشیدگی پوست
- مدت درمان و ناراحتی ناشی از آسیب
- احتمال باقی ماندن آثار خراش روی بدن یا زیبایی
- نظر کارشناسی پزشکی قانونی درباره شدت و تاثیر این جراحت بر زندگی فرد
نمونه توضیح درباره ارش در حارصه اعضای فاقد دیه مشخص
فرض کنید فردی از ناحیه سینه یا کتف دچار حارصه شده باشد. این اعضا در قانون برای جراحت حارصه، دیه مشخصی ندارند. قاضی با اخذ نظریه پزشکی قانونی و با توجه به شدت خراش، امکان باقیماندن اثر یا عدم آن، مدت درمان و سایر شرایط فرد، مبلغی به عنوان ارش تعیین میکند که میتواند حتی کمتر یا بیشتر از مبالغ مرسوم در سایر اعضا باشد.
تفاوت ارش با دیه مقدر
| ملاک | دیه مقدر | ارش |
|---|---|---|
| مبلغ | مشخص و قانونی | به تشخیص قاضی |
| محل آسیب | اعضای دارای دیه معین | اعضای فاقد دیه معین |
| نحوه محاسبه | درصدی از دیه کامل | با نظر پزشکی قانونی |
اگر چند حارصه یا چند خراش وجود داشته باشد، دیه جدا حساب میشود؟
اگر خراشها جداگانه و مستقل باشند، ممکن است برای هر جراحت جداگانه دیه یا ارش محاسبه شود. اما اگر با یک ضربه، جراحتی ایجاد شده که از نظر عمق چند عنوان پیدا میکند، معمولاً جراحت عمیقتر ملاک قرار میگیرد و چند دیه جدا برای همان یک جراحت گرفته نمیشود.
برای مثال، اگر یک ضربه ابتدا خراش سطحی ایجاد کرده و همان جراحت عمق بیشتری پیدا کرده، ممکن است عنوان شدیدتر مثل دامیه ملاک قرار بگیرد. اما اگر چند خراش جدا در نقاط مختلف بدن ایجاد شده باشد، پزشکی قانونی معمولاً هرکدام را جداگانه گزارش میکند.
سوالات متداول
در این قسمت از مقاله سوالات متداول پیرامون دیه حارصه را مشاهده می فرمایید که به صورت مشاوره حقوقی تلفنی مطرح شده است:
❓ من تصادف کردهام و پزشکی قانونی زخمهایم را به نام حارصه در حال بهبودی ثبت کرده است. میخواستم ببینم این زخمها دامیه حساب میشوند یا همان حارصه هستند؟
زخمهایی که به عنوان حارصه ثبت شدهاند، همان حارصه هستند و دامیه محسوب نمیشوند. این دو نوع زخم دارای تفاوتهای مشخصی هستند که در گزارش پزشکی قانونی به وضوح تعیین میشود.
❓ ۱ جراحت (حارصه) روی بینی، ۲ تورم و کبودی و خراشیدگی (حارصه) در پلک فوقانی چشم راست و ۳ کبودی در پلک تحتانی چشم راست دارم. چطور میتوانم پیگیری کنم؟
برای پیگیری وضعیت زخمها و دریافت دیه احتمالی، باید به اجرای احکام کیفری مراجعه کنید تا بر اساس گزارش پزشکی قانونی، اقدامات قانونی لازم انجام شود.
❓ خراشیدگی حارصه به همراه کبودی کف پای چپ دارم. چگونه میتوانم دیه آن را محاسبه کنم؟
مبلغ دیه برای هر جراحت بهصورت جداگانه و بر اساس مقررات و نرخ دیه سال مربوطه محاسبه میشود. برای دریافت مبلغ دقیق، باید به اجرای احکام کیفری مراجعه کنید.
❓ دیه یک متلاحمه سر، چهار دامیه سر و یک حارصه سر در سال ۹۹ چقدر میشود؟
بر اساس مقررات سال ۹۹، دیه برای حارصه یک شتر، برای دامیه دو شتر و برای متلاحمه سه شتر در نظر گرفته میشد. با توجه به نرخ هر شتر در آن سال که ۳۳ میلیون ریال بوده، میتوانید مجموع دیه را به این صورت محاسبه کنید.
❓ ۴ فقره حارصه یعنی چه مقدار دیه خواهد داشت؟
برای محاسبه دیه ۴ فقره حارصه باید به اجرای احکام کیفری مراجعه کنید تا بر اساس نرخ سال مربوطه، مبلغ دقیق دیه تعیین شود.
❓ زخمی که روی آن خون لخته شده باشد، حارصه است یا دامیه یا نوع دیگری؟
برای تعیین دقیق نوع زخم و محاسبه دیه قانونی آن، نیاز به بررسی برگه پزشکی قانونی است. تنها پزشکی قانونی میتواند با نظر کارشناسی مشخص کند که این زخم حارصه، دامیه یا نوع دیگری محسوب میشود.
❓دیه حارصه در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
اگر حارصه در سر یا صورت باشد، مبلغ آن در سال ۱۴۰۵ برابر با ۲۱ میلیون تومان است. اگر روی دست یا پا باشد، معمولاً ۱۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان محاسبه میشود. برای گردن و برخی اعضای دیگر، ممکن است ارش تعیین شود.
❓حارصه چند درصد دیه دارد؟
حارصه سر و صورت یک درصد دیه کامل انسان است. در سایر اعضای دارای دیه معین، حارصه یک درصد دیه همان عضو است.