برای ثبت اظهارنامه قضایی دیگر لازم نیست در همه موارد حتماً به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید. در حال حاضر امکان ثبت اظهارنامه قضایی آنلاین از طریق سامانه عدل ایران فراهم است کاربر میتواند با ورود به حساب ثنا، خدمت مربوط به اظهارنامه را انتخاب کند، متن اظهارنامه را بنویسد، مشخصات مخاطب را وارد کند، هزینه را بپردازد و کد رهگیری دریافت کند.
اما در نظر داشته باشید که این روش در حال حاضر با محدودیت هایی هم همراه است که در ادامه این مقاله، ابتدا جدیدترین روش ارسال اظهارنامه در تیر ماه سال ۱۴۰۵ را بررسی کرده و سپس نحوه ثبت اظهارنامه قضایی به صورت مرحلهبهمرحله، نکات تنظیم متن، هزینهها، پیگیری و تفاوت آن با دادخواست حقوقی را با زبانی شفاف توضیح میدهیم.
ثبت اظهارنامه قضایی آنلاین؛ ورود به سامانه ثنا و عدل ایران
ثبت اظهارنامه قضایی آنلاین در حال حاضر از مسیر سامانه ثنا و خدمات قضایی عدل ایران انجام میشود. کاربر بعد از ورود به حساب ثنا، وارد بخش «خدمات قضایی» میشود و گزینه «ثبت اظهارنامه» را انتخاب میکند. در این مرحله، سامانه دو روش برای ارسال اظهارنامه نشان میدهد: «ارسال مستقیم به کارتابل ابلاغیه شخص» و «ارسال به دفتر خدمات قضایی».
اظهارنامه قضایی راهی رسمی برای مطالبه حق، اخطار، اعلام موضع یا درخواست انجام تعهد قبل از طرح دعواست. طبق ماده ۱۵۶ قانون آیین دادرسی مدنی، هر شخص میتواند پیش از تقدیم دادخواست، حق خود را بهوسیله اظهارنامه از دیگری مطالبه کند؛ به شرط اینکه موعد مطالبه رسیده باشد.
پیش تر ثبت اظهارنامه از طریق آدرسهایی مثل remission.adliran.ir انجام می شود که در حال حاضر شکل جدید آن این است که در بالا توضیح داده ایم.
مسیر ورود به سامانه ثبت اظهارنامه قضایی
ابتدا وارد سامانه ثنا یا عدل ایران شوید. سپس از حساب کاربری خود وارد بخش «خدمات قضایی» شوید. در این قسمت گزینه «ثبت اظهارنامه» را انتخاب کنید. بعد از ورود به خدمت اظهارنامه، سامانه از شما میخواهد نحوه ارسال اظهارنامه را مشخص کنید. در این مرحله دو گزینه اصلی وجود دارد:
- ارسال مستقیم به کارتابل ابلاغیه شخص؛
- ارسال به دفتر خدمات قضایی.
این دو روش هر دو الکترونیکی هستند، اما نتیجه و محدودیتهای آنها یکسان نیست. اشتباه رایج این است که کاربر فکر میکند «ارسال به دفتر خدمات قضایی» یعنی الزاماً باید حضوری به دفتر برود. در حالی که در این مسیر، اظهارنامه از طریق سامانه ثبت میشود، اما نهایی شدن و ارسال آن بعد از بررسی و تأیید کاربر دفتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میگیرد.
روش اول: ارسال مستقیم اظهارنامه به کارتابل ابلاغیه شخص
در روش ارسال مستقیم، اظهارنامه مستقیماً به کارتابل ابلاغیه شخص مخاطب ارسال میشود. این روش سریعتر است و برای کاربرانی مناسب است که موضوع اظهارنامه آنها در فهرست محدود سامانه قرار دارد و به متن کاملاً دلخواه یا پیوست نیاز ندارند. ویژگیهای این روش در سامانه به این شکل است:
- امکان ارسال اظهارنامه فقط برای ۱۱ موضوع مشخص؛
- درج متن اظهارنامه به صورت ثابت یا قالبی؛
- عدم امکان افزودن پیوست؛
- ارسال اظهارنامه به مخاطب در لحظه و بدون تأخیر؛
- ارائه خدمت به صورت ۲۴ ساعته و در تمام روزهای هفته؛
- تعرفه این روش معادل ۲۰ درصد تعرفه مصوب.
پس اگر موضوع شما یکی از همان ۱۱ مورد باشد و متن آماده سامانه برای هدف شما کافی باشد، این روش سریعترین مسیر ثبت اظهارنامه قضایی آنلاین است.
۱۱ موضوع قابل ثبت در ارسال مستقیم اظهارنامه
در روش «ارسال مستقیم به کارتابل ابلاغیه شخص»، کاربر فقط میتواند از میان موضوعات مشخصشده در سامانه انتخاب کند. این موضوعات عبارتاند از:
- الزام به تنظیم سند خودرو؛
- الزام به تنظیم سند رسمی امتیاز تلفن؛
- الزام به تنظیم سند رسمی قایق؛
- الزام به تنظیم سند رسمی کشتی؛
- الزام به تنظیم سند رسمی ملک؛
- الزام به تنظیم سند رسمی موتور سیکلت؛
- الزام به تنظیم سند لنج؛
- پرداخت حقالوکاله؛
- عزل امین؛
- عزل وکیل؛
- مطالبه حقالوکاله به درخواست وکیل.
بنابراین اگر میخواهید اظهارنامهای درباره مطالبه وجه، فسخ قرارداد، اخطار به مستأجر، مطالبه خسارت، تحویل مال، تخلیه، تعهدات قراردادی یا موضوعات دیگر بفرستید، گزینه ارسال مستقیم برای شما مناسب نیست و باید از روش ارسال به دفتر خدمات قضایی استفاده کنید.
مراحل ثبت اظهارنامه با ارسال مستقیم
برای ثبت اظهارنامه با روش ارسال مستقیم، مراحل کلی به این شکل است:
- وارد سامانه ثنا یا عدل ایران شوید؛
- از بخش خدمات قضایی، گزینه ثبت اظهارنامه را انتخاب کنید؛
- در بخش نحوه ارسال، گزینه «ارسال مستقیم به کارتابل ابلاغیه شخص» را بزنید؛
- مخاطب اظهارنامه را انتخاب یا استعلام کنید که این کار با وارد کردن شماره همراه یا کد ملی و اسم دقیق فرد ممکن است
مراحل ثبت اظهارنامه با ارسال مستقیم - موضوع اظهارنامه را از میان ۱۱ موضوع موجود انتخاب کنید؛
موضوعات قابل ثبت از طریق ارسال مستقیم - متن یا قالب اظهارنامه را تکمیل کنید؛
- پیشنمایش اظهارنامه را بررسی کنید؛
- اظهارنامه را با امضای الکترونیک تأیید کنید؛
- هزینه را پرداخت کنید؛
- کد رهگیری را دریافت و نگهداری کنید.
در این روش، چون اظهارنامه در لحظه به کارتابل ابلاغیه مخاطب ارسال میشود، لازم است قبل از امضای الکترونیک و پرداخت هزینه، متن و مشخصات مخاطب را با دقت بررسی کنید.
روش دوم: ارسال اظهارنامه به دفتر خدمات قضایی
در روش دوم، کاربر اظهارنامه را از داخل سامانه ثبت میکند، اما ارسال نهایی آن پس از بررسی و تأیید کاربر دفتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود. این روش برای زمانی مناسب است که موضوع شما جزو ۱۱ موضوع ارسال مستقیم نیست یا میخواهید متن دلخواه خودتان را وارد کنید. ویژگیهای این روش در سامانه به این شکل است:
امکان ارسال اظهارنامه برای همه موضوعات یا بیش از ۲۲۰ موضوع؛
امکان درج متن دلخواه توسط کاربر؛
عدم امکان افزودن پیوست در همین مسیر آنلاین؛
ارسال اظهارنامه به مخاطب پس از بررسی و تأیید کاربر دفتر خدمات الکترونیک؛
نهاییسازی اظهارنامه فقط در زمان فعال بودن کاربر دفاتر خدمات الکترونیک قضایی؛
تعرفه این روش معادل ۵۰ درصد تعرفه مصوب.
تفاوت اصلی این روش با ارسال مستقیم این است که اظهارنامه فوراً به مخاطب ارسال نمیشود. ابتدا به دفتر خدمات قضایی انتخابشده ارجاع میشود و بعد از بررسی و تأیید، به مخاطب ابلاغ میشود.
کد دفتر خدمات قضایی در ثبت اظهارنامه چیست؟
در روش ارسال به دفتر خدمات قضایی، باید کد دفتر خدمات الکترونیک قضایی را وارد کنید. این کد معمولاً پنجرقمی است؛ مثلاً ممکن است کدی مانند ۴۶۲۰۰ برای یک دفتر خدمات قضایی استفاده شود.
برای پیدا کردن کد دفتر، میتوانید نام دفتر یا عبارت «کد دفتر خدمات قضایی» را جستوجو کنید، یا از سامانهها و فهرستهای جستوجوی دفاتر خدمات قضایی کمک بگیرید. در برخی منابع، امکان جستوجوی دفاتر بر اساس شهر، استان، نام یا کد دفتر توضیح داده شده است.
بعد از وارد کردن کد دفتر، اظهارنامه شما در مسیر همان دفتر قرار میگیرد و کاربر دفتر باید آن را بررسی و تأیید کند. به همین دلیل، برخلاف ارسال مستقیم، نهایی شدن اظهارنامه ممکن است به ساعت کاری و فعال بودن دفتر وابسته باشد.
مراحل ثبت اظهارنامه با ارسال به دفتر خدمات قضایی
برای ثبت اظهارنامه از طریق دفتر خدمات قضایی در سامانه، مراحل کلی این است:
- وارد سامانه ثنا یا عدل ایران شوید؛
- از بخش خدمات قضایی، گزینه ثبت اظهارنامه را انتخاب کنید؛
- در بخش نحوه ارسال، گزینه «ارسال به دفتر خدمات قضایی» را بزنید؛
- کد پنجرقمی دفتر خدمات قضایی را وارد کنید؛
- مخاطب اظهارنامه را با اطلاعات دقیق انتخاب یا استعلام کنید؛
- موضوع اظهارنامه را از میان موضوعات گسترده سامانه انتخاب کنید؛
مراحل ثبت اظهارنامه با ارسال به دفتر خدمات قضایی - متن دلخواه اظهارنامه را بنویسید؛
- پیشنمایش اظهارنامه را بررسی کنید؛
- امضای الکترونیک را انجام دهید؛
- هزینه را پرداخت کنید؛
- منتظر بررسی و تأیید دفتر خدمات قضایی بمانید؛
- کد رهگیری و وضعیت ارسال را پیگیری کنید.
در این روش، متن اظهارنامه اهمیت بیشتری دارد؛ چون برخلاف ارسال مستقیم، محدود به متن ثابت سامانه نیستید و میتوانید خواسته، اخطار، مطالبه یا اعلام موضع خود را با جزئیات بنویسید.
تفاوت ارسال مستقیم با ارسال به دفتر خدمات قضایی
این جدول میتواند انتخاب مسیر را برای کاربر ساده کند:
| موضوع مقایسه | ارسال مستقیم به کارتابل ابلاغیه شخص | ارسال به دفتر خدمات قضایی |
|---|---|---|
| تعداد موضوعات | فقط ۱۱ موضوع | بیش از ۲۲۰ موضوع |
| متن اظهارنامه | ثابت یا قالبی | متن دلخواه کاربر |
| پیوست | ندارد | در این مسیر آنلاین، ندارد |
| زمان ارسال | فوری و بدون تأخیر | پس از بررسی و تأیید دفتر |
| ساعت ارائه خدمت | ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته | وابسته به فعال بودن کاربر دفتر |
| تعرفه | ۲۰ درصد تعرفه مصوب | ۵۰ درصد تعرفه مصوب |
| مناسب برای | موضوعات ساده و مشخص | موضوعات متنوع، قراردادی، مالی، ملکی و خانوادگی |
| نیاز به کد دفتر | ندارد | دارد |
پس اگر موضوع شما در فهرست ۱۱گانه است و متن ثابت برای شما کافی است، ارسال مستقیم بهتر است. اما اگر موضوع شما خاصتر است یا میخواهید متن دلخواه بنویسید، ارسال به دفتر خدمات قضایی مسیر مناسبتری است.
آیا در ثبت اظهارنامه آنلاین میتوان پیوست اضافه کرد؟
در مسیرهایی که در سامانه برای ثبت اظهارنامه آنلاین نمایش داده میشود، امکان افزودن پیوست وجود ندارد؛ چه در روش ارسال مستقیم و چه در روش ارسال به دفتر خدمات قضایی.
این موضوع برای بعضی اظهارنامهها مهم است. مثلاً اگر میخواهید قرارداد، رسید، چک، فاکتور، پیام، عکس یا سندی را ضمیمه کنید، باید قبل از ثبت بررسی کنید که آیا مسیر انتخابی شما امکان ارائه پیوست دارد یا نه. در خود متن اظهارنامه میتوانید به مدارک اشاره کنید؛ مثلاً بنویسید «مطابق قرارداد مورخ …» یا «بر اساس رسید پرداخت مورخ …». اما اشاره به مدرک با ضمیمه کردن آن یکسان نیست.
در اظهارنامههایی که مستندات نقش مهمی دارند، بهتر است متن را طوری بنویسید که بدون پیوست هم مفهوم و مطالبه شما روشن باشد. بعداً در صورت طرح دادخواست یا شکایت، مدارک را در همان پرونده ارائه میکنید.
متن اظهارنامه قضایی را چگونه بنویسیم؟
متن اظهارنامه باید رسمی، کوتاه، روشن و قابل استناد باشد. چون اظهارنامه در آینده ممکن است در دادگاه علیه خود شما یا به نفع شما استفاده شود، نباید آن را احساسی، مبهم یا تهدیدآمیز بنویسید. در متن اظهارنامه معمولاً باید این موارد روشن باشد:
شما چه رابطه یا سابقهای با مخاطب دارید؛
مبنای حق یا مطالبه شما چیست؛
چه چیزی از مخاطب میخواهید؛
مهلت انجام خواسته چقدر است؛
اگر مخاطب اقدام نکند، چه اقدام قانونی انجام میدهید؛
مستند شما چیست، حتی اگر پیوست اضافه نمیشود.
برای مثال، به جای اینکه بنویسید «حق من را بدهید وگرنه شکایت میکنم»، بهتر است بنویسید: «با توجه به قرارداد مورخ … و سررسید تعهد در تاریخ …، از شما تقاضا میشود ظرف … روز نسبت به پرداخت مبلغ … اقدام کنید. در غیر این صورت، موضوع از طریق مراجع صالح قضایی پیگیری خواهد شد.»
در متن اظهارنامه چه چیزهایی ننویسیم؟
اشتباه در متن اظهارنامه میتواند بعداً مشکل ایجاد کند. در متن اظهارنامه از این موارد پرهیز کنید:
توهین، تهدید یا الفاظ احساسی؛
نسبت دادن جرم بدون دلیل کافی؛
اعتراف ناخواسته به بدهی یا تعهد؛
نوشتن مطالبی برخلاف قرارداد یا مدارک؛
درخواست مبهم و کلی؛
مهلت غیرمنطقی؛
چند موضوع نامرتبط در یک اظهارنامه؛
تهدید به اقدام غیرقانونی؛
بیان مطالبی که بعداً قابل اثبات نیست.
اظهارنامه باید طوری نوشته شود که اگر بعداً قاضی آن را خواند، دقیقاً بفهمد شما چه حقی را، بر چه مبنایی، در چه مهلتی و از چه شخصی مطالبه کردهاید.
هزینه ثبت اظهارنامه قضایی آنلاین چقدر است؟
در مسیر فعلی سامانه، هزینه ثبت اظهارنامه به روش ارسال بستگی دارد. در روش ارسال مستقیم به کارتابل ابلاغیه شخص، تعرفه معادل ۲۰ درصد تعرفه مصوب اعلام میشود. در روش ارسال به دفتر خدمات قضایی، تعرفه معادل ۵۰ درصد تعرفه مصوب است.
بنابراین هزینه نهایی ممکن است با توجه به تعرفههای خدمات قضایی و روش انتخابی شما تغییر کند. بهتر است در مقاله عدد ثابت ننویسیم، چون تعرفهها ممکن است تغییر کنند. بیان دقیقتر این است که «هزینه در مرحله پرداخت توسط سامانه نمایش داده میشود و پیش از پرداخت نهایی قابل مشاهده است.»
آیا اظهارنامه همان دادخواست است؟
خیر. اظهارنامه و دادخواست دو چیز متفاوت هستند. اظهارنامه برای اعلام رسمی مطالبه، اخطار، درخواست یا موضع حقوقی است. اما دادخواست برای شروع دعوای حقوقی در دادگاه ثبت میشود.
برای مثال، اگر از طریق اظهارنامه از فروشنده بخواهید سند خودرو یا ملک را تنظیم کند، این اظهارنامه بهتنهایی حکم دادگاه نیست. اگر فروشنده اقدام نکند، باید دادخواست الزام به تنظیم سند رسمی ثبت کنید.
پس اظهارنامه میتواند مقدمه یا مدرک کمکی برای دعوا باشد، اما جای دعوا را نمیگیرد.
سوالات متداول
ثبت اظهارنامه قضایی آنلاین از کجا انجام میشود؟
ثبت اظهارنامه قضایی آنلاین از مسیر ورود به سامانه ثنا یا عدل ایران، بخش خدمات قضایی و گزینه ثبت اظهارنامه انجام میشود. بعد از ورود، باید یکی از دو روش «ارسال مستقیم به کارتابل ابلاغیه شخص» یا «ارسال به دفتر خدمات قضایی» را انتخاب کنید.
تفاوت ارسال مستقیم اظهارنامه با ارسال به دفتر خدمات قضایی چیست؟
در ارسال مستقیم، اظهارنامه فقط برای ۱۱ موضوع مشخص، با متن ثابت، بدون پیوست و به صورت فوری ارسال میشود. در ارسال به دفتر خدمات قضایی، موضوعات بسیار بیشتری وجود دارد، متن دلخواه قابل درج است، اما ارسال نهایی پس از بررسی و تأیید دفتر انجام میشود.
آیا برای ثبت اظهارنامه آنلاین باید حضوری به دفتر خدمات قضایی رفت؟
در بسیاری از موارد، ثبت از داخل سامانه انجام میشود. حتی روش ارسال به دفتر خدمات قضایی هم الزاماً به معنی مراجعه حضوری نیست؛ بلکه اظهارنامه برای بررسی و تأیید به کاربر دفتر ارجاع میشود. اما اگر کاربر دسترسی یا اطلاعات کافی نداشته باشد، مراجعه حضوری به دفتر همچنان ممکن است راه سادهتری باشد.
۱۱ موضوع ارسال مستقیم اظهارنامه چیست؟
موضوعاتی مثل الزام به تنظیم سند خودرو، ملک، موتور سیکلت، امتیاز تلفن، قایق، کشتی، لنج، پرداخت حقالوکاله، مطالبه حقالوکاله به درخواست وکیل، عزل امین و عزل وکیل در فهرست ارسال مستقیم قرار دارند.
آیا در ثبت اظهارنامه آنلاین میتوان پیوست اضافه کرد؟
در مسیر فعلی ثبت اظهارنامه آنلاین، امکان افزودن پیوست وجود ندارد. بنابراین باید متن اظهارنامه را طوری بنویسید که بدون پیوست هم روشن باشد و در صورت نیاز، مدارک را در مرحله دادخواست یا شکایت ارائه کنید.
کد دفتر خدمات قضایی برای ثبت اظهارنامه چیست؟
در روش ارسال به دفتر خدمات قضایی، باید کد پنجرقمی دفتر را وارد کنید. این کد را میتوان از طریق جستوجوی دفاتر خدمات قضایی یا جستوجوی نام و شهر دفتر پیدا کرد.