دادگاه گاهی بعد از رسیدگی به اعسار مهریه، پرداخت مهریه را قسط بندی میکند و برای شروع پرداخت، مبلغی را به عنوان پیشقسط تعیین میکند. مشکل از جایی شروع میشود که مرد واقعاً پول پیشقسط را ندارد یا تصور میکند چون اعسارش پذیرفته شده، دیگر بابت مهریه جلب یا زندان نمیشود.
این تصور درست نیست. اگر پیشقسط در حکم تقسیط آمده باشد، تا وقتی رأی تغییر نکرده، اصل بر پرداخت آن است. نپرداختن پیشقسط میتواند باعث پیگیری اجرای حکم از طرف زن، درخواست جلب و حتی مطرح شدن حبس در اجرای احکام شود؛ مگر اینکه مرد از مسیر قانونی، مثل اعتراض، درخواست مهلت، تعدیل اقساط یا ارائه مدارک واقعی ناتوانی مالی اقدام کند.
در این مقاله، توضیح میدهیم حکم جلب برای پیش قسط مهریه چه زمانی صادر میشود، آیا ندادن پیشقسط باعث زندان میشود، اگر پول پیشقسط را ندارید چه باید بکنید، چه مدارکی برای کاهش یا تعدیل پیشقسط لازم است و زن در صورت پرداخت نشدن پیشقسط چه راههایی دارد.
آیا ندادن پیش قسط مهریه باعث جلب میشود؟
ندادن پیش قسط مهریه میتواند به حکم جلب و در نهایت به حبس منتهی شود؛ اما اگر مرد واقعاً توان پرداخت ندارد، نباید منتظر جلب بماند. باید سریع از راه قانونی برای تعدیل، مهلت، اعتراض یا ارائه مدارک جدید اقدام کند.
اما این به معنی جلب فوری و خودکار نیست. اول باید دید پرونده در چه مرحلهای است: رأی قطعی شده یا نه، اجراییه صادر شده یا نه، مرد قبلاً اعسار داده یا نه، مالی از او شناسایی شده یا نه، و آیا برای کاهش یا تعدیل پیشقسط اقدام کرده است یا نه.
حکم جلب برای پیش قسط مهریه چه زمانی صادر میشود؟
حکم جلب برای پیش قسط مهریه معمولاً زمانی مطرح میشود که چند اتفاق کنار هم بیفتد: مهریه مطالبه شده، حکم پرداخت یا تقسیط صادر شده، پیشقسط در رأی آمده، مرد آن را در موعد مقرر پرداخت نکرده و زن از اجرای احکام درخواست پیگیری کرده است.
در این مرحله، اگر مالی از مرد برای توقیف پیدا نشود و مرد هم اقدام مؤثری برای اثبات ناتوانی جدید، تعدیل اقساط یا گرفتن مهلت نکرده باشد، امکان صدور دستور جلب بعد از رد اعسار مطرح میشود.
برای مثال، اگر دادگاه حکم داده باشد مرد ابتدا ۵ سکه به عنوان پیش قسط بدهد و سپس هر چند ماه یک سکه پرداخت کند، اما مرد هیچ مبلغی پرداخت نکند و در اجرای احکام هم اقدامی برای تعدیل یا ارائه دلیل نداشته باشد، زن میتواند پیگیری کند و موضوع جلب جدی میشود.
نکته مهم این است که «قبول شدن اعسار» همیشه به معنی حذف خطر جلب نیست. اگر اعسار پذیرفته شده اما دادگاه پرداخت پیش قسط و اقساط را مقرر کرده، نپرداختن همان پیشقسط یا اقساط میتواند دوباره پرونده را به اجرای احکام و جلب بکشاند.
آیا ندادن پیش قسط مهریه زندان دارد؟
بله، اگر پیش قسط مهریه تعیین شده و مرد بدون اقدام قانونی آن را نپردازد، خطر زندان وجود دارد؛ اما اگر واقعاً توان پرداخت ندارد، باید قبل از صدور جلب، با مدارک مالی درخواست تعدیل، کاهش پیشقسط یا مهلت پرداخت بدهد.
اما این به معنی زندان فوری و خودکار نیست. قبل از آن باید دید مرد اعسار داده یا نه، رأی قطعی شده یا نه، مالی از او برای توقیف پیدا میشود یا نه، و آیا برای کاهش، تعدیل یا مهلت پرداخت پیشقسط اقدام کرده است یا نه.
اگر پیش قسط مهریه را ندارم، چه کار کنم؟
اگر واقعاً پول پیشقسط را ندارید، بدترین کار این است که هیچ اقدامی نکنید و منتظر ابلاغ جلب بمانید. باید فوری مرحله پرونده را مشخص کنید. اگر رأی هنوز قطعی نشده، باید به مبلغ پیشقسط اعتراض کنید و در لایحه توضیح دهید که دادگاه توان واقعی شما را درست محاسبه نکرده است.
فقط گفتن «ندارم» کافی نیست. باید سند بیاورید؛ فیش حقوقی، اجارهنامه، بدهی، وام، بیماری، خرج درمان، تعداد افراد تحت تکفل، بیکاری یا هر مدرکی که نشان دهد پرداخت پیشقسط تعیینشده از توان شما خارج است.
اگر رأی قطعی شده و پرونده به اجرای احکام رفته، باید به جای اینکه هیچ کاری نکنید، درخواست مناسب بدهید. ممکن است بتوانید درخواست تعدیل اقساط مهریه، کاهش پیش قسط، مهلت پرداخت یا رسیدگی به وضعیت مالی جدید را مطرح کنید. اگر بعد از صدور رأی، درآمد شما کم شده، شغل خود را از دست دادهاید، بیمار شدهاید یا هزینههای ضروریتان تغییر کرده، این موارد باید مستند ارائه شود.
نداشتن پول پیشقسط، اگر بدون اقدام قانونی بماند، جلوی جلب را نمیگیرد. باید ناتوانی مالی را در مسیر درست و با مدرک پیگیری کرد.
آیا میشود پیش قسط مهریه را حذف کرد؟
اینکه شرایط پرداخت مهریه به صورت از دم قسط باشد، معمولا امکان پذیر نیست مگر با توافق زن در غیر اینصورت حتما باید مبلغ پیش قسط پرداخت شود. اگر مرد هیچ دارایی و درآمدی ندارد، ممکن است دادگاه پیشقسط را کاهش دهد یا نحوه پرداخت را تغییر دهد اما اینکه هیچ مبلغی پرداخت نشود و پیش قسط حذف شود خیر.
اگر رأی اعسار صادر شده، باز هم امکان جلب هست؟
بله، در بعضی شرایط هست. اعسار یعنی دادگاه پذیرفته مرد توان پرداخت یکجای مهریه را ندارد. اما اگر همان دادگاه مهریه را قسط بندی کرده و پیش قسط تعیین کرده، مرد باید طبق همان حکم عمل کند. مبلغ پیش قسط در سال ۱۴۰۵ می تواند نسبتی از مبلغ کل مهریه باشد.
اگر پیش قسط یا اقساط پرداخت نشود، زن میتواند اجرای حکم را پیگیری کند. در این مرحله، مرد باید یا پرداخت کند، یا رضایت زن را بگیرد، یا با دلیل معتبر نشان دهد شرایط مالیاش تغییر کرده و توان پرداخت مبلغ تعیینشده را ندارد.
زن در صورت پرداخت نشدن پیش قسط مهریه چه میتواند بکند؟
اگر مرد پیشقسط مهریه را پرداخت نکند، زن میتواند از اجرای احکام پیگیری کند. بسته به وضعیت پرونده، او ممکن است درخواست توقیف اموال، استعلام حسابها، ممنوع الخروجی، اجرای حکم تقسیط یا جلب را مطرح کند.
زن همچنین میتواند اگر فکر میکند اعسار مرد واقعی نیست، مدارک تمکن مالی او را ارائه کند. مثلاً اگر مرد ملک، خودرو، حساب بانکی، درآمد پنهان، انتقال اموال قبل از طرح شکایت و معامله صوری یا سبک زندگی متفاوت با ادعای اعسار دارد، این موارد میتواند در پرونده اثر بگذارد.
اگر مرد پیشقسط را نداده اما همزمان درخواست تعدیل داده، زن میتواند در برابر تعدیل دفاع کند و نشان دهد مرد توان پرداخت دارد یا درخواست او برای فرار از اجرای حکم است.
سوالات متداول
آیا ندادن پیش قسط مهریه باعث زندان میشود؟
بله؛ اگر پیش قسط در حکم آمده باشد و پرداخت نشود، زن میتواند از اجرای احکام پیگیری کند و در شرایط قانونی درخواست جلب بدهد. اما زندان فوری و خودکار نیست و به مرحله پرونده و اقدامات مرد بستگی دارد.
حکم جلب برای پیش قسط مهریه چه زمانی صادر میشود؟
وقتی پیشقسط مهریه طبق حکم قطعی باید پرداخت شود، مرد آن را نپردازد، مالی برای توقیف پیدا نشود و زن از اجرای احکام درخواست جلب کند، امکان صدور دستور جلب مطرح میشود.
اگر پول پیش قسط مهریه را ندارم چه کنم؟
باید سریع درخواست قانونی مناسب بدهید؛ مثل اعتراض به رأی، درخواست تعدیل اقساط، درخواست کاهش پیشقسط یا مهلت پرداخت. فقط گفتن اینکه پول ندارم کافی نیست و باید مدارک مالی ارائه شود.
آیا پیش قسط مهریه قابل حذف است؟
حذف کامل پیشقسط قطعی نیست، اما در بعضی پروندهها ممکن است کاهش، تعدیل یا مهلت پرداخت مطرح شود. تصمیم با دادگاه است و به مدارک مالی مرد بستگی دارد.
اگر اعسار قبول شده باشد، باز هم بابت پیش قسط جلب میشوم؟
اگر اعسار قبول شده اما دادگاه پیشقسط و اقساط تعیین کرده باشد، نپرداختن آن میتواند باعث پیگیری زن و درخواست جلب شود. اعسار به معنی بیاثر شدن حکم تقسیط نیست.
آیا پرداخت بخشی از پیش قسط جلوی جلب را میگیرد؟
ممکن است در تصمیم اجرای احکام یا مذاکره با زن اثر داشته باشد، اما تضمین قطعی نیست. بهتر است همراه با پرداخت بخشی از مبلغ، درخواست مهلت یا تعدیل هم مطرح شود.