در مواردی که مرد به دلایل مختلف در دادگاه حضور ندارد، زن میتواند با ارائه مستندات کافی، تقاضای طلاق غیابی کند. یکی از مهمترین دغدغههای زنان در این مسیر، مهریه و سایر حقوق مالی آنهاست. اینکه آیا در طلاق غیابی، زن همچنان میتواند مهریهاش را مطالبه کند؟ اگر مرد مفقود یا فراری باشد، چطور امکان وصول مهریه وجود دارد؟
قانون در این زمینه صراحت دارد و حقوق زن را حتی در نبود شوهر نیز تضمین کرده است. در این مقاله، به صورت تخصصی و مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم که در طلاق غیابی از طرف زن، تکلیف مهریه چه میشود، چه راههایی برای گرفتن آن وجود دارد، و دادگاه چگونه در این زمینه رأی صادر میکند.
طلاق غیابی از طرف زن و مهریه؛ تصویر کلی حقوق مالی زن
طلاق غیابی یکی از روشهای قانونی برای پایان دادن به زندگی مشترک است که در آن، یکی از طرفین در جلسات دادرسی شرکت نمیکند و رأی دادگاه بدون حضور او صادر میشود. در طلاق غیابی از طرف زن، آنچه بیش از هر موضوع دیگری ذهن زوجه را مشغول میکند، مهریه و حقوق مالی اوست.
بسیاری از زنان نگرانند که در غیاب شوهر، چگونه میتوانند حقوق مالی خود را دریافت کنند؛ اما قانون در این زمینه راهکارهای مشخصی را پیشبینی کرده است. زن میتواند حتی بدون حضور شوهر، با ارائه دلایل موجه و مستندات کافی، هم حکم طلاق بگیرد و هم حقوق مالی خود را مطالبه کند.
📌 مهمترین حقوق مالی زن در طلاق غیابی
در طلاق غیابی، زن همچنان میتواند کلیه حقوق مالی قانونی خود را طبق قانون مطالبه نماید. این حقوق عبارتاند از:
- مهریه: چه بهصورت عندالمطالبه باشد چه عندالاستطاعه، قابل مطالبه است.
- نفقه معوقه: در صورتی که زن تمکین کرده باشد و مرد پرداخت نکرده باشد.
- نفقه ایام عده: پس از طلاق تا پایان مدت عده، بر عهده مرد است.
- اجرتالمثل ایام زندگی مشترک: در صورت اثبات انجام کارهای خارج از وظایف زناشویی.
- شرط تنصیف دارایی: اگر در عقدنامه قید شده باشد و شرایط آن برقرار باشد.
در تمامی این موارد، زن میتواند حتی بدون اطلاع مرد، با پیگیری از طریق دادگاه خانواده و اجرای احکام، به حق خود برسد. در ادامه به مبنای قانونی مهریه در طلاق غیابی از طرف زن و اینکه چرا قانون از این حق حمایت میکند، میپردازیم.
مبنای قانونی مهریه در طلاق غیابی از طرف زن
یکی از سؤالات متداول در پروندههای طلاق غیابی از طرف زن این است که آیا در غیاب شوهر هم میتوان مهریه را مطالبه کرد؟ پاسخ قطعی و روشن قانون این است که حق مهریه زن، بدون توجه به نوع طلاق، همواره پابرجاست. قانونگذار در این زمینه هیچ استثنایی برای طلاق غیابی قائل نشده و زن میتواند در کنار دادخواست طلاق، مطالبه مهریه را نیز مطرح کند.
⚖️ استناد قانونی به ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی
ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی تصریح میکند «به مجرد وقوع عقد، زن مالک مهریه میشود و میتواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن داشته باشد.» یعنی صرفنظر از اینکه زن درخواست طلاق داده یا مرد، و حتی صرفنظر از غیبت یا حضور شوهر در دادگاه، مهریه یک حق مالی است که با عقد نکاح برای زن ایجاد شده و ساقط نمیشود مگر با رضایت خود زن (مثلاً بخشش یا دریافت کامل آن).
📌 بنابراین در طلاق غیابی از طرف زن:
- زن میتواند هم زمان با دادخواست طلاق، دادخواست مطالبه مهریه بدهد.
- حتی اگر شوهر در جلسات دادگاه شرکت نکند یا غایب باشد، حکم به پرداخت مهریه صادر خواهد شد.
- دادگاه برای اجرای این حکم، اموال مرد را (در صورت شناسایی) توقیف میکند.
در گام بعدی، بررسی میکنیم که در عمل، زن چگونه میتواند مهریه خود را در این نوع طلاق دریافت کند.
آیا در طلاق غیابی از طرف زن، مهریه کامل به او تعلق میگیرد؟
برخلاف تصور برخی افراد، طلاق غیابی از طرف زن بهتنهایی باعث از بین رفتن حق مهریه نمیشود. در واقع، زن در بیشتر موارد همچنان میتواند کل مهریه خود را مطالبه و دریافت کند؛ مگر در شرایط خاصی که خود او از بخشی یا تمام آن صرفنظر کرده باشد.
✅ دریافت مهریه در طلاق غیابی؛ وابسته به رفتار زن یا شرایط خاص؟
اگر زن باکره باشد تنها نصف مهریه به او تعلق میگیرد. همچنین اگر مهریه را قبلاً به صورت کامل یا بخشی از طریق توافق یا بخشش (بذل مهریه) دریافت کرده باشد، میزان باقیمانده ملاک است. مورد بعدی اینکه اگر بهعنوان بخشی از توافقات یا برای دریافت حق طلاق، مهریه را بخشیده باشد، دیگر نمیتواند مطالبه کند.
اما در سایر شرایط، حتی اگر زن طلاق غیابی را درخواست کرده باشد، مهریه کامل به وی تعلق میگیرد.
📌 نکته کلیدی: حکم اعم از غیابی یا حضوری، اثری در میزان مهریه ندارد؛ مگر اینکه وضعیت خاصی مثل باکره بودن زن یا بذل مهریه به اثبات برسد.
روشهای وصول مهریه در طلاق غیابی از طرف زن
بعد از صدور حکم طلاق غیابی و یا حتی همزمان با آن، زن میتواند برای دریافت مهریه خود اقدام قانونی کند. بسیاری از زنان تصور میکنند که اگر شوهر در دسترس نباشد یا در دادگاه حاضر نشود، گرفتن مهریه ممکن نیست؛ در حالی که قانون ابزارهایی قوی برای اجرای حکم مهریه در اختیار زوجه قرار داده است.
✅ چگونه مهریه را در غیاب شوهر وصول کنیم؟
در طلاق غیابی، زن میتواند از طریق اجرای احکام خانواده یا دفاتر خدمات قضایی، برای وصول مهریه اقدام کند. مراحل اصلی عبارتاند از:
- صدور حکم قطعی مهریه (همراه یا پس از طلاق)
- درخواست صدور اجرائیه از شعبه صادرکننده حکم یا دایره اجرای احکام
- شناسایی اموال مرد از طریق سامانههای ثبت، استعلام، کد ملی و شماره حساب
- درخواست توقیف اموال بابت مهریه (خودرو، زمین، حساب بانکی، حقوق، سکه، سهام و…)
- در صورت نیاز، درخواست ممنوعالخروجی مرد
اگر زن نتواند شخصاً اموال مرد را شناسایی کند، با کمک وکیل متخصص یا پیگیری قضایی میتواند از طریق سامانههای رسمی نظیر «سجام»، «ثنا» و «سجلی» استعلام گرفته و اموال شوهر را توقیف کند. حتی اگر طلاق هنوز قطعی نشده باشد، زن میتواند دادخواست جداگانه برای مهریه بدهد و مسیر اجرای آن را پیگیری کند.
مهریه در طلاق غیابی وقتی شوهر مفقودالاثر یا فاقد مال است
یکی از چالشبرانگیزترین سناریوها در طلاق غیابی از طرف زن، زمانی است که شوهر مفقودالاثر باشد یا هیچ مال و دارایی شناختهشدهای نداشته باشد. در این شرایط، زن نگران است که با وجود صدور حکم مهریه، چگونه میتواند آن را دریافت کند. با این حال، قانونگذار راهکارهایی برای حمایت از حقوق مالی زن در نظر گرفته است.
⚖️ توقیف اموال در صورت مفقودالاثر بودن شوهر
اگر شوهر غایب باشد اما اموالی به نام او ثبت شده باشد، زن برای دریافت مهریه در طلاق غیابی میتواند از دادگاه بخواهد حکم توقیف اموال او را صادر کند. این اموال شامل:
- خودرو
- حساب بانکی
- سهام
- املاک ثبتشده
- حقوق دولتی (در صورت شاغل بودن)
اگر اطلاعاتی از محل نگهداری یا مالکیت این اموال در دسترس نباشد، زن میتواند با کمک وکیل یا با استفاده از ابزارهایی مثل سامانه سجام یا استعلام ثنا، درخواست استعلام و ردیابی بدهد.
📝 اگر مرد هیچ مالی نداشته باشد؛ اعسار یا جلب؟
در صورتی که مرد فاقد مال شناختهشده باشد اما بعداً پیدا شود یا در دسترس قرار گیرد:
- زن میتواند حکم جلب به دلیل عدم پرداخت مهریه یا عدم اجرای رأی دادگاه درخواست کند.
- اگر مرد به دادگاه مراجعه کند و دادخواست اعسار بدهد، در صورت اثبات ناتوانی مالیاش، ممکن است دادگاه با تقسیط مهریه موافقت کند.
اعسار به معنای نپرداختن مهریه نیست؛ بلکه مرد باید در موعد مقرر اقساط تعیینشده را پرداخت کند وگرنه حکم جلب یا بازداشت برای او صادر میشود.
اعسار، تقسیط مهریه و بازداشت؛ در طلاق غیابی از طرف زن چه میشود؟
در بسیاری از پروندههای طلاق غیابی از طرف زن، وقتی حکم پرداخت مهریه صادر میشود، شوهر – اگر بعدها مطلع شود یا در دسترس قرار گیرد – ممکن است مدعی شود که توان مالی برای پرداخت مهریه را ندارد. در این مواقع، او میتواند دادخواست اعسار از پرداخت مهریه به دادگاه بدهد. اما این ادعا به خودی خود پذیرفته نمیشود و نیازمند بررسی دقیق قضایی است.
⚖️ سازوکار قانونی اعسار در مهریه
اعسار به این معناست که فرد مدعی شود توانایی پرداخت بدهی (در اینجا مهریه) را به صورت یکجا ندارد. طبق قانون، مرد موظف است همراه با دادخواست اعسار، لیست کامل داراییها، درآمدها، هزینههای زندگی و شهود را به دادگاه ارائه دهد.
📌 اگر دادگاه اعسار را بپذیرد:
- مهریه بهصورت اقساطی تعیین میشود (مثلاً ماهانه یک یا چند سکه)
- زن میتواند در صورت عدم پرداخت اقساط، برای بازداشت زوج اقدام کند.
📌 اگر دادگاه اعسار را رد کند یا مرد اقساط را پرداخت نکند:
- زن میتواند درخواست حکم جلب بدهد.
- امکان ممنوعالخروجی مرد نیز وجود دارد.
مهم: اگر طلاق به صورت غیابی انجام شده باشد، اما مرد بعداً از صدور حکم مطلع شود، باید ابتدا واخواهی کند؛ سپس میتواند برای اعسار اقدام نماید. اما این مسیر زمانبر است و بار اثبات ناتوانی مالی بر عهده مرد است، نه زن.
سوالات متداول
در این قسمت از مقاله سوالات متداول پیرامون طلاق غیابی از طرف زن و مهریه مطرح شده است:
❓ من دادخواست طلاق غیابی دادهام، اما شوهرم هیچ مالی به اسمش نیست. چطور مهریهام را بگیرم؟
✅ اگر مرد هیچ مال رسمی و ثبتشدهای نداشته باشد، زن میتواند با استفاده از استعلام رسمی (مثل ثبت احوال، بانک مرکزی، اداره ثبت اسناد و…) به دنبال داراییهای احتمالی او باشد. در صورت پیدا نشدن مال، زن میتواند حکم جلب مرد را پس از یافتن او بگیرد یا در صورت دسترسی، اموال آینده او را توقیف کند. کمک گرفتن از وکیل مهریه در این مرحله، روند را سریعتر میکند.
❓ من طلاق غیابی گرفتم ولی هنوز مهریهام را نگرفتهام. آیا میتوانم جداگانه برای مهریه اقدام کنم؟
✅ بله. حتی اگر حکم طلاق صادر شده باشد و در آن به مهریه اشاره نشده باشد، زن میتواند بهصورت جداگانه دادخواست مطالبه مهریه بدهد. مهریه یک حق مستقل است و محدود به زمان خاصی نیست. زن میتواند در هر زمان، تا زمانی که مهریه را دریافت نکرده، آن را از طریق اجرای احکام پیگیری کند.
❓ شوهرم بعد از صدور طلاق غیابی، درخواست اعسار از پرداخت مهریه داده؛ آیا من میتوانم اعتراض کنم؟
✅ بله، زن حق دارد در برابر دادخواست اعسار، اعتراض و دفاعیه خود را ارائه دهد. او میتواند با ارائه مدارک، اثبات کند که مرد توان مالی دارد و اعسارش واقعی نیست. دادگاه صرفاً با ادعای مرد موافقت نمیکند، بلکه شرایط مالی او را بهطور دقیق بررسی میکند و فقط در صورت اثبات ناتوانی مالی، تقسیط مهریه را میپذیرد.