شکایت از شرکتهای حملونقل و باربری یکی از دغدغههای پرتکرار شهروندان در سالهای اخیر شده است. چه در زمان اسبابکشی منزل و چه در ارسال کالاهای بینشهری یا بینالمللی، تخلفات و مشکلات متعددی ممکن است رخ دهد؛ از شکستن وسایل گرفته تا مفقودی بار، تأخیر در تحویل، دریافت هزینهی اضافی یا حتی بدرفتاری کارگران باربر. در بسیاری از این موارد، مصرفکننده نمیداند دقیقاً چگونه و از چه طریقی شکایت کند و تصور میکند پیگیری حقوقی بسیار زمانبر و بینتیجه است.
این در حالی است که سازمانهایی مثل راهداری، تعزیرات حکومتی، اتحادیه باربری و سامانههایی مانند ۱۲۴ و ۱۴۱، مسیرهای مشخص و سادهای برای ثبت و پیگیری شکایت از شرکتهای حملونقل فراهم کردهاند. در این مقاله بهصورت مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم که در چه شرایطی میتوان از شرکت حملونقل شکایت کرد، چه مدارکی نیاز است، سامانههای شکایت کداماند و چگونه میتوان از طریق مراجع قانونی، خسارت گرفت یا تخلف را پیگیری کرد.
مسئولیت قانونی شرکتهای حملونقل و باربری قبل از طرح شکایت
هرگونه شکایت از شرکتهای حملونقل باید بر پایه شناخت درست از مسئولیتهای قانونی این شرکتها انجام شود. در واقع، اگر تعهداتی از سوی شرکت نقض نشده باشد، شکایت مبنای قانونی نخواهد داشت. بنابراین، اولین قدم پیش از اقدام قضایی یا اداری، بررسی این نکته است که آیا شرکت یا باربری واقعاً مرتکب تخلفی شده است یا خیر.
📌 تعهدات اصلی شرکتهای حملونقل طبق قوانین ایران
بر اساس قانون تجارت و آییننامههای سازمان راهداری و حملونقل جادهای، شرکتهای باربری داخلی یا بینالمللی وظایف مشخصی دارند که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تحویل بهموقع بار: تأخیرهای غیرموجه در ارسال یا تحویل بار، در صورتی که موجب ضرر شود، قابل پیگیری است.
- حفظ سلامت کالا: شرکت موظف است بار را در طول حملونقل به نحوی حمل کند که دچار شکستگی، خراش، آسیب فیزیکی یا مفقودی نشود.
- صدور بارنامه معتبر: بارنامه سند اصلی توافق طرفین است و باید توسط شرکت صادر و در اختیار فرستنده قرار گیرد.
- اطلاعرسانی صحیح: شرکت باید درباره زمان حمل، نحوه ارسال، تعرفهها و شرایط بیمه به مشتری اطلاعات دقیق و شفاف بدهد.
- رعایت تعرفه مصوب: هیچ شرکت باربری مجاز به دریافت کرایه بیش از تعرفه رسمی اعلامشده توسط اتحادیه یا وزارت راه نیست.
- داشتن مجوز قانونی فعالیت: شرکت باید در اتحادیه صنفی یا سازمان راهداری ثبت و مجوز فعالیت معتبر داشته باشد.
🔍 مسئولیت شرکت در برابر خسارت به کالا
مطابق ماده ۳۷۷ قانون تجارت، اگر کالایی به شرکت حملونقل سپرده شده باشد و در طول مسیر دچار آسیب یا مفقودی شود، شرکت مسئول جبران خسارت است؛ مگر آنکه بتواند اثبات کند که در این آسیب دخالتی نداشته و تمام اقدامات لازم را برای حفظ بار انجام داده است. به بیان سادهتر، اصل بر مسئول بودن شرکت است مگر خلافش ثابت شود.
📝 نقش بارنامه در اثبات تعهدات شرکت
بارنامه، سند رسمی و مهمترین مدرک در دعاوی مرتبط با باربری است. در این سند موارد زیر درج میشود:
- نام و مشخصات فرستنده و گیرنده
- نوع، مقدار و ارزش تقریبی بار
- تاریخ تحویل و مقصد نهایی
- شرایط خاص حمل (مثلاً نیاز به دمای خاص)
- شرکت حملونقل یا راننده مسئول بار
در صورت شکایت، اگر بارنامه وجود نداشته باشد یا شرکت از صدور آن خودداری کرده باشد، تخلف محسوب میشود و میتواند مبنای پیگیری حقوقی یا صنفی باشد.
موارد قابل شکایت از شرکت حملونقل و باربری کداماند؟
شکایت از شرکتهای حملونقل و باربری تنها زمانی قابل طرح است که یکی از تعهدات قانونی یا قراردادی این شرکتها نقض شده باشد. بسیاری از مشتریان هنگام مواجهه با تخلف یا خسارت، دقیق نمیدانند که آیا مورد آنها قابلیت پیگیری دارد یا خیر. شناخت موارد قابل شکایت، گام مهمی برای شروع فرآیند حقوقی یا صنفی است.
📌 رایجترین دلایل شکایت از شرکتهای حملونقل
در بررسی شکایات ثبتشده و گزارشهای رسمی، موارد زیر بهعنوان بیشترین دلایل شکایت از شرکتهای حملونقل (چه داخلی و چه بینالمللی) گزارش شدهاند:
- تأخیر غیرموجه در تحویل بار: اگر بار دیرتر از زمان توافقشده تحویل شود و این تأخیر باعث ضرر شود.
- آسیبدیدگی وسایل و کالاها: شکستن، خراش، پارگی بستهبندی یا افت کیفیت کالا در اثر حمل نامناسب.
- مفقودی یا گمشدن بخشی از بار: تحویل ناقص کالا نسبت به محتوای مندرج در بارنامه.
- دریافت وجه اضافه یا گرانفروشی: مطالبه هزینهای بیشتر از نرخ مصوب اتحادیه یا مبلغ توافقشده.
- عدم صدور بارنامه یا رسید رسمی: خودداری شرکت از تحویل سند حمل.
- نداشتن بیمه بار (در صورت توافق): نداشتن بیمه برای کالای باارزش، بدون اطلاع قبلی به صاحب کالا.
- بدرفتاری پرسنل یا کارگران باربری: رفتار غیرحرفهای، توهینآمیز یا خسارتزننده به اموال مشتری.
- عدم انجام تعهدات دیگر شرکت: مثلاً عدم ارسال بارگیر مناسب، ارسال کارگران کمتجربه یا عدم رعایت شرایط خاص کالا.
- جعل اسناد مانند بارنامه یا رسید فیک
- نقض مقررات قانونی (مانند مقررات گمرکی در حملونقل بینالمللی)
❌ تخلفات کیفری؛ مواردی فراتر از تخلف عادی
برخی از رفتارهای شرکتهای باربری جنبه کیفری پیدا میکنند و قابل تعقیب از طریق دادسرا هستند، از جمله:
- خیانت در امانت: مثل تحویل ندادن بار به مقصد یا فروختن کالا بدون اجازه.
- کلاهبرداری: مثلاً زمانی که شرکت باربری وجود خارجی ندارد یا مدیر آن عمداً بار را گم میکند.
- جعل سند یا بارنامه
- تخریب عمدی اموال مشتری
در این موارد، شاکی میتواند با ارائه مدارک، شکایت کیفری تنظیم کند که با مجازاتهایی مثل جزای نقدی، حبس، توقیف اموال یا لغو مجوز فعالیت همراه خواهد بود.
⚠️ نکته مهم: شرط اصلی، وجود خسارت و امکان اثبات آن است
برای آنکه شکایت نتیجه دهد، باید خسارتی مادی یا معنوی به مشتری وارد شده باشد و رابطه مستقیم بین رفتار شرکت و آن خسارت قابل اثبات باشد. صرف نارضایتی یا بدقولی مبهم، بدون مدرک، معمولاً قابلیت پیگیری ندارد.
شکایت از باربری اثاث منزل؛ چه زمانی میتوان اقدام کرد؟
اسبابکشی یکی از حساسترین خدمات باربری است که مستقیماً با اموال شخصی و وسایل باارزش خانوار سر و کار دارد. متأسفانه بسیاری از تخلفات، نارضایتیها و شکایات نیز دقیقاً در همین بخش اتفاق میافتد. از گم شدن وسایل کوچک گرفته تا شکستن لوازم خانگی، تأخیر در حضور کارگران، بیاحترامی، مطالبه هزینههای اضافی و دهها مشکل دیگر.
📌 موارد شایع در شکایت از باربری اثاث منزل
بر اساس گزارشهای مردمی و پیگیریهای انجامشده در اتحادیههای صنفی، موارد زیر از جمله شایعترین دلایل شکایت از باربری اثاث منزل محسوب میشوند:
- آسیبدیدگی وسایل منزل حین حملونقل (یخچال، تلویزیون، ظروف شکستنی، مبل و …)
- مفقودی وسایل کوچک یا جعبهها
- مطالبه وجه بیشتر از مبلغ توافقشده
- عدم صدور فاکتور یا بارنامه رسمی
- عدم حضور در زمان مقرر یا تأخیر چندساعته
- بیاحترامی یا رفتار نامناسب کارگران باربر
- نبود بیمه برای بارهای باارزش
این تخلفات ممکن است از سوی شرکت، مدیر یا کارگران مستقل رخ داده باشد؛ اما در هر حالت، مسئولیت نهایی با شرکت باربری است.
⚖️ از کجا شکایت کنیم؟
برای باربریهای اثاث منزل که معمولاً تحت عنوان «اتوبار» فعالیت میکنند، مراجع صنفی و سازمانهای حمایت از حقوق مصرفکننده مسیرهای مناسبی برای شکایت هستند:
1. اتحادیه صنف حملونقل کالای شهری (باربری)
-
اگر شرکت باربری مجوز اتحادیه داشته باشد، میتوانید مستقیماً به اتحادیه مراجعه کرده یا تماس بگیرید:
-
شماره تماس اتحادیه باربری تهران:
۰۲۱۶۶۹۸۸۲۰۰ و ۰۲۱۶۶۹۸۸۳۰۰
-
-
شکایت از طریق این اتحادیه معمولاً شامل:
-
دریافت فرم شکایت
-
رسیدگی اولیه توسط بازرس
-
دعوت از طرفین برای جلسه رسیدگی
-
صدور رأی صنفی (توصیه به جبران خسارت یا ارجاع به نهاد بالاتر)
-
2. سامانه ۱۲۴ وزارت صمت
-
در مواردی مانند گرانفروشی، عدم صدور رسید یا بیکیفیتی خدمات، میتوانید شکایت خود را از طریق:
ثبت شکایت از باربری اثاث منزل - تلفن ۱۲۴
- یا سایت بازرسی وزارت سمت به آدرس https://samt.124.ir ثبت کنید.
این سامانه مربوط به سازمان حمایت از مصرفکننده است و در بسیاری از شهرها به صورت مستقیم گزارش را به تعزیرات ارجاع میدهد.
📝 آیا بدون بارنامه میتوان شکایت کرد؟
بله، هرچند بارنامه یا رسید حمل بهترین مدرک برای شکایت محسوب میشود، اما در صورتی که آن را در اختیار ندارید، مدارکی مثل:
- رسید پرداخت
- اسکرینشات مکالمات واتساپی یا پیامکی
- فیلم یا عکس از وضعیت آسیبدیده وسایل
- فاکتور خسارت از تعمیرکار یا فروشگاه
همگی قابل استناد هستند و میتوانند در اثبات ادعای شما استفاده شوند.
شکایت از باربری و اتوبارهای شهری؛ از تماس تا ثبت شکایت رسمی
اتوبارهای شهری، بیشترین تماس را با مردم در فرآیندهای روزمره حمل وسایل، اسبابکشی، ارسال تجهیزات اداری یا انتقال کالا درونشهری دارند. به همین دلیل، درصد بالایی از شکایات مصرفکنندگان نیز مربوط به همین شرکتهاست. متأسفانه برخی از این شرکتها بدون داشتن مجوز رسمی فعالیت میکنند یا از کارگران بدون مهارت و بیمه استفاده میکنند که زمینهساز تخلفات مختلف میشود.
📌 گام اول؛ تماس مستقیم با شرکت یا مسئول پاسخگو
قبل از ورود به فرآیند رسمی شکایت، بهتر است تلاش کنید موضوع را مستقیماً با مسئول باربری در میان بگذارید. در بسیاری از موارد، ممکن است شرکت حاضر به جبران خسارت، ارسال کارگر جایگزین، یا کاهش هزینه نهایی شود. این موضوع بهخصوص وقتی مؤثر است که شکایت شما ثبت نشده و هنوز قرارداد فسخ نشده باشد. اگر نتیجه نگرفتید، وارد مراحل رسمی شکایت شوید:
۱. مراجعه یا تماس با اتحادیه باربری شهر خود
-
اگر باربری مورد نظر عضو اتحادیه باربری باشد (که باید باشد)، مرجع اول برای رسیدگی اتحادیه صنفی حملونقل شهری است.
-
در تهران:
-
اتحادیه حملونقل کالای شهری:
۰۲۱۶۶۹۸۸۲۰۰ و ۰۲۱۶۶۹۸۸۳۰۰
-
🔍 نحوه شکایت به اتحادیه:
-
مراجعه حضوری یا تماس تلفنی
-
تکمیل فرم شکایت به همراه:
-
اطلاعات شرکت یا شخص باربر
-
شرح اتفاق و نوع خسارت یا تخلف
-
تصاویر یا رسیدها (در صورت وجود)
-
-
دریافت کد پیگیری
-
دعوت به جلسه رسیدگی (معمولاً ظرف ۷ الی ۱۰ روز)
۲. ثبت شکایت در سامانه ۱۲۴
اگر موضوع شکایت مربوط به:
-
دریافت وجه بیشتر از تعرفه مصوب
-
بیکیفیتی خدمات
-
عدم ارائه فاکتور
-
یا تخلفات صنفی مشابه باشد،
میتوانید از طریق ستاد خبری سازمان صمت (۱۲۴) اقدام کنید:
۳. پیگیری شکایت از طریق دادگاه یا شورا
در صورتی که خسارت واردشده بالا باشد یا اتحادیه و ۱۲۴ اقدامی انجام ندهند، میتوانید موضوع را در شورای حل اختلاف یا دادگاه حقوقی پیگیری کنید.
- هزینه دادرسی در شورای حل اختلاف کمتر است و رسیدگی سریعتر انجام میشود.
- اما اگر رقم خسارت زیاد است یا قصد دارید شکایت کیفری مطرح کنید، باید از طریق دادگاه و دفاتر خدمات الکترونیک قضایی اقدام نمایید.
شکایت از شرکتهای حملونقل؛ شرکتهای بینشهری و جادهای
شرکتهای حملونقل بینشهری و جادهای، مسئولیت انتقال کالاها، بار تجاری و مرسولات مختلف میان استانها را بر عهده دارند. این شرکتها تحت نظارت سازمان راهداری و حملونقل جادهای فعالیت میکنند و اغلب باید دارای مجوز رسمی، بارنامه معتبر و بیمه مسئولیت باشند. اگر در فرآیند حملونقل بینشهری تخلفی صورت گیرد، مراجع نظارتی مشخصی برای ثبت و رسیدگی به شکایات وجود دارد.
📌 مهمترین تخلفات شرکتهای حملونقل جادهای
موارد زیر، جزو متداولترین دلایل شکایت از شرکتهای باربری بینشهری محسوب میشوند:
-
تاخیر در تحویل کالا به مقصد
-
آسیبدیدگی یا مفقودی کالا
-
دریافت کرایه بیش از تعرفه رسمی
-
عدم صدور بارنامه یا اسناد حمل معتبر
-
نبود بیمه حمل برای بارهای با ارزش
-
سهلانگاری در بستهبندی، بارگیری یا تخلیه بار
-
عدم پاسخگویی شرکت در برابر خسارات وارده
⚖️ مراجع اصلی رسیدگی به شکایت از شرکتهای بینشهری
برای ثبت و پیگیری شکایت از این شرکتها، میتوان از چند مسیر قانونی و مشخص استفاده کرد:
۱. سازمان راهداری و حملونقل جادهای
مرجع اصلی نظارت بر عملکرد شرکتهای حملونقل بینشهری است. در صورتی که تخلف در مسیر جادهای رخ داده باشد، میتوانید به اداره راهداری استان محل تخلف مراجعه کرده یا شکایت خود را از طریق سامانههای رسمی این سازمان ثبت نمایید.
-
آدرس سایت: www.141.ir
-
نحوه ثبت شکایت:
-
ورود به سایت
-
انتخاب گزینه «ثبت شکایت»
-
درج مشخصات شرکت، بارنامه، تاریخ و شرح ماجرا
-
بارگذاری مدارک (عکس کالا، رسید، بارنامه و …)
-
📝 همچنین امکان ثبت شکایت تلفنی از طریق سامانه ۱۴۱ و پیامک به ۳۰۰۰۰۰۱۳۵ با درج کلمه «شکایت» و موضوع مربوطه نیز وجود دارد.
۲. سامانه خدمات حملونقل وزارت راه (shahrah.mrud.ir)
این سامانه بخشی از خدمات الکترونیکی دولت است و شکایات مربوط به شرکتهای حملونقل داخلی و بینالمللی را ثبت و پیگیری میکند. مراحل رسیدگی شامل:
- دریافت گزارش تخلف
- بررسی کارشناسی
- تعیین جریمه یا ارجاع به تعزیرات
شکایتها معمولاً ظرف چند روز بررسی میشود و پاسخ از طریق پیامک یا تماس اعلام میگردد.
۳. شکایت از طریق سامانه ۱۲۴ و تعزیرات حکومتی
اگر شرکت حملونقل نرخ کرایه بیش از نرخ مصوب دریافت کرده باشد یا تخلف اقتصادی انجام داده باشد، مسیر شکایت از طریق سامانه ۱۲۴ باز است:
- شماره تماس: ۱۲۴
- ثبت اینترنتی: samt.124.ir
در موارد خاص، سازمان حمایت موضوع را به سازمان تعزیرات حکومتی برای رسیدگی و جریمه قانونی ارجاع میدهد.
شکایت از شرکتهای حملونقل بینالمللی؛ مقررات CMR و مراجع رسیدگی
شرکتهای حملونقل بینالمللی در حوزههایی مثل صادرات، واردات، ترانزیت و تجارت خارجی فعالیت میکنند و حمل کالا را میان کشورها انجام میدهند. این نوع حملونقل معمولاً تحت قراردادهای خاص بینالمللی و کنوانسیونهای مشخص، مانند CMR انجام میشود. بنابراین در صورت وقوع تخلف یا خسارت، مسیر شکایت از شرکتهای حملونقل بینالمللی کمی متفاوت و تخصصیتر از باربریهای داخلی خواهد بود.
⚖️ مهمترین تعهدات شرکتهای حملونقل بینالمللی
طبق مقررات بینالمللی و آییننامههای داخلی، شرکتهای حملونقل خارجی یا بینالمللی موظفاند:
-
بار را طبق قرارداد حمل یا بارنامه CMR در موعد مقرر تحویل دهند
-
به محتوای بستهبندی، وزن، نوع کالا و شرایط خاص آن توجه کنند
-
بیمه حملونقل بینالمللی را (در صورت توافق) فعال کنند
-
از تخلف گمرکی، جعل مدارک یا نقض قوانین کشور میزبان خودداری کنند
-
پاسخگوی هرگونه آسیب، مفقودی یا تأخیر غیرموجه در حمل باشند
در صورتی که این تعهدات نقض شود، صاحب کالا حق دارد در مراجع داخلی یا بینالمللی طرح شکایت کند.
📌 موارد قابل پیگیری در حملونقل بینالمللی
-
آسیب یا گم شدن کالا در مسیر بینالمللی
-
تاخیر در تحویل کالا به مقصد گمرکی یا تجاری
-
نقض قرارداد یا بندهای درجشده در بارنامه CMR
-
تخلفات مالیاتی یا گمرکی توسط شرکت حملونقل
-
جعل اسناد حمل مانند بارنامه، بیمهنامه یا فاکتور
📝 مراجع رسیدگی در ایران
1. دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی – سازمان راهداری
این دفتر در سازمان راهداری مستقر است و تخلفات شرکتهای حملونقل بینالمللی را بررسی میکند. امکان ثبت شکایت از طریق سامانه خدمات دولت یا مراجعه حضوری وجود دارد. سامانه رسمی: shahrah.mrud.ir ، مراحل:
ثبت گزارش تخلف
بررسی توسط کارشناسان
تعیین جریمه یا ارجاع به تعزیرات یا دادگاه
2. انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران
اگر شرکت عضو این انجمن باشد، میتوان از طریق دبیرخانه آن درخواست رسیدگی صنفی یا میانجیگری کرد. این انجمن معمولاً در تهران فعال است و نقش واسطه را ایفا میکند.
3. مراجع قضایی داخلی (دادگاه یا شورای حل اختلاف)
در صورتی که خسارت وارد شده قابلتوجه باشد و مسیر اداری نتیجهای نداشته باشد، میتوان شکایت را در دادگاه عمومی محل شرکت یا محل ورود کالا ثبت کرد.
4. مراجع داوری بینالمللی یا شرط داوری در قرارداد
اگر در قرارداد حملونقل بینالمللی، مرجع خاصی مانند FIATA، ICC، یا داور حقوقی ثالث تعیین شده باشد، ابتدا باید از طریق همان مرجع اقدام شود. در غیر این صورت میتوان به دادگاههای داخلی یا داوری مستقل بینالمللی رجوع کرد.
5. گمرک و سازمان بنادر (در حملونقل دریایی یا ترانزیتی)
در مواردی که تخلف در بنادر یا گمرک رخ دهد (مثلاً تأخیر در ترخیص یا مفقودی در منطقه گمرکی)، گمرک ایران یا سازمان بنادر و دریانوردی نیز میتوانند مرجع رسیدگی باشند.
مدارک لازم برای شکایت از شرکت حملونقل و نحوه اثبات خسارت
یکی از مهمترین عوامل در موفقیت شکایت از شرکتهای باربری و حملونقل، داشتن مدارک کامل، معتبر و مستند است. بدون این مدارک، اثبات ادعای شما دشوار شده و احتمال شکست در فرآیند پیگیری وجود دارد؛ چه در نهادهای صنفی و چه در مراجع قضایی.
📌 مهمترین مدارک موردنیاز برای شکایت از باربری یا شرکت حملونقل
-
بارنامه یا قرارداد حمل
-
مهمترین سند قانونی برای اثبات توافق بین مشتری و شرکت است.
-
نشان میدهد کالا چه بوده، از کجا به کجا باید منتقل میشده و مسئول حمل چه کسی بوده.
-
-
رسید پرداخت یا فاکتور هزینه حمل
-
برای اثبات میزان وجه پرداختشده
-
در صورت شکایت بابت گرانفروشی یا هزینه اضافه
-
-
تصاویر و ویدیو از کالاهای آسیبدیده
-
قبل و بعد از حمل
-
هرگونه شکستگی، پارگی، آسیب بدنه و … باید مستندسازی شده باشد
-
-
مکاتبات یا پیامهای ردوبدلشده با شرکت باربری
-
پیامک، واتساپ، ایمیل یا صدای تماس (در صورت قانونی بودن ضبط)
-
اثبات تعهد شرکت، وعدههای دادهشده یا پاسخهای غیرموجه
-
-
گزارش کارشناس رسمی دادگستری یا تعمیرگاه
-
در مواردی که کالا آسیب دیده و نیاز به برآورد خسارت وجود دارد
-
معمولاً در شکایت قضایی، این گزارش اهمیت کلیدی دارد
-
-
اظهارنامه رسمی (در شکایات حقوقی)
-
در صورتی که قبل از شکایت رسمی، قصد دارید به شرکت اعلام خسارت کرده و فرصتی برای جبران بدهید
-
-
کپی کارت ملی و شناسنامه شاکی
-
برای ثبت شکایت در سامانههای رسمی یا دادگاه
-
📝 مدارک اضافی برای شکایت بینالمللی یا تخصصی
در موارد حملونقل بینالمللی یا کالاهای با ارزش خاص، ممکن است مدارک زیر نیز لازم باشد:
- بارنامه CMR (در حملونقل بینالمللی جادهای)
- پروفرما، فاکتور صادراتی یا گمرکی
- گزارش بازرسی کالا در مرز یا بندر
- ترجمه رسمی مدارک به زبان انگلیسی (در دعاوی خارجی)
⚠️ نکته مهم در اثبات خسارت
- صرف ادعا کافی نیست. باید رابطه بین «رفتار متخلفانه شرکت» و «ضرری که شما متحمل شدهاید» قابل اثبات باشد.
- اگر تأخیر باعث از بین رفتن فرصت فروش شده، باید اسناد آن (مثل قرارداد فروش از بینرفته) ضمیمه شود.
- اگر کالای مفقود شده گرانقیمت بوده، قیمت آن باید با فاکتور خرید یا کارشناسی معتبر اثبات شود.
- اگر شرکت حملونقل ادعا کند بار را صحیح تحویل داده، شما باید خلاف آن را نشان دهید (مثلاً با رسید تحویل ناقص یا شهادت شهود).
مراحل شکایت حقوقی و کیفری از شرکتهای حملونقل و باربری
در صورتی که پیگیری از طریق سامانهها، اتحادیهها یا نهادهای نظارتی نتیجهای نداشته باشد، یا خسارت واردشده سنگین باشد، میتوانید از مسیر قانونی و رسمی یعنی دادگاهها و مراجع قضایی اقدام کنید. این شکایتها بسته به نوع تخلف، به دو دسته حقوقی و کیفری تقسیم میشوند.
⚖️ شکایت حقوقی؛ برای مطالبه خسارت
شکایت حقوقی معمولاً زمانی مطرح میشود که قصد شما مطالبه خسارت مادی یا الزام شرکت به انجام تعهد باشد. این نوع دعوا با ارائه دادخواست رسمی و مدارک مستند قابل پیگیری است.
مراحل شکایت حقوقی:
-
تنظیم دادخواست رسمی در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
-
عنوان خواسته میتواند باشد: «مطالبه خسارت ناشی از حملونقل»، «الزام به پرداخت غرامت»، یا «الزام به انجام تعهد»
-
-
پیوست مدارک لازم: بارنامه، فاکتور، رسید، تصاویر، مکاتبات، گزارش کارشناس و …
-
انتخاب مرجع صالح: معمولاً دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت شرکت باربری یا محل انجام تعهد (مثلاً محل تحویل کالا)
-
تعیین وقت دادرسی و ارسال ابلاغیه برای خوانده (شرکت باربری)
-
برگزاری جلسه رسیدگی: قاضی با بررسی اسناد، اظهارات طرفین و گزارش کارشناسی تصمیم میگیرد
-
صدور رأی: در صورت اثبات مسئولیت شرکت، به پرداخت خسارت، جریمه یا الزام به انجام تعهد محکوم خواهد شد.
📌 توصیه مهم: پیش از دادخواست، بهتر است اظهارنامه رسمی برای شرکت ارسال کرده و مهلت جبران خسارت تعیین کنید؛ این کار نشاندهنده حسن نیت شما در فرآیند حقوقی است.
⚖️ شکایت کیفری؛ برای موارد دارای وصف مجرمانه
اگر رفتار شرکت یا کارکنان آن جنبه جرم داشته باشد، باید از طریق دادسرا اقدام کنید. در این نوع شکایت، نیت سوء یا رفتار غیرقانونی و مخرب ملاک است.
مواردی که میتوان شکایت کیفری کرد:
- خیانت در امانت: تحویل ندادن کالا، یا تصرف غیرمجاز آن توسط شرکت
- کلاهبرداری: وعده حمل بدون وجود شرکت واقعی یا کاغذی یا جعل هویت
- جعل بارنامه یا سند حمل
- تخریب عمدی اموال مشتری
- اخذ وجه در ازای خدماتی که انجام نشده
مراحل شکایت کیفری:
- تنظیم شکوائیه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- ارجاع پرونده به دادسرای عمومی و انقلاب
- بررسی اولیه توسط بازپرس و احضار متهم
- در صورت اثبات اولیه، صدور قرار تأمین یا دستور جلب
- صدور کیفرخواست و ارسال پرونده به دادگاه کیفری
- برگزاری جلسه دادگاه کیفری و صدور حکم (حبس، جزای نقدی، توقیف اموال و …)
شکایت کیفری فقط زمانی توصیه میشود که شواهد قوی و رفتار مجرمانه واضح وجود داشته باشد؛ زیرا در غیر این صورت ممکن است شاکی متهم به افترا شود یا نتیجهای حاصل نشود.
سوالات متداول
در این قسمت از مقاله، سوالات متداول پیراون شکایت از شرکت های حمل و نقل و باربری مطرح شده است:
❓ من برای اسبابکشی از یک باربری اینترنتی استفاده کردم. وسایلم آسیب دید ولی بارنامهای صادر نکردند. میتونم شکایت کنم؟
✅ بله. اگرچه بارنامه رسمی در اثبات تعهدات شرکت باربری بسیار مهم است، اما نبودن بارنامه مانع شکایت نیست. شما میتوانید از طریق سامانه ۱۲۴ یا اتحادیه باربری شهرتان شکایت خود را با ارائه مدارکی مثل رسید پرداخت، مکالمات واتساپی، تصاویر وسایل آسیبدیده و نام شرکت یا اپلیکیشن مطرح کنید. در صورت بینتیجه بودن، از طریق شورای حل اختلاف یا دادگاه حقوقی هم میتوانید مطالبه خسارت کنید.
❓ من با یک شرکت حملونقل بینشهری قرارداد داشتم. بارم را ۳ روز دیرتر تحویل دادند و مشتریام معامله را کنسل کرد. چطور میتونم ضرر رو بگیرم؟
✅ ابتدا باید مدارک مربوط به قرارداد، بارنامه، زمان تحویل، مکاتبات با مشتری و خسارتی که دیدید را جمعآوری کنید. سپس با ارسال اظهارنامه رسمی از شرکت حملونقل درخواست جبران کنید. اگر پاسخ ندادند، دادخواست مطالبه خسارت به دادگاه عمومی حقوقی بدهید. تأخیر در تحویل، اگر منجر به ضرر واقعی شده باشد، طبق ماده ۳۷۷ قانون تجارت، شرکت حملونقل موظف به جبران خسارت است. میتوانید درخواست کارشناسی نیز مطرح کنید تا میزان ضرر شما محاسبه شود.
❓ بار من توسط یک شرکت بینالمللی حمل شد اما در گمرک کشور مقصد آسیب دید. آیا باید از شرکت ایرانی شکایت کنم یا خارجی؟
✅ بستگی دارد قرارداد حمل با کدام شرکت بسته شده باشد. اگر شرکت ایرانی مسئول حمل بوده یا بارنامه CMR به نام او صادر شده، شما میتوانید در ایران و از همان شرکت داخلی شکایت کنید. اگر شرکت خارجی مسئول مستقیم بوده، باید طبق قرارداد و قوانین بینالمللی (مثل CMR)، شکایت را از طریق مراجع داوری یا دادگاههای صالح خارج از کشور پیگیری کنید. در این حالت، ترجمه رسمی مدارک و مشاوره با وکیل بینالمللی ضروری است.