لبها بهعنوان یکی از مهمترین اجزای صورت، علاوهبر نقش در زیبایی ظاهری، در گفتار، غذا خوردن و بیان احساسات نیز کاربرد حیاتی دارند. به همین دلیل، هرگونه صدمه به لب، از جمله پارگی، کبودی، جمعشدگی، یا فلج شدن، نهتنها جنبه جسمی، بلکه آثار روانی و اجتماعی نیز دارد. قانون مجازات اسلامی برای جبران این نوع آسیبها، دیه یا ارش مشخصی تعیین کرده است؛ دیهای که بسته به شدت، محل آسیب، وجود یا عدم وجود جای زخم، نیاز به بخیه و تأثیر آن بر عملکرد لب متفاوت خواهد بود.
در این مقاله، تمام انواع دیه مربوط به لب، از پارگی ساده و بخیه تا جراحت دامیه، فلج، کبودی لب تحتانی با استناد به قانون مجازات اسلامی و نرخ دیه سال ۱۴۰۴ بررسی خواهد شد.
دیه پارگی لب در سال ۱۴۰۴
پارگی لب یکی از شایعترین صدمات در نزاعها، تصادفات یا حتی خطاهای پزشکی است. اگر این پارگی باعث نمایان شدن دندانها شود یا جای زخم باقی بماند، میزان دیه آن بیشتر خواهد بود. قانون مجازات اسلامی در ماده ۶۱۰ بهطور مشخص به این نوع آسیب پرداخته و نرخ دیه آن را تعیین کرده است.
🔍 دیه پاره شدن هر دو لب
بر اساس ماده ۶۱۰ قانون مجازات اسلامی، اگر هر دو لب به گونهای شکافته شوند که دندانها نمایان گردد، یکسوم دیه کامل انسان باید پرداخت شود. در سال ۱۴۰۴، با در نظر گرفتن نرخ دیه کامل (۱۶۰۰ میلیون تومان در ماههای عادی)، این مقدار برابر است با:
-
دیه پارگی هر دو لب با نمایان شدن دندانها: ۵۳۳٬۳۳۳٬۳۳۳ تومان
در صورتی که زخم بهبود پیدا کند و اثری از عیب یا نقص باقی نماند، قانون تخفیف قائل شده است:
-
دیه در صورت بهبودی کامل بدون عیب: یکپنجم دیه کامل → ۳۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
🔍 دیه پاره شدن یک لب
در همان ماده قانونی آمده است که اگر فقط یکی از لبها (بالا یا پایین) پاره شود و دندانها قابل مشاهده باشند، دیه آن یک ششم دیه کامل است. نرخ آن برای سال ۱۴۰۴ چنین است:
-
📌 دیه پارگی یک لب با نمایان شدن دندانها ۲۶۶٬۶۶۶٬۶۶۷ تومان
اگر زخم بدون باقیماندن عیب یا نقص ترمیم شود:
-
📌 دیه در صورت بهبودی کامل بدون عیب یک دهم دیه کامل → ۱۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
🔍 نکات مهم در تعیین دیه پارگی لب
نمایان شدن دندانها معیار اصلی برای تشخیص نوع دیه پارگی لب است. اگر دندان دیده نشود، ممکن است مشمول دیه دامیه، متلاحمه یا حارصه باشد که در ادامه مقاله بررسی میشود.
در صورت نیاز به بخیه یا باقی ماندن جای زخم، قاضی ممکن است با توجه به نظر پزشکی قانونی، دیه را افزایش دهد یا ارش تعیین کند. اگر پارگی در اثر خطای پزشکی در عمل زیبایی یا درمانی رخ دهد، امکان شکایت از پزشک و مطالبه دیه وجود دارد.
دیه جراحت های سطحی و عمقی لب
همه پارگیها الزاماً منجر به دیه سنگین نمیشوند. قانون مجازات اسلامی، بسته به عمق زخم و میزان خونریزی، جراحتهای وارد بر لب را در سه دسته اصلی قرار داده است: حارصه، دامیه و متلاحمه. هرکدام از این جراحات، درصد خاصی از دیه کامل دارند و در ماده ۷۰۹ قانون مجازات اسلامی تعیین شدهاند.
🔍 دیه حارصه لب (خراش سطحی بدون خونریزی)
حارصه به خراشیدگی سطح پوست گفته میشود (در اینجا پوست لب) که با هیچگونه خونریزی همراه نیست. در قانون، دیه حارصه برای اعضای سر و صورت از جمله لب، یک صدم دیه کامل تعیین شده است.
-
📌 دیه حارصه لب در سال ۱۴۰۴ برابر است با ۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
این نوع جراحت معمولاً به دلیل ضربه سطحی یا برخورد اشیاء رخ میدهد و اغلب نیازی به درمان پیچیده ندارد.
🔍 دیه دامیه لب (خراش با خونریزی سطحی)
دامیه زخمی است که کمی به گوشت نفوذ کرده و با خونریزی همراه است. این نوع جراحت، یک پله بالاتر از حارصه محسوب میشود و طبق قانون، دو صدم دیه کامل برای آن در نظر گرفته شده است.
-
📌 دیه دامیه لب در سال ۱۴۰۴ برابر است با ۳۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
ملاک دامیه، مشاهده خونریزی در محل زخم است، هرچند ممکن است زخم کوچک باشد.
🔍 دیه متلاحمه لب (بریدگی عمیق)
متلاحمه به زخمی گفته میشود که به بافتهای زیرین لب نفوذ میکند اما به استخوان نمیرسد. در قانون، این نوع جراحت برای لب، سه درصد دیه کامل دارد.
-
📌 دیه متلاحمه لب در سال ۱۴۰۴ برابر است با ۴۸٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
در بیشتر مواردی که لب نیاز به بخیه داشته باشد، جراحت در دسته دامیه یا متلاحمه قرار میگیرد و تشخیص نهایی نوع آن، با پزشکی قانونی است.
🔍 نقش پزشکی قانونی در تعیین نوع جراحت
در بسیاری از پروندهها، نوع جراحت (حارصه، دامیه یا متلاحمه) بهروشنی قابل تشخیص نیست. در این موارد، پزشکی قانونی با معاینه دقیق محل زخم، عمق آن و نشانههای بالینی (مانند خونریزی یا بافت درگیر)، گزارش تخصصی ارائه میدهد. قاضی نیز بر اساس این گزارش، میزان دقیق دیه یا ارش را تعیین خواهد کرد.
دیه کبودی لب تحتانی یا فوقانی
کبودی لب، هرچند در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما طبق قانون مجازات اسلامی، در صورتی که ناشی از ضربه باشد، مشمول پرداخت دیه است. این نوع صدمه معمولاً در درگیریهای فیزیکی یا برخورد با اجسام سخت اتفاق میافتد و میتواند همراه با درد، تورم و گاهی جراحتهای دیگر باشد.
🔍 دیه کبودی لب طبق ماده ۷۱۴ قانون مجازات اسلامی
ماده ۷۱۴ قانون مجازات اسلامی به صراحت بیان میکند که تغییر رنگ پوست صورت ناشی از صدمه، از جمله دیه تورم و کبودی یا سرخی، هر کدام درصد متفاوتی از دیه را شامل میشوند. چون لب، عضوی از صورت و در معرض دید است، مشمول همین ماده خواهد بود.
-
نرخ دیه کبودی لب (کبودی صورت): سههزارم (۰٫۳٪) از دیه کامل انسان
📌 دیه کبودی لب در سال ۱۴۰۴:
→ ۴٬۸۰۰٬۰۰۰ تومان (در ماههای عادی)
→ ۶٬۳۹۹٬۰۰۰ تومان (در ماههای حرام)
🔍 کبودی همراه با جراحت یا پارگی
در مواردی که کبودی لب همراه با سایر صدمات باشد، مانند:
- پارگی لب (دیه جداگانه طبق ماده ۶۱۰)
- جراحت دامیه یا متلاحمه
- فلج شدن یا جمعشدن لب
هر کدام از این آسیبها، بهصورت جداگانه ارزیابی میشوند و دیه هر بخش، بهطور مستقل محاسبه خواهد شد؛ بهشرطی که مجموع دیهها از دیه کامل تجاوز نکند.
دیه جمع شدن یا فلج شدن لب
برخی از صدمات وارده به لب، ممکن است بهجای پارگی یا کبودی، باعث تغییر عملکرد آن شوند؛ مانند جمعشدن (کشیدگی غیرعادی)، سستی یا فلج شدن لب. این نوع آسیبها معمولاً در اثر صدمات شدید، عملهای جراحی ناموفق یا آسیب عصبی رخ میدهند و قانون مجازات اسلامی برای آنها نیز دیه یا ارش مشخص کرده است.
🔍 دیه جمع شدن لب بر اساس ماده ۶۰۸
مطابق ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی، اگر بر اثر صدمهای، یکی یا هر دو لب بهگونهای جمع شود که شکل طبیعی آن از بین برود چه دندانها نمایان شوند یا نه این وضعیت مشمول ارش خواهد بود.
📌 نکات مهم درباره ارش جمع شدن لب:
- مبلغ ثابتی ندارد و توسط قاضی بر اساس نظر پزشکی قانونی تعیین میشود.
- فاکتورهایی مانند شدت تغییر شکل، تأثیر بر عملکرد، ظاهر و اختلال گفتاری لحاظ میشود.
- بهعنوان نمونه، اگر قاضی میزان ارش را ۵٪ از دیه کامل تشخیص دهد، مبلغ آن در سال ۱۴۰۴ برابر با ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان خواهد بود.
🔍 دیه فلج یا سستی عملکرد لب طبق ماده ۶۰۹
مطابق ماده ۶۰۹ قانون مجازات اسلامی، اگر جنایتی موجب شود یکی از لبها سست یا فلج شود، یعنی نتواند در زمان خنده یا حرکت از دندان فاصله بگیرد، دو سوم دیه آن لب پرداخت میشود. همچنین اگر لب فلجشده بهطور کامل از بین برود، فقط یکسوم دیه آن لب پرداخت میشود.
با توجه به اینکه دیه یک لب، نصف دیه کامل انسان است، محاسبات سال ۱۴۰۴ به شرح زیر خواهد بود:
- 📌 فلج شدن یک لب: دو سوم از نصف دیه کامل → ۵۳۳٬۳۳۳٬۳۳۳ تومان
- 📌 از بین رفتن لب فلجشده: یک سوم از نصف دیه کامل → ۲۶۶٬۶۶۶٬۶۶۷ تومان
نکته: اگر هر دو لب فلج شوند، مبنای محاسبه دو برابر خواهد شد و به کل یا بخش زیادی از دیه کامل نزدیک میشود.
دیه بخیه لب چگونه محاسبه میشود؟
بخیه زدن به لب، اغلب در نتیجهی پارگیهای ناشی از ضربه، تصادف یا جراحی اتفاق میافتد. هرچند بسیاری تصور میکنند بخیه بهتنهایی دیهای مستقل دارد، اما در واقع، بخیه معیاری برای تشخیص عمق جراحت است و نرخ دیه، بسته به نوع زخم (حارصه، دامیه یا متلاحمه) تعیین میشود.
🔍 نقش بخیه در تعیین نوع دیه
در قانون مجازات اسلامی، بخیه بهعنوان یک ملاک تشخیصی برای عمق آسیب تلقی میشود، نه مبنای مستقیم تعیین دیه. یعنی:
- اگر بخیه سطحی باشد، جراحت حارصه تلقی میشود.
- اگر بخیه همراه با خونریزی باشد، جراحت دامیه محسوب میشود.
- اگر زخم عمیق باشد و به گوشت نفوذ کرده باشد، احتمالاً متلاحمه تشخیص داده میشود.
این تشخیص بر عهده پزشکی قانونی است و قاضی با استناد به آن، مبلغ دیه یا ارش را تعیین میکند.
سوالات متداول
در این قسمت از مقاله سوالات متداول پیرامون دیه لب مطرح شده است:
❓ در یک دعوای خیابانی لب پایینم پاره شد و نیاز به بخیه داشت، ولی دندانها نمایان نشد. آیا دیهای به من تعلق میگیرد؟
✅ بله، حتی اگر دندانها نمایان نشده باشند، پارگی لب مشمول دیه است. اگر زخم با خونریزی همراه بوده، دیه «دامیه» و اگر عمیقتر بوده، «متلاحمه» برای شما در نظر گرفته میشود. نرخ دیه در سال ۱۴۰۴ برای دامیه ۳۲ میلیون تومان و برای متلاحمه ۴۸ میلیون تومان است. نوع دقیق جراحت توسط پزشکی قانونی تعیین میشود.
❓ در یک تصادف، لب همسرم پاره شد و بعد از بهبودی جای زخم باقی ماند. آیا میتوانیم علاوهبر دیه پارگی، بابت جای زخم هم دیه بگیریم؟
✅ اگر جای زخم بهصورت واضح باقی مانده و بر ظاهر یا عملکرد لب تأثیر گذاشته باشد، قاضی میتواند علاوهبر دیه پارگی، ارش جداگانهای برای نقص زیبایی یا عملکردی تعیین کند. این ارش بسته به نظر پزشکی قانونی و شدت نقص ممکن است درصدی از دیه کامل باشد و از طریق بیمه شخص ثالث قابل مطالبه است.
❓ من در اثر افتادن روی جدول، لبم دچار کبودی شدید شد ولی به پزشک مراجعه نکردم. الان بعد از چند روز فقط عکس دارم، میتونم دیه بگیرم؟
✅ برای دریافت دیه، مدارک پزشکی قانونی الزامی است. عکس بهتنهایی کافی نیست، مگر اینکه بلافاصله پس از حادثه گرفته شده و به تأیید پزشکی قانونی برسد. پیشنهاد میشود در اولین فرصت به پزشکی قانونی مراجعه کنید تا کبودی و عمق آسیب بررسی شود. بدون مستندات رسمی، اثبات صدمه برای دریافت دیه دشوار خواهد بود.