در قوانین ایران، بهویژه در قانون مجازات اسلامی، برای هرگونه آسیب به اعضای بدن، از جمله ناحیه صورت، دیه مشخصی تعیین شده است. از میان این اعضا، بینی و چشم به دلیل قرارگیری در معرض مستقیم آسیبهای فیزیکی، جایگاه ویژهای در محاسبه دیه دارند. آسیبهایی مانند شکستگی بینی، کبودی زیر چشم، یا از بین رفتن پرههای بینی، نهتنها از نظر زیبایی و روانی، بلکه از دیدگاه قانونی نیز مشمول دریافت دیه مشخص هستند.
در این مقاله، بهصورت دقیق و با استناد به مواد قانونی و نرخ دیه مصوب سال ۱۴۰۵، به بررسی دیه شکستگی بینی، ارش ناشی از نقص پس از درمان، و دیه کبودی چشم میپردازیم.
دیه شکستگی بینی و کبودی چشم چقدر است؟
در سال ۱۴۰۵ دیه شکستگی بینی و کبودی چشم معادل ۲۱۶ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان خواهد شد به اینصورت که اگر شکستگی بینی بدون عیب و نقص درمان شود، دیه آن یکدهم دیه کامل است؛ یعنی ۲۱۰ میلیون تومان. اگر علاوه بر آن، اطراف چشم هم کبود شده باشد و این کبودی طبق نظر پزشکی قانونی، کبودی پوست صورت محسوب شود، دیه کبودی چشم سه هزارم دیه کامل است که مجموع آنها ۲۱۶ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان خواهد شد.
این عدد فقط برای حالتی است که شکستگی بینی بدون عیب درمان شود و آسیب چشم فقط در حد کبودی پوست اطراف چشم باشد. اگر بینی با عیب بهبود پیدا کند، یا بینایی، پلک، کره چشم، بویایی یا تنفس آسیب دیده باشد، مبلغ نهایی باید بر اساس گزارش پزشکی قانونی و رأی دادگاه تعیین شود.
دیه شکستگی بینی طبق قانون مجازات اسلامی
دیه شکستگی بینی به نتیجه درمان بستگی دارد. قانون برای همه شکستگیهای بینی یک مبلغ ثابت در نظر نگرفته و باید دید شکستگی چگونه ترمیم شده است.
شکستگی بینی که بدون عیب درمان شود
اگر استخوان بینی بشکند، اما بعد از درمان بدون عیب و نقص اصلاح شود، دیه آن یکدهم دیه کامل است. با توجه به دیه کامل ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵، مبلغ دیه این حالت ۲۱۰ میلیون تومان است.
شکستگی بینی که با عیب یا نقص درمان شود
اگر بعد از شکستگی، بینی کج شود، انحراف باقی بماند، ظاهر بینی تغییر کند، اختلال تنفسی ایجاد شود یا شکستگی بهطور کامل و بیعیب درمان نشود، معمولاً موضوع به ارش میرود. ارش مبلغ ثابت از پیش تعیینشده نیست و دادگاه با نظر پزشکی قانونی آن را مشخص میکند.
در این حالت نباید در مقاله عدد قطعی مثل ۴ درصد یا ۵ درصد را به عنوان حکم عمومی بنویسیم. ممکن است در بعضی پروندهها چنین درصدهایی دیده شود، اما مبلغ نهایی به شدت آسیب، نتیجه درمان، عوارض باقیمانده و نظر پزشکی قانونی بستگی دارد.
شکستگی همراه با از بین رفتن یا فساد بینی
اگر آسیب به حدی باشد که موجب از بین رفتن بینی یا فساد آن شود، موضوع با شکستگی ساده فرق دارد و میتواند دیه بسیار سنگینتری داشته باشد. در این حالت باید دقیقاً گزارش پزشکی قانونی، نوع آسیب، امکان ترمیم و آثار باقیمانده بررسی شود.
دیه کبودی چشم؛ تحلیل ماده ۷۱۴ قانون مجازات اسلامی
چشم بهعنوان یکی از حساسترین اعضای صورت، هم از نظر بینایی و هم زیبایی دارای اهمیت ویژهای است. حتی کبودی یا تغییر رنگ پوست اطراف چشم نیز در قانون ایران مشمول پرداخت دیه یا بهطور دقیقتر، ارش مقدر میشود. در این خصوص، ماده ۷۱۴ قانون مجازات اسلامی مبنای محاسبه قرار میگیرد.
در ماده ۷۱۴ آمده است «هرگاه کسی باعث کبودی، سیاهی، سرخی یا زردی در صورت یا بدن دیگری شود، باید معادل درصدی از دیه کامل را بپردازد.» برای کبودی یا سیاهی در صورت، قانونگذار سههزارم دیه کامل (۰٫۰۰۳) را تعیین کرده است.
محاسبه دیه کبودی چشم در سال ۱۴۰۵
از آنجایی که چشم بخشی از صورت محسوب میشود، کبودی آن دقیقاً مشمول همین سههزارم میشود یعنی ۰٫۰۰۳ × ۲,۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ = ۶,۳۰۰,۰۰۰ تومان می باشد.
تفاوت کبودی چشم با آسیبهای دیگر
توجه داشته باشید اگر کبودی چشم همراه با آسیب بینایی باشد، دیه بهصورت مجزا محاسبه میشود. کبودی ساده و موقتی که با نظر پزشکی قانونی تشخیص داده شود، مشمول همین سههزارم دیه است و تورم، خونمردگی یا تغییر رنگ شدید نیز ممکن است مشمول ارش شود، اگر در محدوده کبودی ساده قرار نگیرند.
شما می توانید با استفاده از محاسبه گر آنلاین دیه آسیب به چشم و بینی، میزان و مبلغ دیه را در حالت های متفاوت به صورت رایگان محاسبه نمایید.
ارش شکستگی بینی؛ زمانی که قانون عدد مشخص نمیدهد
برخی از آسیبها به بینی، نه بهگونهای هستند که مشمول دیه کامل شوند و نه مشمول دیه ثابت مثل یکدهم. در این موارد، قانون از مفهومی به نام «ارش» استفاده میکند که نوعی دیه غیرمقدّر است و میزان ارش توسط قاضی و با نظر پزشکی قانونی تعیین میشود.
چه زمانی ارش تعلق میگیرد؟
ارش معمولاً در موارد زیر تعلق میگیرد:
- وقتی شکستگی استخوان بینی با عیب و نقص ظاهری بهبود یابد ولی به حد فساد کامل نرسد.
- وقتی شکستگی به درستی جوش نمیخورد و شکل طبیعی بینی از دست میرود.
- زمانی که آسیب به نرمی یا غضروفهای بینی وارد شود ولی قابل دستهبندی در دیههای مقدر نباشد.
نحوه تعیین ارش در شکستگی بینی
در تعیین ارش، معیارهایی مانند موارد زیر در نظر گرفته میشوند:
- شدت آسیب و شکل ظاهری بینی پس از درمان
- تأثیر آسیب بر عملکرد تنفسی یا زیبایی فرد
- میزان درد و عوارض باقیمانده
- سن، شغل و وضعیت اجتماعی فرد آسیبدیده
قاضی پس از دریافت گزارش پزشکی قانونی، درصدی از دیه کامل را بهعنوان ارش مشخص میکند. در بسیاری از پروندهها، میزان ارش شکستگی بینی بین ۳ تا ۵ درصد دیه کامل تعیین میشود، اما این مقدار بسته به نوع آسیب میتواند کمتر یا بیشتر باشد.
آیا از بین رفتن بویایی در اثر شکستگی بینی دیه جداگانه دارد؟
یکی از پیامدهای مهم و کمتر مورد توجه شکستگی بینی، از بین رفتن حس بویایی است. از آنجا که عصب بویایی از بخش فوقانی بینی عبور میکند، شکستگی شدید یا ضربات سنگین به این ناحیه میتواند باعث از بین رفتن کامل یا ناقص بویایی شود. در چنین شرایطی، این آسیب جداگانه بررسی شده و مشمول دیه مستقل برای از بین رفتن حس بویایی خواهد بود.
دیه از بین رفتن کامل بویایی
بر اساس ماده ۵۷۶ قانون مجازات اسلامی، اگر فرد در اثر ضربه یا شکستگی بینی، بهطور کامل حس بویایی خود را از دست بدهد، دیهای معادل دیـه کامل انسان به او تعلق میگیرد. یعنی در سال ۱۴۰۵ معادل ۲.۱ میلیارد تومان می باشد.
دیه نقصان یا ضعف در بویایی
اگر بویایی بهطور ناقص از بین برود یا کاهش شدیدی پیدا کند ولی بهطور کامل از بین نرفته باشد، این وضعیت مشمول ارش خواهد بود. میزان ارش توسط دادگاه و با نظر پزشکی قانونی مشخص میشود و عدد ثابتی ندارد، ولی ممکن است در رویه قضایی بین ۳۰٪ تا ۵۰٪ دیه کامل تعیین شود. در این حالت ارش ممکن است بین ۶۲۰ تا ۱ میلیارد و ۵۰ میلیون تومان (در ماههای عادی) تعیین شود.
نقش پزشکی قانونی در تعیین دیه بینی و چشم
مبلغ نهایی دیه شکستگی بینی و کبودی چشم معمولاً بر اساس نظریه پزشکی قانونی تعیین میشود. پزشکی قانونی مشخص میکند که آسیب دقیقاً چه نوعی است: شکستگی بینی، انحراف، عیب بعد از درمان، کبودی، سیاهی، سرخی، پارگی، جراحت، آسیب بینایی یا آسیب دیگری.
در شکستگی بینی، ممکن است معاینه اولیه کافی نباشد و پزشکی قانونی بعد از درمان یا جراحی، معاینه مجدد انجام دهد تا مشخص شود بینی بدون عیب درمان شده یا نقصی باقی مانده است.
در کبودی چشم هم نوع تغییر رنگ مهم است. کبودی، سیاهی و سرخی مبلغ یکسان ندارند. به همین دلیل، عبارت دقیق نوشتهشده در نظریه پزشکی قانونی میتواند مبلغ دیه را تغییر دهد.
اگر آسیبهای دیگری مانند کاهش بویایی، اختلال تنفس، تاری دید، دوبینی، پارگی پلک یا شکستگی استخوان اطراف چشم وجود دارد، باید در معاینه پزشکی قانونی اعلام شود تا جداگانه بررسی شود.
سوالات متداول
در این قسمت از مقاله سوالات متداول پیرامون شکستگی بینی و کبودی چشم مطرح شده است:
❓دیه شکستگی بینی بدون عیب چقدر است؟
دیه شکستگی بینی که بدون عیب و نقص درمان شود، یکدهم دیه کامل است. در سال ۱۴۰۵ این مبلغ ۲۱۰ میلیون تومان است.
❓دیه شکستگی بینی و کبودی چشم در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
اگر شکستگی بینی بدون عیب درمان شود و اطراف چشم فقط کبود شده باشد، دیه شکستگی بینی ۲۱۰ میلیون تومان و دیه کبودی اطراف چشم ۶ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است. جمع این دو مبلغ ۲۱۶ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان میشود.
❓در تصادف بینیام شکست و کبودی شدیدی هم زیر چشمم ایجاد شد. آیا باید برای هر دو جداگانه شکایت کنم؟
خیر. نیازی به شکایت جداگانه برای هر آسیب نیست. در یک شکایت واحد، میتوانید تقاضای بررسی تمام آسیبها را داشته باشید. پزشکی قانونی آسیبها را تفکیک میکند و قاضی برای شکستگی بینی و کبودی چشم دیه جداگانه تعیین میکند.