در بسیاری از دعاوی خانواده، بهویژه در اختلافات مربوط به «عدم تمکین زوجه»، یکی از موضوعات مهم و تعیینکننده، وضعیت منزل مشترک است. دادگاه زمانی میتواند حکم به الزام زوجه به تمکین بدهد که احراز کند محل سکونت فراهمشده توسط زوج، از نظر استقلال، امنیت، و تناسب با شأن زوجه مناسب است. به همین دلیل در اغلب این دعاوی، یکی از مراحل رسیدگی، کارشناسی منزل برای تمکین است.
کارشناسی منزل یک اقدام رسمی و قضایی است که توسط کارشناس رسمی دادگستری انجام میشود تا وضعیت منزل از جهات مختلف بررسی شود. زوجه نیز در صورت اعتراض به شرایط محل سکونت، میتواند با درخواست کارشناسی، موضوع را به بررسی فنی و حقوقی بسپارد. در این مقاله، به صورت کامل به شرایط، مراحل، هزینهها، نحوه اعتراض به نظریه کارشناس و سایر نکات مرتبط با کارشناسی منزل در پروندههای تمکین خواهیم پرداخت.
آیا کارشناسی منزل در دعوای تمکین الزامی است؟
خیر. قانون مقرر نکرده است که در تمام دعاوی الزام به تمکین حتماً کارشناس رسمی از خانه بازدید کند. ارجاع به کارشناسی زمانی انجام میشود که دادگاه تشخیص دهد روشنشدن وضعیت منزل به بررسی تخصصی یا مشاهده مستقیم نیاز دارد. ممکن است دادگاه بدون کارشناسی و براساس این مدارک تصمیم بگیرد:
- سند مالکیت یا اجارهنامه؛
- تصاویر و فیلم منزل؛
- قبوض و انشعابات؛
- گزارش معاینه محل؛
- اقرار یا اظهارات طرفین؛
- صورتجلسه اجرای احکام؛
- شهادت یا تحقیقات محلی؛
- مدارک مربوط به سکونت اشخاص دیگر در خانه.
بنابراین زن یا مرد نمیتوانند صرفاً با درخواست خود، دادگاه را ملزم به انتخاب کارشناس کنند. دادگاه باید کارشناسی را برای تصمیمگیری لازم بداند یا درخواست طرف را مؤثر تشخیص دهد. ماده ۲۵۷ قانون آیین دادرسی مدنی نیز ارجاع موضوع به کارشناس را به تشخیص دادگاه یا درخواست یکی از طرفین، در صورت ضرورت، پذیرفته است.
نحوه کارشناسی منزل برای تمکین توسط دادگاه
در دعاوی تمکین، یکی از مهمترین مراحل اثبات ادعای زوج برای فراهم بودن شرایط تمکین، کارشناسی منزل مشترک است. دادگاه خانواده برای بررسی ادعای مرد مبنی بر اینکه خانهای مناسب برای سکونت زوجه تهیه کرده، معمولاً با صدور قرار کارشناسی، موضوع را به کارشناس رسمی دادگستری در رشته ساختمان یا خانواده ارجاع میدهد.. نحوه انجام این کارشناسی به صورت زیر است:
صدور قرار کارشناسی
ابتدا دادگاه موضوعی را که باید بررسی شود، در قرار کارشناسی مشخص میکند. برای مثال، ممکن است از کارشناس خواسته شود درباره این موارد گزارش بدهد:
- وضعیت فعلی و قابلیت سکونت خانه؛
- استقلال یا اشتراکیبودن محل؛
- وجود وسایل و امکانات متعارف زندگی؛
- ایمنی و وضعیت فنی ملک؛
- اشخاصی که در محل سکونت دارند؛
- انطباق وضعیت موجود با ادعاهای طرفین.
کارشناس نباید خارج از موضوعی که دادگاه تعیین کرده است اظهارنظر کند.
تعیین کارشناس دارای صلاحیت
انتخاب کارشناس با دادگاه و از میان کارشناسان دارای صلاحیت مرتبط با موضوع قرار انجام میشود. دفتر خدمات الکترونیک قضایی کارشناس پرونده را انتخاب نمیکند.
همچنین عنوان رسمی و ثابتی با نام «کارشناس خانواده» برای تمام بازدیدهای تمکین وجود ندارد. نوع تخصص به موضوع ارجاع بستگی دارد؛ برای مثال، بررسی فنی ساختمان با ارزیابی وسایل منزل یا بررسی میزان نفقه یکسان نیست.
ابلاغ هزینه کارشناسی
پس از تعیین مبلغ علیالحساب، اخطاریه پرداخت برای شخص مسئول ارسال میشود. مطابق ماده ۲۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی، مهلت پرداخت یک هفته از تاریخ ابلاغ است.
تعیین زمان بازدید
کارشناس پس از مشاهده قرار و پرداخت دستمزد، زمان بازدید را تعیین میکند. هماهنگی ممکن است از طریق تماس، پیام یا ابلاغ قضایی انجام شود. زوج باید امکان ورود به ملک و مشاهده قسمتهای مورد نیاز را فراهم کند.
بازدید از وضعیت واقعی خانه
کارشناس وضعیت موجود در روز بازدید را ثبت میکند. بهتر است مدارک زیر در محل موجود باشد:
- سند یا اجارهنامه؛
- کلید و امکان تصرف واقعی؛
- مدارک انشعابات؛
- قرارداد مربوط به خانه؛
- فهرست وسایل؛
- مدارک مربوط به اشخاص ساکن در ملک؛
- تصاویر وضعیت قبلی در صورت وجود اختلاف.
ثبت نظریه و ابلاغ به طرفین
پس از بازدید، نظریه در پرونده ثبت و برای طرفین ابلاغ میشود. قاضی پس از بررسی گزارش، دفاعیات و سایر مدارک تصمیم میگیرد. نظریه کارشناس رأی دادگاه نیست و قاضی ملزم نیست نظریهای را که با اوضاعواحوال معلوم پرونده مطابقت ندارد بپذیرد.
هزینه کارشناسی منزل برای تمکین به عهده کیست؟
مطابق ماده ۲۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی، پرداخت اولیه دستمزد کارشناس بر عهده کسی است که کارشناسی را درخواست کرده است. بنابراین:
- اگر مرد درخواست کارشناسی کرده باشد، هزینه اولیه با مرد است؛
- اگر زن برای اثبات نامناسببودن منزل درخواست کارشناسی کند، هزینه اولیه با زن است؛
- اگر دادگاه بدون درخواست طرفین کارشناسی را ضروری بداند، در مرحله بدوی هزینه بر عهده خواهان است؛
- اگر کارشناسی در مرحله تجدیدنظر به نظر دادگاه لازم باشد، هزینه بر عهده تجدیدنظرخواه خواهد بود.
پرداخت اولیه به معنای آن نیست که هزینه در نهایت همیشه بر عهده همان شخص باقی میماند. هزینه کارشناسی ممکن است در رأی نهایی، در صورت درخواست و وجود شرایط قانونی، جزو خسارات دادرسی قرار گیرد.
اگر هزینه کارشناسی منزل تمکین پرداخت نشود چه میشود؟
اگر کارشناسی به درخواست یکی از طرفین صادر شده باشد و او هزینه را ظرف یک هفته نپردازد، کارشناسی از دلایل همان شخص خارج میشود. این موضوع همیشه به معنای رد دعوا نیست و دادگاه ممکن است با سایر مدارک تصمیم بگیرد.
اگر خود دادگاه کارشناسی را ضروری تشخیص داده باشد و بدون آن نتواند رأی بدهد:
- در مرحله بدوی هزینه با خواهان است و نپرداختن آن ممکن است به ابطال دادخواست منتهی شود؛
- در مرحله تجدیدنظر، رسیدگی به تجدیدنظرخواهی متوقف میشود، ولی این توقف مانع اجرای رأی بدوی نیست.
بنابراین عبارت فعلی «دادگاه ممکن است دعوا را رد نماید» حذف شود. ضمانت اجرا حسب وضعیت، خروج کارشناسی از دلایل یا ابطال دادخواست است؛ نه صدور قرار رد دعوا.
کارشناس در بازدید منزل برای تمکین چه چیزهایی را بررسی میکند؟
موارد بررسی به متن قرار دادگاه بستگی دارد، اما معمولاً این موضوعات اهمیت دارند:
اختیار واقعی زوج بر منزل
صرف ارائه نشانی یک خانه کافی نیست. باید مشخص شود زوج واقعاً حق استفاده از آن را دارد و میتواند خانه و کلید آن را در اختیار زوجه قرار دهد.
خانه میتواند ملکی یا اجارهای باشد. مالکبودن مرد شرط لازم برای تمکین نیست.
اشخاص ساکن در منزل
کارشناس مشخص میکند آیا والدین، خواهر و برادر، مستأجر یا اشخاص دیگری نیز در خانه زندگی میکنند و قسمتهای مورد استفاده زوجین تا چه اندازه مستقل است.
ورودی و امکانات مشترک
وجود یا نبود ورودی، آشپزخانه، حمام، سرویس بهداشتی و فضای خواب مستقل بررسی میشود. سکونت در یک ساختمان با خانواده شوهر بهتنهایی موجب رد منزل نیست؛ همانطور که داشتن یک اتاق جدا نیز همیشه برای اثبات استقلال کافی نیست. شرایط واقعی، حریم خصوصی و وضعیت زوجه اهمیت دارد.
قابلیت سکونت
آب، برق، گاز، گرمایش، سرمایش، روشنایی، در و قفل، سرویس بهداشتی و ایمنی ظاهری محل بررسی میشود.
وسایل ضروری زندگی
کارشناس میتواند وجود و قابلیت استفاده وسایلی مانند یخچال، وسیله پختوپز، وسایل خواب، گرمایش، سرمایش و لوازم اولیه را ثبت کند. هیچ فهرست قانونی ثابتی که در همه شهرها و برای همه خانوادهها یکسان باشد وجود ندارد.
وضعیت ظاهری یا صوری منزل
ممکن است بررسی شود که خانه واقعاً برای زندگی آماده شده یا فقط تعدادی وسیله بهصورت موقت در آن قرار گرفته است. کوتاهبودن غیرعادی مدت اجاره، نبود انشعاب فعال، سکونت شخص دیگر یا نداشتن امکان تحویل کلید میتواند در ارزیابی مؤثر باشد.
تناسب خانه با وضعیت زوجه
کارشناس میتواند مشخصات عینی مانند مساحت، محل، امکانات و وضعیت بنا را گزارش کند؛ اما تصمیم حقوقی درباره تناسب منزل با وضعیت زوجه و امکان صدور حکم تمکین با دادگاه است.
سؤالات کارشناس در بازدید تمکین
کارشناس رسمی دادگستری که مأمور بررسی وضعیت منزل جهت تمکین است، برای تهیه نظریه تخصصی خود معمولاً سؤالات مشخصی را از طرفین میپرسد و وضعیت عینی منزل را بررسی میکند. این سؤالات و بررسیها شامل موارد زیر است:
منزل مستقل است یا مشترک؟
آیا محل سکونت بهصورت مجزا از خانواده زوج یا سایر اشخاص است؟ حضور والدین، خواهر یا برادر در منزل، میتواند از استقلال آن بکاهد.
آیا منزل متناسب با شأن و وضعیت اجتماعی زوجه است؟
کارشناس با در نظر گرفتن محل سکونت قبلی زن، شغل، تحصیلات، وضعیت اقتصادی خانواده زوجه و عرف منطقه، تطابق شرایط را ارزیابی میکند.
امکانات رفاهی پایه موجود است؟
یعنی آیا وسایل ابتدایی زندگی از قبیل گاز، یخچال، اجاق، وسایل گرمایش و سرمایش، تخت و وسایل خواب، سرویس بهداشتی مناسب و… وجود دارد یا خیر.
امنیت محل سکونت چگونه است؟
موقعیت خانه از نظر محلی، نور کافی، ایمنی در ورودیها، وجود درب قفلدار برای هر واحد، فاصله از اماکن پرخطر و… بررسی میشود.
آیا وسایل زندگی در حد عرف فراهم است؟
لزومی ندارد تمام وسایل نو باشند، اما حداقلها (مانند اجاق، یخچال، لوازم خواب) باید مهیا باشد و سالم بودن آنها بررسی میشود.
آیا زوجه سابقاً در این منزل سکونت داشته؟ اگر نه، دلیل امتناع چه بوده است؟
این موضوع در پروندههایی که زن خانه را ترک کرده یا اصلاً ساکن نشده مهم است.
آیا زوج برای اسکان زوجه حسن نیت نشان داده است؟
یعنی مرد اقدامات لازم برای آمادهسازی منزل را انجام داده یا خیر (ارائه کلید، خرید وسایل، پرداخت اجارهخانه و…).
این مشاهدات در کنار سوالات قاضی در جلسه دادگاه تمکین، پایه نظریه کارشناس قرار میگیرند که نقش مهمی در رأی دادگاه درباره تمکین خواهند داشت.
آیا زن باید هنگام بازدید منزل حضور داشته باشد؟
حضور زن در تمام بازدیدها شرط صحت کارشناسی نیست. اگر زمان بازدید به او اطلاع داده شده باشد، بهتر است حاضر شود یا ایرادات خود را پیش از بازدید بهصورت کتبی به کارشناس و دادگاه اعلام کند.
اگر زن حضور نداشته باشد، کارشناس ممکن است با حضور مرد یا شخصی که امکان ورود به ملک را دارد بازدید را انجام دهد. غیبت زن بهتنهایی به معنای قبول مناسببودن خانه، امتناع از تمکین یا ازدسترفتن حق اعتراض نیست.
تأیید منزل توسط کارشناس یعنی چه؟
تأیید منزل یعنی کارشناس در حدود موضوع ارجاع، وضعیت خانه و امکانات آن را مناسب یا کافی گزارش کرده است. این گزارش بهتنهایی به معنای صدور قطعی حکم تمکین نیست. زن ممکن است با وجود مناسببودن ظاهر خانه، دفاع قانونی دیگری داشته باشد؛ از جمله:
- خوف ضرر بدنی، مالی یا شرافتی؛
- اعمال حق حبس در صورت وجود شرایط؛
- اختیار تعیین مسکن براساس شرط ضمن عقد؛
- نبود امنیت ناشی از رفتار زوج؛
- صوریبودن اجاره یا نداشتن امکان واقعی سکونت؛
- تفاوت وضعیت روز بازدید با شرایط واقعی زندگی.
ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی اجازه داده است زن در صورت وجود خوف ضرر بدنی، مالی یا شرافتی، مسکن جداگانه اختیار کند و در صورت اثبات، نفقه او باقی میماند. بنابراین کارشناس ساختمان نمیتواند با تأیید در و دیوار خانه، ادعای خشونت یا خوف ضرر را رد کند.
اگر کارشناس منزل و اثاث را برای تمکین تأیید نکند چه میشود؟
عدم تأیید کارشناس به معنای شکست قطعی مرد در پرونده نیست. ابتدا باید علت نوشتهشده در گزارش مشخص شود.
اگر ایراد قابل رفع باشد، مانند نبود وسیله گرمایش، ناقصبودن وسایل، فعالنبودن انشعاب یا آمادهنبودن اتاق مستقل، زوج میتواند نقص را برطرف و مدارک آن را به دادگاه ارائه کند. دادگاه ممکن است توضیح تکمیلی، بازدید دوباره یا کارشناسی دیگری را لازم بداند. اگر ایراد اساسی باشد، مانند:
- خانه در اختیار زوج نباشد؛
- ملک در تصرف شخص دیگری باشد؛
- حریم مستقل برای زوجین وجود نداشته باشد؛
- محل قابل سکونت نباشد؛
- قرارداد اجاره صوری یا پایانیافته باشد؛
- امکانات مشترک با اشخاص متعدد و نامتناسب باشد؛
زوج میتواند محل دیگری معرفی کند یا نسبت به نظریه، با دلایل مشخص اعتراض کند.
نمونه نظریه کارشناسی تمکین
در بسیاری از پروندههای الزام به تمکین، پس از بررسی وضعیت منزل توسط کارشناس رسمی دادگستری، نظریهای به دادگاه ارائه میشود که نقش کلیدی در صدور حکم دارد. نمونهای از این نظریه کارشناسی بهشرح زیر است:
نظریه کارشناسی رسمی دادگستری در خصوص منزل تمکین
تاریخ بازدید: ۱۴۰۳/۰۶/۰۵
نشانی محل بررسی: تهران، خیابان… پلاک… طبقه…
نام کارشناس: علی مرادی – کارشناس رسمی دادگستری
موضوع: بررسی وضعیت منزل تهیهشده جهت الزام به تمکینشرح بازدید و مشاهدات:
براساس درخواست دادگاه خانواده شعبه ۲۱ تهران، اینجانب در تاریخ فوق به نشانی موردنظر مراجعه و پس از بازدید کامل از واحد مسکونی، وضعیت محل را از نظر استقلال، امکانات رفاهی، امنیت، و تناسب با شأن اجتماعی زوجه مورد بررسی قرار دادم.
استقلال ملک:
واحد مورد نظر دارای درب ورودی مجزا، قفل مستقل، سرویس بهداشتی اختصاصی و فاقد هرگونه مشارکت با خانواده زوج میباشد.امکانات رفاهی:
ملک دارای آب، برق، گاز، یخچال، اجاقگاز، تخت و وسایل خواب، وسایل گرمایشی و سرمایشی است و از نظر ظاهری سالم و قابل استفاده میباشند.تناسب با شأن زوجه:
با توجه به اطلاعات ارائهشده از وضعیت خانوادگی زوجه (سطح تحصیلات، وضعیت مالی خانواده، محل سکونت قبلی) منزل مذکور در محلهای متوسط شهر تهران واقع شده و از نظر عرفی متناسب تلقی میگردد.وضعیت اسباب و اثاثیه:
اکثر وسایل مورد استفاده نو یا در حد نو بوده و با عرف محل و زندگی یک زوج جوان هماهنگی دارد.نتیجهگیری:
با توجه به بررسیهای انجامشده، اینجانب اعلام میدارم که محل موردنظر از نظر عرفی مستقل، امن، دارای امکانات اولیه و متناسب با شأن زوجه بوده و برای سکونت مشترک زوجین مناسب است.
نحوه اعتراض به نظریه کارشناسی منزل تمکین
در بسیاری از پروندههای الزام به تمکین، یکی از طرفین ممکن است نظریه کارشناس رسمی دادگستری را نپذیرد. قانون آیین دادرسی مدنی برای این وضعیت، امکان اعتراض به نظریه کارشناسی را پیشبینی کرده است.
چه زمانی میتوان به نظریه کارشناس اعتراض کرد؟
پس از ارائه گزارش کتبی توسط کارشناس و ابلاغ آن به طرفین دعوا، هر کدام از آنها که به نتیجه کارشناسی اعتراض داشته باشد، حداکثر ظرف ۷ روز از تاریخ ابلاغ فرصت دارد تا اعتراض خود را به دادگاه تقدیم کند. در پروندههای تمکین، معمولاً زوجه به نظریهای که منزل را مناسب تلقی کرده، اعتراض میکند. برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید از ابزار محاسبه آنلاین مهلت های قانونی نیز استفاده کنید که مهلت ها را در مقاطع مختلف دادرسی محاسبه می نماید.
مراحل قانونی اعتراض
۱. تنظیم لایحه اعتراض
معترض باید بهصورت رسمی و با استناد به دلایل موجه، لایحهای برای اعتراض به نظریه تهیه و به دادگاه ارائه دهد. دلایل میتواند شامل عدم استقلال منزل، نبود لوازم ضروری، نامناسب بودن محل سکونت با توجه به شأن زوجه یا صوری بودن اجارهنامه باشد.
۲. درخواست ارجاع به هیأت کارشناسی سه نفره
طبق ماده ۴۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی، معترض میتواند درخواست بررسی مجدد موضوع توسط هیات سهنفره کارشناسی را مطرح کند. دادگاه در صورت پذیرش اعتراض، موضوع را برای بررسی دوباره به سه کارشناس ارجاع میدهد.
۳. بررسی نظریه جدید توسط دادگاه
چنانچه دو نفر از سه کارشناس جدید نظر مشترک داشته باشند، دادگاه بهطور معمول آن را ملاک رسیدگی قرار میدهد؛ مگر اینکه دلایل قاضی برای رد نظریه، موجه و مستدل باشد.
نکات مهم در اعتراض به کارشناسی تمکین
اعتراض باید مستند و مستدل باشد؛ اعتراض صرف بدون دلیل، فاقد اثر خواهد بود. همچنین در نظر داشته باشید که در صورت بروز تخلفات انتظامی امکان شکایت از کارشناس نیز وجود خواهد داشت.
چنانچه هزینه کارشناسی مرحله دوم پرداخت نشود، دادگاه ممکن است نظریه قبلی را مبنا قرار دهد. در صورتی که هیأت کارشناسی نیز منزل را مناسب بداند و زن بدون دلیل از تمکین امتناع کند، ممکن است دادگاه حکم نشوز صادر کرده و حق نفقه را از زوجه سلب نماید.
مددکار تمکین و نقش او در بررسی منزل
در پروندههای مربوط به عدم تمکین زوجه، علاوه بر کارشناس رسمی دادگستری، در برخی موارد مددکار اجتماعی نیز بهعنوان ناظر بیطرف و برای بررسی شرایط خانوادگی و ایجاد صلح و سازش وارد پرونده میشود. اما زمانی که زوجه برای دفاع در دعوای الزام به تمکین، اسکان نامناسب را مطرح می کند، نقش مددکار اجتماعی همراه کارشناس پررنگ می شود.
مددکار تمکین کیست؟
مددکار تمکین معمولاً فردی از نهادهایی مانند بهزیستی یا واحد مددکاری دادگاه خانواده است که مأمور بررسی شرایط زندگی زوجه و زوج، گفتوگو با طرفین، و کمک به حل اختلافات زناشویی میشود. هدف حضور مددکار، کاهش دعاوی خانوادگی و حفظ بنیان خانواده است.
نقش مددکار در دعوای تمکین چیست؟
بازدید از منزل مشترک
مددکار میتواند همراه کارشناس یا بهطور مستقل از محل زندگی بازدید کرده و گزارشی در مورد شرایط زندگی، میزان امنیت، آرامش، و امکانات منزل تهیه کند.
ارائه گزارش به دادگاه
مددکار پس از گفتوگو با زوجین و بررسی محیط زندگی، گزارش خود را به قاضی ارائه میدهد. این گزارش ممکن است تأثیر مهمی در تصمیم نهایی دادگاه داشته باشد؛ بهویژه زمانی که زوجه مدعی نامناسب بودن شرایط منزل است.
کمک به زوجه برای بازگشت به منزل
در برخی موارد، مددکار با حضور در منزل و دادن مشاوره به زوجه تلاش میکند تا او را به بازگشت و تمکین ترغیب کند. اگر زوجه به توصیه مددکار تمکین نکرده و شرایط منزل نیز مناسب تشخیص داده شود، ممکن است در رأی نهایی دادگاه مؤثر باشد.
نحوه درخواست مددکار تمکین
زوجه یا زوج میتوانند از دادگاه بخواهند که مددکار اجتماعی برای بررسی وضعیت زندگی و ارزیابی روانی و خانوادگی وارد پرونده شود. همچنین در شورای حل اختلاف و کلانتری نیز میتوان برای ارجاع موضوع به مددکار درخواست داد.
چه وسایلی برای تأیید منزل تمکین لازم است؟
ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی، مسکن و اثاث منزل را از اجزای نفقه متناسب با وضعیت زن دانسته است؛ اما قانون فهرست ثابتی از وسایل اجباری برای تمام خانوادهها تعیین نکرده است. معمولاً وجود این امکانات بررسی میشود:
- وسیله متعارف خواب؛
- وسیله پختوپز؛
- یخچال یا امکان نگهداری غذا؛
- وسایل گرمایش و سرمایش متناسب با منطقه؛
- روشنایی، آب، برق و گاز؛
- حمام و سرویس بهداشتی قابل استفاده؛
- حداقل وسایل نشستن و زندگی روزمره؛
- در و قفل مناسب؛
- لوازم ضروری متناسب با شرایط زوجین.
نو یا گرانقیمتبودن همه وسایل الزامی نیست. سالم، قابل استفاده و متناسببودن آنها اهمیت دارد. زن الزام قانونی ندارد جهیزیه خود را برای فراهمشدن شرایط تمکین به خانه بیاورد. مرد نمیتواند خالیبودن منزل را صرفاً با این استدلال توجیه کند که زن باید جهیزیه خود را منتقل کند.
نکات مهم
تهیه این وسایل میتواند حتی با اقلام دستدوم سالم انجام شود، به شرطی که عرفاً قابل قبول و در شأن زوجه باشد. در مناطق روستایی یا کمدرآمد، دادگاه با توجه به شرایط محل زندگی ممکن است حداقلهای متفاوتی را بپذیرد. زوجه مکلف به آوردن جهیزیه نیست؛ حتی اگر عرف اجتماعی چنین انتظاری ایجاد کرده باشد.
سوالات متداول
در این قسمت از مطلب سوالات متداول پیرامون نحوه و هزینه کارشناسی منزل برای تمکین که توسط پرسشگران از مجموعه ایران لگال مطرح شده است را مشاهده می فرمایید:
نحوه کارشناسی منزل برای تمکین چگونه است؟
دادگاه قرار کارشناسی صادر و موضوع بررسی را مشخص میکند. پس از پرداخت هزینه، کارشناس از محل بازدید، وضعیت خانه و اثاث را ثبت و نظریه خود را در پرونده بارگذاری میکند. طرفین پس از ابلاغ یک هفته برای اعلام اعتراض دارند.
❓هزینه کارشناسی منزل برای تمکین به عهده کیست؟
درخواستکننده باید هزینه اولیه را بپردازد. اگر کارشناسی به تشخیص دادگاه لازم باشد، در مرحله بدوی هزینه با خواهان و در مرحله تجدیدنظر با تجدیدنظرخواه است.
❓هزینه کارشناسی منزل برای تمکین چقدر است؟
مبلغ ثابت ندارد. مبلغ براساس تعرفه، موضوع قرار، محل بازدید و تعداد کارشناسان تعیین و در ابلاغیه پرونده درج میشود. حداقل تعرفه موضوعات فاقد ردیف اختصاصی در اصلاحیه ۱۴۰۲، شش میلیون ریال بوده است؛ اما مبلغ واقعی پرونده میتواند بیشتر باشد.
❓تأیید منزل توسط کارشناس یعنی حکم تمکین صادر میشود؟
خیر. کارشناس فقط درباره موضوع قرار گزارش میدهد. قاضی با توجه به نظریه، سایر مدارک و دفاعیات قانونی زن تصمیم میگیرد.
❓ کارشناس دادگاه برای تایید وسایل خانه زوج تماس گرفت و سپس جلسه رسیدگی برای دادخواست تمکین زوج تعیین شد. این به معنای تایید منزل توسط کارشناس است یا ربطی ندارد؟
خیر. تماس کارشناس به معنی تأیید قطعی نیست. گزارش نهایی پس از بازدید و بررسی به قاضی ارسال میشود و قاضی تصمیمگیرنده نهایی در خصوص کفایت شرایط منزل برای تمکین است.
❓ درخواست تمکین دادم و کارشناس منزل را تأیید کرد اما وسایل زندگی را ناقص اعلام کرده است. چه باید کنم؟
اگر گزارش نهایی هنوز به دادگاه تحویل داده نشده، میتوانید وسایل را کامل کنید و به کارشناس اطلاع دهید تا گزارش نهایی بر مبنای وضعیت جدید تنظیم شود.
❓ برای کارشناسی سه نفره منزل در مورد عدم تمکین، دو نفر از کارشناسان تأیید کردند و یک نفر تأیید نمیکند. آیا نظر اکثریت کافی است؟
بله. در کارشناسیهای گروهی، رأی اکثریت (دو نفر از سه نفر) ملاک تصمیمگیری قضایی خواهد بود.
❓ برای اجرای حکم تمکین به دادورز اجرای احکام رفتیم و زوجه ادعا کرد که خانه و وسایل ندارد. آیا دادگاه کارشناس میفرستد؟
در صورت ادعای طرف مقابل درباره نبود شرایط تمکین، دادگاه میتواند برای بررسی صحت ادعا، دستور اعزام کارشناس صادر کند.