یکی از پرسشهای حساس و پرتکرار این است که پزشکی قانونی تا چه مدت میتواند آخرین رابطه زن را مشخص کند. بعضی افراد تصور میکنند پزشک قانونی میتواند با یک معاینه، زمان دقیق رابطه، تعداد دفعات رابطه یا حتی تعداد افراد را قطعی اعلام کند. این تصور درست نیست.
پزشکی قانونی معمولاً «آخرین رابطه» را مثل تاریخ و ساعت دقیق تشخیص نمیدهد. آنچه بررسی میشود، وجود یا نبود آثار فیزیکی، آسیب، التهاب، نمونه زیستی، DNA، آثار ضرب و جرح یا شواهدی است که ممکن است با رابطه جنسی، تجاوز یا تماس جنسی مرتبط باشد. این آثار هم معمولاً فقط در بازه زمانی محدود قابل بررسیاند و با گذشت زمان، شستوشو، تعویض لباس، درمان، نوع رابطه و وضعیت بدنی فرد کاهش پیدا میکنند.
در این مقاله، توضیح میدهیم رابطه از جلو یا عقب تا چه زمانی ممکن است توسط پزشکی قانونی قابل بررسی باشد، آیا تشخیص رابطه با چند نفر ممکن است، معاینه چگونه انجام میشود، آیا همسر میتواند زن را مجبور به معاینه کند، و نظر پزشکی قانونی چه اثری در پروندههای کیفری و خانوادگی دارد.
پزشک قانونی تا چه مدت آخرین رابطه را مشخص میکند؟
پزشکی قانونی زمان دقیق آخرین رابطه را اعلام نمیکند؛ معمولاً فقط درباره وجود یا نبود آثار اخیر و قابل بررسی اظهار نظر میکند. پاسخ قطعی و یکسانی برای همه پروندهها وجود ندارد. در بسیاری از موارد، بهترین زمان برای بررسی آثار رابطه اخیر، ساعات و روزهای اول است؛ بهخصوص اگر موضوع پرونده تجاوز، اکراه، ضرب و جرح یا شکایت کیفری باشد. هرچه زمان بیشتری بگذرد، احتمال پیدا شدن آثار قابل بررسی کمتر میشود. پزشکی قانونی معمولاً میتواند این موارد را بررسی کند:
- آثار آسیب، خراش، پارگی یا التهاب؛
- وجود نمونههای زیستی مثل مایع منی یا DNA؛
- آثار ضرب و جرح یا مقاومت؛
- و تناسب یافتههای پزشکی با ادعای مطرحشده در پرونده.
اما معمولاً نمیتواند این موارد را به شکل قطعی مشخص کندساعت دقیق آخرین رابطه؛ تعداد دقیق دفعات رابطه؛ اینکه زن در گذشته چند بار رابطه داشته؛ اینکه رابطه حتماً با چند نفر بوده، مگر اینکه نمونههای ژنتیکی قابل بررسی وجود داشته باشد؛ یا اینکه صرفاً از ظاهر بدن، سابقه رابطه طولانیمدت ثابت شود.
چگونگی تشخیص رابطه نامشروع در پزشکی قانونی
تشخیص رابطه نامشروع یا تجاوز در پزشکی قانونی یکی از مهمترین ابزارهای اثبات حقیقت در پروندههای کیفری و خانوادگی است. در این مسیر، پزشک قانونی با استفاده از معاینات بالینی، نمونهبرداریهای تخصصی و تحلیلهای آزمایشگاهی تلاش میکند زمان، نوع و حتی دفعات رابطه جنسی را شناسایی کند. اما این تشخیصها تابع مجموعهای از شرایط حساس است.
نقش پزشکی قانونی در پروندههای زنا و تجاوز
پروندههایی که به اتهام زنا، تجاوز یا لواط مطرح میشوند، تنها با اظهارات طرفین یا شهادت شهود پیش نمیروند. قاضی برای صدور رأی، به نظر متخصص پزشکی قانونی نیاز دارد؛ زیرا تشخیص آثار رابطه، مانند پارگی یا التهاب، آثار ضرب و جرح، وجود DNA یا مایع منی، از عهده افراد عادی خارج است. از این رو، پزشکی قانونی بهعنوان نهادی معتمد، در بسیاری از این پروندهها مأمور ارائه نظر کارشناسی میشود که در اثبات زنا و دیگر جرایم معتبر است.
لازم به ذکر است که نظر پزشکی قانونی در حقوق ایران بهعنوان «اماره قضایی» تلقی میشود؛ یعنی ابزار کمکی برای علم قاضی است و الزامی برای تبعیت از آن وجود ندارد. با این حال، نظر کارشناسانه پزشکی، معمولاً در تصمیمگیری نهایی دادگاه بسیار اثرگذار است.
آیا تشخیص رابطه با چند نفر ممکن است؟
بله. در مواردی که فرد با بیش از یک نفر رابطه داشته یا احتمال تجاوز گروهی وجود دارد، پزشکی قانونی میتواند با آزمایشهای دقیق DNA، وجود بیش از یک منبع ژنتیکی را تشخیص دهد. همچنین با نمونهبرداری از نقاط مختلف بدن، لباسها یا آثار بهجا مانده، میتوان احتمال تماس با افراد مختلف را بررسی کرد.
با این حال، تشخیص دقیقتر نیازمند مراجعه سریع به پزشک قانونی است، زیرا بسیاری از شواهد مانند مایع منی یا آثار فیزیکی، ظرف چند ساعت تا چند روز از بین میروند.
تشخیص آخرین رابطه زن در پزشکی قانونی
تشخیص آخرین رابطه زن در پزشکی قانونی به معنی اعلام زمان دقیق رابطه نیست. پزشک قانونی معمولاً با توجه به آثار ظاهری، وضعیت ترمیم بافت، نمونههای آزمایشگاهی، گزارش آسیب و توضیحات پرونده، فقط میتواند درباره احتمال جدید یا قدیمی بودن برخی آثار نظر بدهد.
برای مثال، اگر آثار آسیب تازه، التهاب، خونمردگی، پارگی، ترشح، نمونه زیستی یا DNA وجود داشته باشد، احتمال اظهار نظر درباره رابطه یا تماس اخیر بیشتر است. اما اگر زمان زیادی گذشته باشد یا هیچ اثر قابل مشاهده و قابل آزمایش باقی نمانده باشد، پزشکی قانونی ممکن است نتواند نظر قطعی بدهد.
اهمیت زمان مراجعه در تشخیص رابطه
«زمان طلایی» در پزشکی قانونی اهمیت بسیار بالایی دارد. بهترین بازه زمانی برای مراجعه به پزشکی قانونی، ۲۴ تا ۷۲ ساعت پس از رابطه است. در این بازه، هنوز آثار فیزیکی و شیمیایی رابطه در بدن فرد باقی مانده و قابل بررسی هستند. پس از گذشت این مدت، احتمال شناسایی دقیق زمان و شرایط رابطه کاهش مییابد.با این حال، بسته به شرایط فیزیکی، نوع رابطه، وضعیت بهداشتی فرد و سایر عوامل محیطی، برخی آثار حتی تا ۴ هفته نیز ممکن است قابل بررسی باشند.
نحوه نمونهبرداری و معاینه فیزیکی
برای تشخیص آخرین رابطه جنسی، پزشک قانونی معمولاً اقدامات زیر را انجام میدهد:
- معاینه ظاهری ناحیه تناسلی: بررسی التهاب، خراش، ساییدگی یا پارگی در دهانه واژن
- بررسی پرده بکارت: در صورت وجود، میزان پارگی یا تغییرات ناشی از دخول مورد بررسی قرار میگیرد
- استفاده از تخت ژنیکولوژی: که امکان معاینه دقیق ناحیه تناسلی را فراهم میکند
- نمونهبرداری واژینال: برای شناسایی مایع منی، ترشحات یا DNA احتمالی
در کنار این بررسیها، پزشک ممکن است از مخاط دهان، ناخنها، لباس و سایر نقاط بدن نیز نمونههایی را جهت آزمایش جمعآوری کند.
نقش آزمایشهای تخصصی در تشخیص زمان رابطه
یکی از روشهای اصلی برای تعیین زمان تقریبی رابطه، بررسی آثار باقیمانده زخمها و التهابات است. زخمهای سطحی ظرف چند روز شروع به ترمیم میکنند و پزشک میتواند با بررسی میزان ترمیم، تخمینی از زمان وقوع رابطه ارائه دهد. همچنین، آزمایش اسپرم و DNA اگر در بازه زمانی مناسب انجام شود، میتواند اطلاعات بسیار دقیقی از زمان و حتی شریک جنسی ارائه دهد.
رابطه داشتن از جلو تا چه زمانی توسط پزشکی قانونی مشخص میشود؟
در بررسیهای پزشکی قانونی، یکی از نکات مهم، تشخیص رابطه جنسی واژینال و تعیین زمان تقریبی وقوع آن است. تشخیص این نوع رابطه، بستگی مستقیم به مدت زمان سپریشده از وقوع، نوع شواهد فیزیکی و شیمیایی و نحوه مراجعه فرد دارد. اما واقعاً رابطه داشتن از جلو تا چه زمانی توسط پزشکی قانونی قابل تشخیص است؟ در این بخش به این پرسش پاسخ میدهیم.
مدت زمان تشخیص واژینال از نظر پزشکی قانونی
به طور کلی، پزشکان قانونی معتقدند بهترین زمان تشخیص آثار رابطه جنسی از جلو، تا ۷۲ ساعت پس از رابطه است. در این بازه زمانی، امکان شناسایی موارد زیر وجود دارد:
- وجود مایع منی یا ترشحات در واژن
- آثار فیزیکی مثل خراش، ساییدگی یا پارگی
- التهاب ناحیه تناسلی
- بقایای DNA شریک جنسی
بعد از ۷۲ ساعت، این شواهد بهمرور کاهش یافته یا کاملاً از بین میروند. البته در موارد خاص، مانند عدم شستوشوی بدن یا استفاده از محافظتهای خاص، میتوان برخی آثار را تا ۵ تا ۷ روز نیز تشخیص داد.
آثار فیزیکی و شیمیایی قابل بررسی
پزشک قانونی برای تشخیص رابطه از جلو، علاوه بر مشاهده عینی، از ابزارهای آزمایشگاهی نیز بهره میگیرد. این ابزارها شامل:
- آزمایش اسپرم: که وجود مایع منی در واژن را نشان میدهد
- آزمایش DNA: که به کمک آن میتوان هویت شریک جنسی را تا ۷۲ ساعت بعد شناسایی کرد
- معاینه فیزیکی ناحیه تناسلی: بررسی پارگی یا کبودیهایی که ناشی از دخول باشند
در کنار آن، سونوگرافی از ناحیه لگن نیز ممکن است برای تشخیص التهاب یا آسیب داخلی به کار رود.
تأثیر اقدامات بعد از رابطه
یکی از عوامل تعیینکننده در تشخیص موفق، رفتار فرد بعد از رابطه جنسی است. اگر فرد بلافاصله پس از رابطه اقدام به شستوشو، استحمام، یا تعویض لباس کرده باشد، احتمال از بین رفتن آثار افزایش مییابد. در مقابل، اگر فرد بدون دخالت در وضعیت جسمی خود و ظرف مدت زمان کوتاهی به پزشکی قانونی مراجعه کند، دقت تشخیص بهطور قابل توجهی افزایش مییابد.
تشخیص آخرین رابطه مقعدی در پزشکی قانونی
تشخیص رابطه مقعدی در پزشکی قانونی یکی از موضوعات نسبتاً پیچیده و تخصصی است که معمولاً در پروندههای مربوط به تجاوز یا لواط مورد بررسی قرار میگیرد. برخلاف تصور عمومی، این نوع رابطه نیز میتواند از طریق معاینات بالینی و آزمایشهای خاص مورد شناسایی قرار گیرد، اما زمان، تعداد دفعات و شدت رابطه، تأثیر زیادی بر موفقیت تشخیص دارد.
نحوه معاینه ناحیه مقعدی توسط پزشک قانونی
برای تشخیص رابطه مقعدی، پزشک قانونی ابتدا از معاینه فیزیکی ناحیه مقعد استفاده میکند. این معاینه معمولاً شامل:
- بررسی تغییرات در شکل یا باز بودن کانال مقعد
- مشاهده زخمها، پارگیها یا کبودیها
- لمس دیوارههای مقعد برای بررسی اتساع یا آسیب
در صورت لزوم، پزشک میتواند از ابزارهایی مانند پروکتوسکوپ (وسیله معاینه داخلی مقعد) یا سونوگرافی نیز برای بررسی دقیقتر استفاده کند.
رابطه مقعدی موقت یا مکرر؛ چه تفاوتی در تشخیص دارد؟
تشخیص رابطه مقعدی بهطور مستقیم با تعداد دفعات و شدت آن مرتبط است. در ادامه تفاوت میان حالتهای مختلف را بررسی میکنیم:
-
رابطه مقعدی مکرر: اگر رابطه از پشت بهصورت مکرر و در دفعات متعدد انجام شده باشد، تغییرات ساختاری دائمیتری در کانال مقعد ایجاد میشود. در این حالت حتی پس از گذشت زمان، پزشک میتواند تشخیص دهد که رابطه مقعدی وجود داشته است.
-
رابطه مقعدی محدود و موقت: اگر فقط یک یا دو بار، آن هم بهصورت ملایم و همراه با روانکننده انجام شده باشد، معمولاً بافت عضلانی مقعد ظرف ۴۸ تا ۷۲ ساعت به وضعیت اولیه بازمیگردد و تشخیص دشوار یا غیرممکن میشود.
رابطه از پشت تا چه زمانی قابل تشخیص است؟
یکی از پرسشهای پرتکرار در پروندههای پزشکی قانونی این است که رابطه از پشت یا دخول مقعدی تا چه مدت پس از وقوع، توسط پزشک قانونی قابل شناسایی است؟ پاسخ این سؤال این است که تشخیص رابطه از پشت تنها در شرایط خاصی قطعی است.
بهعنوان مثال، اگر رابطه برای اولین بار یا دفعات اندکی اتفاق افتاده باشد و با استفاده از روان کنندهها و بدون خشونت انجام شده باشد، معمولاً آثار آن تا ۴۸ الی ۷۲ ساعت از بین میرود. در این شرایط، کانال مقعد به حالت اولیه باز میگردد و تشخیص بسیار سخت یا غیرممکن خواهد بود.
اما اگر رابطه به دفعات زیاد انجام شده باشد، بافت عضلانی مقعد ممکن است دچار تغییر ساختاری شود (شل شدگی دائمی، گشادشدگی، عدم انقباض طبیعی) که حتی پس از گذشت زمان هم قابل شناسایی است.
تأثیر دفعات، نوع دخول و زمان بر تشخیص رابطه مقعدی
تشخیص دخول از عقب بستگی به ترکیبی از عوامل زیر دارد:
- تعداد دفعات رابطه: بیشتر بودن دفعات، احتمال تشخیص را افزایش میدهد
- زمان مراجعه به پزشکی قانونی: هرچه سریعتر، بهتر؛ بهویژه در ۲۴ تا ۷۲ ساعت اول
- شدت و خشونت رابطه: رابطه خشن احتمال آسیب و آثار فیزیکی را بالا میبرد
- استفاده از روانکنندهها: کاهش آثار خراش یا ساییدگی
- فیزیک بدن فرد: برخی افراد بهدلیل شرایط بدنی، آثار کمتری را نشان میدهند
آیا زمان دقیق رابطه از پشت قابل تشخیص است؟
برخلاف روابط واژینال که ممکن است زمان دقیقتر قابل برآورد باشد، در رابطه از پشت تخمین زمان دقیق بسیار سخت تر است. معمولاً فقط میتوان بین رابطه اخیر یا رابطه قدیمی و مکرر تمایز قائل شد. پزشک ممکن است تنها بر اساس وجود التهاب، پارگی یا آثار بهبود بافت، زمان تقریبی را مشخص کند.
آیا تشخیص رابطه با کاندوم امکانپذیر است؟
استفاده از کاندوم یکی از رایجترین روشهای پیشگیری از بارداری و انتقال بیماریهای جنسی است، اما این سؤال مطرح میشود که آیا در صورت استفاده از کاندوم، پزشک قانونی همچنان میتواند رابطه جنسی را تشخیص دهد؟ پاسخ به این سؤال چندوجهی است و به نوع شواهد موجود و زمان مراجعه بستگی دارد.
تأثیر وسایل پیشگیری در از بین رفتن شواهد
استفاده از کاندوم معمولاً مانع از ورود مایع منی به بدن میشود و این موضوع، یکی از مهمترین شواهد رابطه را از بین میبرد. با این حال، کاندوم نمیتواند تمام نشانههای رابطه را پنهان کند.
چرا که تماس فیزیکی همچنان ممکن است باعث خراش، کبودی یا پارگی شودْ پوست یا مخاط ناحیه تناسلی ممکن است با سلولهای مرد مقابل تماس داشته باشد و در صورت پاره شدن کاندوم، مایع منی یا DNA نیز ممکن است وارد بدن شود بنابراین، حتی با وجود استفاده از کاندوم، برخی شواهد فیزیکی و شیمیایی ممکن است باقی بماند.
سایر شواهد قابل بررسی در نبود اسپرم
اگر مایع منی وجود نداشته باشد، پزشک قانونی میتواند از روشهای زیر برای تشخیص رابطه استفاده کند:
- معاینه بالینی ناحیه تناسلی یا مقعدی (برای بررسی آثار دخول)
- بررسی التهابات یا زخمهای داخلی
- بررسی وجود سلولهای اپیتلیال یا DNA سطحی
- بررسی آثار تماس خارجی یا وجود مواد روانکننده
همچنین اگر کاندوم بهطور کامل استفاده نشده باشد (مثلاً دیر گذاشته شده یا بخشی از رابطه بدون آن انجام شده)، امکان باقی ماندن شواهد بیشتر خواهد بود.
آیا تشخیص رابطه جنسی درباره مرد نیز ممکن است؟
در نظام پزشکی قانونی ایران، تشخیص رابطه جنسی در مورد مردان بسیار پیچیدهتر و محدودتر از زنان است. برخلاف زنان که آثار فیزیکی یا بقایای مایعات بدنی ممکن است در داخل بدن باقی بماند، در مورد مردان این آثار بیرونی بوده و بهسرعت از بین میروند.
مواردی که در مردان قابل بررسی هستند عبارتند از:
- وجود خراش، التهاب یا کبودی در ناحیه تناسلی یا مقعد (در صورت تجاوز یا لواط)
- آثار باقیمانده از مایع واژینال روی آلت تناسلی (در روابط بسیار اخیر و بدون شستشو)
- نمونهبرداری از لباسها (وجود ترشحات، مو، پوست)
- بررسی ناخنها یا آثار جسمی درگیری در صورت مقاومت یا نزاع
اما بهطور کلی، اگر بیش از ۲۴ ساعت از رابطه گذشته باشد، اثبات رابطه برای مردان از طریق پزشکی قانونی بسیار دشوار میشود. حتی در این مدت نیز، شستن بدن یا تغییر لباس میتواند تقریباً تمام شواهد احتمالی را از بین ببرد. بنابراین، در مورد مردان معمولاً پزشکی قانونی فقط در موارد خاص (مثل تجاوز به عنف، وجود آثار فیزیکی یا ادله دیگر) میتواند نظریه کارشناسی ارائه دهد.
آیا آزمایش برای تشخیص داشتن رابطه زن وجود دارد؟
اگر ادعا درباره رابطه از جلو باشد، وضعیت بکارت یا پرده بکارت ممکن است در معاینه بررسی شود. در صورتی که زن قبلاً باکره بوده و آسیب تازه، پارگی، التهاب یا خونریزی وجود داشته باشد، پزشکی قانونی میتواند این وضعیت را گزارش کند.
اگر زن قبلاً باکره نبوده یا پرده بکارت از قبل آسیبدیده باشد، تشخیص رابطه از جلو دشوارتر میشود. در این حالت، پزشکی قانونی بیشتر دنبال آثار رابطه اخیر میگردد؛ مثل التهاب، خراش، آسیب تازه، ترشحات، مایع منی، DNA یا شواهدی که در زمان کوتاه بعد از رابطه باقی مانده باشد. اگر زمان زیادی گذشته باشد یا نمونهای باقی نمانده باشد، ممکن است پزشکی قانونی نتواند درباره وقوع رابطه اخیر نظر قطعی بدهد.
در رابطه از عقب هم وضعیت همینطور است. اگر رابطه همراه با آسیب، پارگی، التهاب، خونریزی یا نمونه زیستی باشد و مراجعه سریع انجام شود، امکان بررسی بیشتر است. اما اگر آسیب مشخصی وجود نداشته باشد یا مدت زیادی گذشته باشد، پزشکی قانونی معمولاً نمیتواند فقط از روی معاینه بگوید رابطه از عقب انجام شده، چند بار بوده یا دقیقاً چه زمانی اتفاق افتاده است.
سوالات متداول
در ادامه این مطلب سوالات متداول پیرامون تشخیص رابطه زن یا مرد در پزشکی قانونی را مشاهده می فرمایید که توسط پرسشگران از مجموعه ایران لگال در قالب مشاوره حقوقی مطرح شده است:
❓ من شک دارم که همسرم اخیراً با کسی رابطه داشته، ولی مدرکی ندارم. آیا اگر او را به پزشکی قانونی ببرم میتوانند چیزی را ثابت کنند؟
اگر از زمان احتمالی رابطه بیش از چند روز گذشته باشد، احتمال تشخیص پزشکی قانونی بسیار پایین است. برای بررسی چنین موضوعاتی، باید شواهد قویتری مثل پیامک، تماسهای مشکوک یا ردیابی مکانها داشته باشید. مراجعه صرف به پزشکی قانونی بدون دلایل اولیه، معمولاً نتیجه روشنی ندارد.
❓ یکی از دوستانم بعد از رابطهای مشکوک، نگران است که کسی بخواهد از طریق پزشکی قانونی علیهاش شکایت کند. آیا شواهد رابطه بعد از یک هفته هنوز قابل کشف است؟
در اغلب موارد، شواهدی مانند اسپرم و آثار فیزیکی بعد از یک هفته از بین میروند، بهخصوص اگر فرد پس از رابطه استحمام کرده باشد. اما اگر شکایت رسمی صورت گیرد و دلایل مستند دیگری مانند پیامک یا اعتراف وجود داشته باشد، موضوع میتواند پیگیری شود.
❓ آیا پس از شش ماه میتوان از طریق پزشکی قانونی فهمید که همسرم رابطهای داشته است؟
خیر، معمولاً پس از گذشت شش ماه امکان تشخیص رابطه از طریق پزشکی قانونی بسیار پایین است، مگر آنکه آثار فیزیکی خاصی باقی مانده باشد. پیشنهاد میشود به دنبال جمعآوری شواهد دیگر مانند مکاتبات و بررسیهای فنی روی موبایل و شبکههای اجتماعی باشید.
❓ اگر رابطهای با رضایت دو طرف انجام شده باشد ولی بعداً یکی از طرفین شکایت کند، پزشکی قانونی میتواند نوع رابطه را تشخیص دهد؟
بله، اما پزشکی قانونی فقط وقوع رابطه را بررسی میکند، نه رضایت یا عدم رضایت. تشخیص اینکه رابطه با اجبار بوده یا با رضایت، به مجموعهای از شواهد، از جمله وضعیت جسمی فرد، آثار ضربوجرح و نظر پزشکی بستگی دارد. اثبات اجبار، نیازمند نشانههایی از مقاومت و آسیب بدنی است.
❓پزشک قانونی تا چه مدت آخرین رابطه را با یک زن مشخص میکند؟
بسته به نوع رابطه، زمان مراجعه، وجود آسیب و نمونههای زیستی فرق دارد. معمولاً ساعات و روزهای اول، مخصوصاً ۲۴ تا ۷۲ ساعت، مهمترین زمان برای بررسی آثار اخیر است. بعد از آن احتمال تشخیص کمتر میشود.
❓آیا پزشکی قانونی زمان دقیق آخرین رابطه را میگوید؟
معمولاً نه. پزشکی قانونی ممکن است درباره جدید یا قدیمی بودن بعضی آثار نظر بدهد، اما تعیین ساعت و تاریخ دقیق آخرین رابطه در اغلب موارد ممکن نیست.
❓رابطه از عقب تا چه زمانی قابل تشخیص است؟
اگر رابطه همراه با آسیب، التهاب، پارگی یا مراجعه سریع باشد، امکان بررسی بیشتر است. اما در نبود آسیب یا پس از گذشت زمان، تشخیص رابطه مقعدی بسیار دشوار یا غیرقطعی میشود.
❓آیا معاینه پزشکی قانونی جلوی شوهر انجام میشود؟
خیر. معاینه پزشکی قانونی موضوعی خصوصی است و اصل بر رعایت حریم شخصی فرد است. شوهر یا خانواده معمولاً حق حضور در معاینه را ندارند.