پیگیری سهم الارث بعد از 13 سال
سلام،پدربزرگ بنده تقریبا ۱۳سال پیش فوت کردن ولی بعدازفوت هیچگونه اقدامی برای تقسیم ارثیه که یک منزل با ۲۵۹مترزیربنا و۳۵۰متر کل زمین به غیراز زمین هایه کشاورزی که پدربزرگم با برادرهاش هرسال مراحل کاشت داشت برداشت را انجام میدادن که حداقل ۵۰ هکتار هستش هیچگونه اقدامی نشده است.
حالا مادرم وه وضع مالیش ازهمه ضعیف تر هستش میگه میخوام حق خودمو توسط وکیل ودولت اقدام به فروش کنم خواستم بدونم از چه مرحله ئی باید شروع کرد و آیا نیاز به پول برا پرداخت حق وکیل و دیگر هزینه هایش نیاز هست یا بعداز رسیدن به حق ارثیه خود میشه هزینه اش رو پرداخت کرد؟
چون گفتم وضعیت مالی ما خیلی پایین هستش،شنیدم از حقوق بازنشستگی که مادربزرگم می‌گیرد به مادرم هم ۲۵ درصد می‌رسد چون پدرم هم ۷سال میشه فوت کرده ومادرم ازهیچ جایی حقوقی ندارد حتی از کمیته امدادهم نشد که بگیره حالا با اون حقوقش هم کاری نداریم براخود مادربزرگم باشه با اینکه وضع مالیش درحد عالی هم هست ولی درحق مادرم خیلی نامردی کردن،میشه مارو راهنمایی کنید.باتشکر فراوان
پاسخ حقوقی ایران لگال:
درود؛
اگر اموال هنوز متعلق به پدربزرگ بوده و بین وراث تقسیم نشده، مادرتان می‌تواند حتی اگر بقیه وراث همکاری نکنند، برای گرفتن سهم خودش اقدام کند. اما درباره زمین‌های کشاورزی یک نکته خیلی مهم وجود دارد. صرف اینکه پدربزرگتان همراه برادرهایش سال‌ها آن زمین‌ها را کشت می‌کرده، لزوماً ثابت نمی‌کند چه مقدار از آن ۵۰ هکتار متعلق به او بوده. اول باید سند، نسق زراعی، سوابق ثبتی یا مدارکی که سهم پدربزرگ را مشخص می‌کند بررسی شود. ممکن است ارزش اصلی پرونده شما اتفاقاً همین زمین‌ها باشد و قبل از طرح دعوا باید مالکیت آنها روشن شود.
اولین مرحله این است که گواهی انحصار وراثت پدربزرگ بررسی یا دریافت شود و مشخص شود هنگام فوت دقیقاً چه کسانی وارث بوده‌اند. در حال حاضر صدور گواهی انحصار وراثت بر عهده ثبت احوال است و برای فوت‌های قدیمی هم امکان درخواست آن وجود دارد.
بعد باید فهرست اموال مشخص شود: خانه ۳۵۰ متری، زمین‌های کشاورزی و هر مال دیگری که به نام پدربزرگ بوده. اگر سایر وراث حاضر به توافق نباشند، مادرتان به تنهایی هم می‌تواند تقسیم ترکه را درخواست کند. اگر ملکی قابل تقسیم نباشد، امکان فروش آن و تقسیم پول بین وراث به نسبت سهم قانونی وجود دارد.
از نظر هزینه هم لازم نیست تصور کنید چون وضعیت مالی مادرتان ضعیف است راه بسته است. برای هزینه دادرسی، اگر واقعاً توان پرداخت نداشته باشد می‌تواند درخواست اعسار از هزینه دادرسی بدهد. همچنین برای افراد فاقد تمکن مالی امکان درخواست وکیل معاضدتی هم پیش‌بینی شده است.
اما حق‌الوکاله وکیل خصوصی مسئله جداگانه‌ای است. بعضی وکلا ممکن است قبول کنند مبلغ به صورت مرحله‌ای پرداخت شود یا بخشی از آن پس از وصول سهم‌الارث پرداخت شود، ولی وکیل الزام قانونی ندارد تا پایان پرونده بدون دریافت حق‌الوکاله کار کند؛ این موضوع باید از ابتدا در قرارداد روشن شود.
درباره حقوق بازنشستگی پدربزرگ هم چیزی که شنیده‌اید کاملاً بی‌اساس نیست، ولی اینکه دقیقاً «۲۵ درصد» به مادرتان تعلق می‌گیرد بدون دانستن صندوق بازنشستگی نمی‌شود گفت. اگر مادرتان دختر متوفی باشد و در حال حاضر شوهر و شغل نداشته باشد، اصولاً امکان برخورداری از مستمری پدر متوفی برای فرزند دختر وجود دارد. در تأمین اجتماعی سهم هر فرزند واجد شرایط در قانون ۲۵ درصد در نظر گرفته شده، ولی تعداد سایر بازماندگان و صندوقی که حقوق را پرداخت می‌کند روی مبلغ نهایی اثر دارد.
حتی فوت همسر مادرتان هم مهم است؛ اگر پدرتان سابقه بیمه یا بازنشستگی داشته، ممکن است جدا از حقوق پدربزرگ، حقی از بابت مستمری همسر متوفی برای مادرتان وجود داشته باشد و این قسمت هم باید بررسی شود.
برای اینکه بشود گفت پرونده ارث مادرتان از کجا باید شروع شود و ارزش پیگیری زمین‌ها چقدر است، سه مورد خیلی تعیین‌کننده است گواهی انحصار وراثت پدربزرگ قبلاً گرفته شده یا نه؟ سند خانه به نام خود پدربزرگ است؟ و درباره آن زمین‌های کشاورزی سند، نسق یا مدرکی دارید که سهم پدربزرگ را از سهم برادرهایش مشخص کند؟