گرفتن حضانت فرزند از پدر پس از طلاق
من و همسر سابقم هفت و نیم سال پیش از هم جدا شدیم. اون موقع یک پسر یک و نیم ساله داشتم که الان حدود ۹ سالشه. این مدت به خاطر اختلاف دو طرف و آرامش پسرم برای دیدن پسرم اقدام نکردم. اکنون مدتیه که برای دیدنش اقدام کردم.
اما با وجود رفتار محترمانه و صبوری که داشتم همسر سابقم برای دیدن پسرم همکاری نمیکنه. نهایتا بعد سه ماه تلاش یک جلسه ملاقات قرار دادیم که آن هم وقتی بود که فهمید من مسیر قضایی و دادگاه را آغاز کرده ام. اما بعد از آن جلسه باز میگوید که نمیخواهد این ملاقات صورت بگیرد و پسرم هم خودش نمیخواهد مادرش را ببیند. با اینکه پسرم هیچ ذهنیت قبلی از من نداشته، با بدگویی ذهنش را به هم ریخته اند و باعث شده اند که دوست نداشته باشد مادرش را ببیند. به هر طریقی دارند مانع این ملاقات میشوند. حتی اگر حکم اجرا شود( حکم دادگاه موقع طلاق صادر شده که من میتوانم هفته ای ۲۴ ساعت پسرم را ببینم) آنها باز با تخریب ذهن پسرم باعث میشوند از من بدش بیاید.
نکته بعدی اینکه این آقا اهل عزاداری قمه زنی است و برای پسر بنده هم قمه میزند. اگر هر سال عاشورا برای پسرم قمه زده باشد تا امسال هشت بار قمه زده و معمولا اثرش روی سر میماند.
با توجه به این سه نکته: ۱. عدم همکاری برای ملاقات مادر و فرزند۲. تخریب ذهن کودک و بدگویی از مادر۳. قمه زنی برای کودک و احتمالا زنجیر تیغی که نوعی عزاداری پاکستانی است و پشت بدن جای تیغها میماند.
با این سه دلیل من میتوانم حضانت فرزندم را بگیرم ؟
دوتا نکته:
اول اینکه حدود یک سالگی فرزندم، حضانت فرزند را به نام خودش ثبت کرده.
دوم اینکه بنده ازدواج کردم و دو فرزند دیگر هم دارم و الحمدلله زندگی خوب و آرامی دارم. البته همسر فعلی ام با گرفتن حضانت پسرم مشکلی ندارند.
پاسخ حقوقی ایران لگال:
با سلام.
بله، با توضیحاتی که دادهاید امکان طرح دادخواست برای تغییر حضانت و سلب حضانت از پدر وجود دارد، اما نتیجه قطعی نیست و باید دلایل شما اثبات شود. از میان سه موردی که گفتید، موضوع آسیب جسمی به کودک، یعنی قمهزنی یا استفاده از زنجیر تیغی در صورت اثبات، مهمترین دلیل شماست؛ چون طبق ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی اگر سلامت جسمی یا تربیت اخلاقی کودک در اثر رفتار والد دارای حضانت در معرض خطر قرار گیرد، دادگاه میتواند درباره حضانت تصمیم دیگری بگیرد.
در مورد ملاقات نیز شما از قبل حکم دارید که هفتهای ۲۴ ساعت فرزندتان را ببینید. پدر نمیتواند صرفاً با این استدلال که «بچه خودش نمیخواهد» اجرای حکم را متوقف کند. اگر مانع ملاقات شود، ماده ۵۴ قانون حمایت خانواده برای جلوگیری از ملاقات ضمانت اجرای کیفری پیشبینی کرده و ماده ۴۱ نیز صراحتاً اجازه میدهد اگر مسئول حضانت مانع ملاقات شود، دادگاه حتی درباره تغییر حضانت یا تعیین ناظر تصمیم بگیرد.
اگر پسرتان تحت تأثیر بدگوییها از ملاقات امتناع کند، بهتر است از اجرای احکام بخواهید موضوع به مددکار اجتماعی یا مرکز مشاوره خانواده ارجاع شود. آییننامه اجرایی قانون حمایت خانواده نیز در حالتی که طفل از ملاقات امتناع میکند، ارجاع به مددکار اجتماعی و بررسی علت را پیشبینی کرده است. بنابراین صرف جمله پدر که «بچه نمیخواهد مادرش را ببیند» پایان موضوع نیست.
در مورد قمهزنی، هر مدرکی دارید جدی جمعآوری کنید: عکس آثار زخم روی سر یا بدن کودک، فیلم یا عکس مراسم، پیامها، شاهد، مدارک درمانی و هر مطلبی که نشان دهد کودک در این مراسم آسیب دیده است. اگر آثار جسمی باقی مانده، درخواست بررسی پزشکی قانونی و همچنین ارزیابی وضعیت کودک توسط مددکار اجتماعی را مطرح کنید. قانون حمایت از اطفال و نوجوانان نیز در صورت وجود وضعیت مخاطرهآمیز برای کودک امکان اقدامات حمایتی و حتی تصمیم فوری درباره محل نگهداری او را پیشبینی کرده است.
یک نکته مهم علیه شما نیز وجود دارد و بهتر است از الان بدانید: شما ازدواج مجدد کردهاید. ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی ازدواج مجدد مادر را از مواردی دانسته که در دوران حضانت مادر، حق حضانت به پدر منتقل میشود و پدر احتمالاً حتماً به همین ماده استناد خواهد کرد. با این حال، اگر بتوانید ثابت کنید ادامه نگهداری کودک نزد پدر واقعاً سلامت جسمی یا روانی او را به خطر میاندازد، مواد ۱۱۷۳ قانون مدنی و ۴۱ و ۴۵ قانون حمایت خانواده همچنان به دادگاه اجازه میدهند بر اساس مصلحت کودک تصمیم مقتضی بگیرد.
همچنین اینکه حدود هفت سال و نیم ملاقات منظم نداشتهاید ممکن است در پرونده مطرح شود و دادگاه درباره علت این فاصله و وضعیت فعلی رابطه کودک با شما تحقیق کند. بهتر است توضیح دهید چرا در آن مدت اقدام نکردهاید و اکنون چه شرایط باثباتی برای نگهداری فرزند دارید. ازدواج فعلی و رضایت همسر فعلی شما میتواند در بررسی محیط زندگی جدید مورد توجه قرار گیرد، ولی ملاک اصلی همچنان مصلحت خود کودک است. بعد از هفتسالگی نیز قانون حضانت را در صورت اختلاف با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه واگذار کرده است.
بنابراین پیشنهاد عملی این است که همزمان دو کار انجام دهید: اجرای همان حکم ملاقات هفتهای ۲۴ ساعت را جدی پیگیری و هر بار ممانعت پدر را ثبت کنید، و اگر درباره قمهزنی و آسیب کودک مدرک دارید، دادخواست «تغییر حضانت/سلب حضانت از پدر به علت عدم صلاحیت و به خطر افتادن مصلحت و سلامت طفل» مطرح کنید و درخواست ارجاع کودک به مددکار و روانشناس و در صورت فوریت، دستور موقت درباره نگهداری کودک بدهید. قانون حمایت خانواده صدور دستور موقت در موضوع حضانت و ملاقات را در موارد فوری اجازه داده است.