انتقال خودرو به شخص ثالث بعد از فروش و نحوه ابطال انتقال

وقت بخیر؛

با توضیح کاملی که دادید، الان پرونده شما دو گره اصلی دارد که اگر درست حل نشود ممکن است حتی با وجود سه مبایعه‌نامه قبلی، در مرحله اجرای حکم هم به مشکل بخورید. گره اول اثبات معامله اولیه بین مالک و خریدار اول است و گره دوم انتقال خودرو در تاریخ ۲۹ مرداد به نام برادرزاده مالک. به نظر من در وضعیت فعلی صرف طرح مجدد «الزام به تنظیم سند» کافی نیست.

در مورد معامله اول، اینکه هیچ مبایعه‌نامه کتبی بین مالک و خریدار اول وجود ندارد به تنهایی به معنی عدم وقوع معامله نیست؛ معامله می‌تواند با دلایل دیگری هم اثبات شود. وکالت‌نامه‌ای که مالک برای تعویض پلاک داده یکی از قرائن است، اما به تنهایی اثبات‌کننده فروش نیست. مدرک بسیار مهم‌تر برای شما همان اقدامی است که مالک در ۶ تیر انجام داده و ظاهراً در دادستانی اعلام کرده خودرو را فروخته ولی خریدار تعویض پلاک نکرده است. اگر واقعاً در درخواست یا اظهارات رسمی خودش از «فروش خودرو» صحبت کرده، حتماً تصویر مصدق آن پرونده و اظهارات او را بگیرید؛ چون با دفاع فعلی وکیلش که می‌گوید اساساً معامله‌ای صورت نگرفته تعارض جدی دارد.

موضوع تهاتر را نیز نباید مبهم باقی بگذارید. الان خریدار اول در جلسه گفته بابت خودرو دلار پرداخت کرده، در حالی که شما می‌گویید واقعیت این بوده که دو خودرو با یکدیگر معاوضه شده و فقط صد میلیون تومان اختلاف قیمت وجود داشته است. این تناقض ممکن است علیه سلسله معاملات شما استفاده شود. اگر واقعیت همان تهاتر بوده، باید با مدارکی مثل تحویل متقابل خودروها، وکالت‌نامه، پیام‌ها، شاهدان و سایر قرائن اثبات شود و اگر خریدار اول قبلاً مطلب نادرستی یا ناقصی گفته، خودش باید واقعیت را به مرجع رسیدگی توضیح دهد. بهتر است این اختلاف روایت بدون توضیح باقی نماند.

اما مهم‌ترین اتفاق، انتقال خودرو به برادرزاده مالک در ۲۹ مرداد است. چون در حال حاضر سند یا برگ مالکیت خودرو به نام شخص ثالث منتقل شده، حتی اگر در پرونده قبلی نهایتاً حکم الزام مالک به انتقال خودرو بگیرید، ممکن است در اجرا با مانع مواجه شوید. در چنین وضعیتی معمولاً شخصی که خودرو اکنون به نام اوست باید طرف دعوا قرار بگیرد و انتقال اخیر نیز تعیین تکلیف شود. در رویه حقوقی نیز وقتی خودرو در جریان دعوا به شخص ثالث منتقل شده، صرف حکم الزام به انتقال علیه فروشنده قبلی برای اجرای انتقال کافی نیست و دعوای مربوط به بی‌اعتباری یا ابطال انتقال بعدی باید علیه منتقل‌الیه مطرح شود.

بنابراین دادخواست جدیدی که کارمند دادگاه پیشنهاد کرده از این جهت که «اثبات معامله، تحویل خودرو و انتقال سند» را مطرح می‌کند قابل بررسی است، اما یک خواسته بسیار مهم در آن دیده نمی‌شود: تعیین تکلیف معامله و سندی که در ۲۹ مرداد به نام برادرزاده تنظیم شده است. بسته به مدارک دقیق انتقال، باید خواسته‌ای در خصوص بی‌اعتباری یا ابطال معامله بعدی و ابطال سند مالکیت یا برگ سبز صادرشده به نام ایشان نیز مطرح شود. خود برادرزاده هم باید از خواندگان اصلی این قسمت باشد.

در مورد «اثبات عقد بیع» هم باید عبارت دادخواست با واقعیت معاملات هماهنگ باشد. اگر معامله اول واقعاً تهاتر دو خودرو با پرداخت مابه‌التفاوت بوده، نباید صرفاً به خاطر ساده‌تر شدن دادخواست آن را یک معامله نقدی عادی معرفی کرد. ممکن است لازم باشد وقوع همان معامله اولیه و سپس معاملات بعدی که خودرو بر اساس آنها تا شما منتقل شده اثبات شود.

درخواست «الزام به تحویل خودرو» هم برای شما مهم است، چون الان خودرو از تصرفتان خارج شده است. این خواسته باید علیه کسی مطرح شود که در حال حاضر خودرو را در اختیار دارد یا بر اساس اسناد پرونده مسئول تحویل آن است.

اجرت‌المثل را هم از ۴ دی مطالبه نکنید اگر از ۴ دی تا زمان توقیف، خودرو در اختیار خودتان بوده است. اجرت‌المثل زمانی معنا پیدا می‌کند که خودرو برخلاف حق شما از تصرفتان خارج شده و شخص دیگری آن را در اختیار گرفته باشد. بنابراین تاریخ شروع آن باید با زمان واقعی خارج شدن خودرو از اختیار شما هماهنگ شود؛ مثلاً از زمان توقیف و تحویل به مالک یا تاریخ دیگری که از مدارک پرونده مشخص می‌شود.

خسارت قراردادی و وجه التزام هم باید علیه کسی مطالبه شود که طبق مبایعه‌نامه شما چنین تعهدی را پذیرفته است. صرف اینکه چهار نفر در زنجیره معاملات حضور دارند به این معنا نیست که همه آنها بابت وجه التزام مندرج در قرارداد شما مسئول هستند.

یک اقدام خیلی مهم دیگر را هم عقب نیندازید. چون مالک یک بار خودرو را از شما گرفته و بعد هم آن را به شخص دیگری منتقل کرده، خطر انتقال مجدد وجود دارد. همراه دعوایی که نسبت به انتقال اخیر مطرح می‌کنید، درخواست دستور موقت مبنی بر منع هرگونه نقل و انتقال، تعویض پلاک و تغییر مالکیت خودرو را هم مطرح کنید تا تا پایان رسیدگی خودرو دوباره به شخص چهارم منتقل نشود. همین اتفاق اگر دوباره تکرار شود پرونده را پیچیده‌تر می‌کند.

در مورد پرونده قبلی فعلاً توصیه نمی‌کنم بدون بررسی دقیق «استرداد دعوا» بدهید. پرونده الان برای حل اختلاف صلاحیت به دادگاه تجدیدنظر استان رفته و برای ۲۶ مهر وقت نظارت دارد. بهتر است ابتدا تکلیف صلاحیت آن پرونده روشن شود. اگر همان دعوا را مسترد کنید و دوباره با همان اصحاب و همان موضوع دادخواست بدهید، ممکن است بخشی از مزیتی که از تاریخ طرح دعوای اول داشته‌اید از دست برود. ضمن اینکه وقتی یک دعوا در مرجع دیگری در حال رسیدگی است، طرح مجدد همان دعوا می‌تواند با ایراد امر مطروحه مواجه شود.

همچنین در دادخواست جدید اعداد خواسته را صرفاً برای اینکه پرونده به دادگاه صلح یا دادگاه عمومی برود بالا و پایین نکنید. طبق مقررات فعلی، صلاحیت مالی دادگاه صلح تا یک میلیارد ریال است و در دعاوی متعدد مرتبط، هر خواسته از نظر نصاب به صورت مستقل بررسی می‌شود. همین مسئله یکی از مواردی است که می‌تواند دوباره باعث اختلاف صلاحیت شود.

اگر بخواهم مسیر شما را در یک جمله جمع کنم، اولویت شما الان باید این باشد که پرونده قبلی را بی‌دلیل مسترد نکنید، نتیجه اختلاف صلاحیت را پیگیری کنید، مدارک معامله اولیه و مخصوصاً اقرار قبلی مالک به فروش خودرو را به دست بیاورید و برای انتقال ۲۹ مرداد به برادرزاده، دعوایی تنظیم شود که علاوه بر اثبات زنجیره معاملات، بی‌اعتباری انتقال اخیر، تحویل خودرو و انتقال رسمی آن به شما را هم پوشش دهد و همزمان جلوی نقل و انتقال مجدد خودرو گرفته شود.

با این حجم از جزئیات، قبل از ثبت دادخواست جدید بهتر است متن دادخواست قبلی، مبایعه‌نامه‌های سه‌گانه، وکالت‌نامه اول، صورتجلسه جلسه دادگاه و سند یا برگ سبز فعلی خودرو کنار هم دیده شود؛ چون یک عبارت اشتباه در خواسته ممکن است دوباره چند ماه پرونده را درگیر ایراد شکلی و صلاحیت کند.