نحوه کشت و استفاده از زمین کشاورزی مشاع با ممانعت یکی از شرکا

وقت بخیر؛

در ملک مشاع، سهم شما به معنای مالکیت یک قسمت مشخص از زمین نیست. مثلاً اگر یک‌ ششم زمین متعلق به شما باشد، تا زمانی که ملک افراز نشده، نمی‌توانید رأساً یک‌ششم مشخصی از زمین را انتخاب کنید و بگویید این قسمت سهم من است و در آن کشت انجام دهید. از نظر حقوقی، هر شریک به نسبت سهم خود در تمام ملک مالکیت دارد و تصرف اختصاصی در قسمت معینی از مال مشاع، بدون رضایت سایر شرکا می‌تواند محل ایراد باشد. مواد ۵۸۱ و ۵۸۲ قانون مدنی نیز تصرف شریک بدون اذن سایر شرکا را محدود کرده است.

اگر هدف شما ادامه کشاورزی است، راه کم‌دردسر این است که شرکا درباره نحوه بهره‌برداری توافق کنند و مشخص شود هر شریک در چه قسمت یا چه مدتی از زمین کشت داشته باشد. بهتر است این توافق کتبی باشد و محدوده مورد استفاده هر شریک نیز مشخص شود. صرف اینکه پنج نفر از شش شریک موافق باشند، لزوماً به این معنا نیست که می‌توانید قسمت مشخصی از ملک را برخلاف اعتراض شریک دیگر به تصرف اختصاصی خود درآورید.

اما آن شریک نیز صرفاً به این دلیل که بخشی از زمین را در اختیار دارد، حق ندارد سایر مالکین مشاع را به طور کامل از ورود و استفاده از ملک محروم کند. اگر قبلاً زمین در تصرف یا استفاده مشترک شما بوده و اکنون یکی از شرکا مانع ورود یا استفاده شما شده، بسته به وضعیت پرونده امکان طرح دعوای رفع ممانعت از حق یا حسب مورد دعوای مربوط به مزاحمت یا تصرف وجود دارد. قانون آیین دادرسی مدنی صراحتاً حالتی را پیش‌بینی کرده که چند نفر از ملک مشترک استفاده می‌کنند و یکی از آنها مانع استفاده دیگری می‌شود.

در شرایطی که گفتید، مناسب است ابتدا برای همان شریک اظهارنامه رسمی ارسال شود و در آن به مالکیت مشاعی شما و ممانعت از ورود اشاره و درخواست شود از جلوگیری از دسترسی شما به ملک خودداری کند. اگر ممانعت ادامه پیدا کرد، سند مالکیت مشاعی، مدارک مربوط به سابقه استفاده و کشت زمین، شهادت مطلعین و هر مدرکی که نشان دهد از ورود شما جلوگیری شده برای اقدام قضایی اهمیت دارد.

برای اینکه در آینده هر شریک بتواند مستقل در قسمت خودش کشت کند، باید موضوع افراز هم بررسی شود. اگر جریان ثبتی ملک خاتمه یافته باشد، اصولاً درخواست افراز ملک مشاع از طریق اداره ثبت محل وقوع ملک قابل طرح است. البته چون زمین کشاورزی است، افراز آن به حدنصاب‌های قانونی اراضی کشاورزی هم بستگی دارد و ممکن است از نظر مقررات جلوگیری از خرد شدن اراضی، امکان تقسیم زمین به شش قطعه مستقل وجود نداشته باشد.

بنابراین در وضعیت فعلی توصیه نمی‌شود بدون توافق، قسمتی از زمین را خودتان مشخص کرده و شروع به کشت کنید؛ ولی در مقابل، ممانعت کامل یکی از شرکا از ورود شما نیز قابل پیگیری است. اگر بفرمایید سهم شما از زمین چقدر است، مساحت کل زمین چقدر است و آیا قبلاً خودتان یا مورثتان در این زمین کشت و تصرف داشته‌اید، می‌شود دقیق‌تر گفت برای شما افراز مناسب‌تر است یا دعوای رفع ممانعت از حق.