حضانت فرزندان همسر از ازدواج قبلی و تغییر آن در آینده
من یه دختر بدون سابقه نامزدی و ازدواج هستم ، خواستگاری دارم که سابقه ازدواج دارن و از ازدواج قبلی ، دو فرطند دختر ۸ ساله و ۴ ساله دارن ، ۸ سال با همسر قبلیشون زندگس کردن و طلاق گرفتن ، علت طلاقشون رو بیماری اعصاب و روان همسر قبلیشون عنوان کردن و گفتن که همسر قبلیشون حتی قبل از ازدواج قرص اعصاب و روان مصرف میکرده ولی موقع ازدواج به ایشون نگفتن و ایشون بعدا متوجه شدن . علت اینکه زندگی رو ۸ سال ادامه دادن ، وجود بچه و توصیه اطرافیان به زندگی بیان کردن .
درحال حاضر ، دخترا پیش مادرشون هستن و خواستگارم گفت که حضانت بچه هارو برای همیشه به مادرشون داده
سوالی که در مورد حضانت بچه ها دارم ، اینه که : آیا ممکنه زمانی که دخترا به سن قانونی رسیدن ، بخوان پیش پدرشون زندگی کنن؟
پدر هم موافق باشه که بعد سن قانونی دخترا ، بیان پیشش و زندگی کنن؟
قبل از سن قانونی هم امکانش هست با درخواست دخترا ، حضانت از مادر گرفته بشه و به پدر تحویل داده بشه ؟ اگه پدر درخواست بده چطور؟
(خواستگارم تمایلی به اینکه دخترا پیشش زندگی کنن نداره ، ولی احتمالش هست در آینده نظرش تغییر کنه)
و اینکه ، ممکنه خواستگارم با همسر قبلیش دوباره ازدواج کنه تا بتونه با بچه هاش زندگی کنه ؟از نظر قانونی، چگونه می‌توانم مطمئن شوم که ایشان تمام واقعیت را درباره طلاق‌نامه به من گفته است؟آیا برای تغییر حضانت (در صورتی که در آینده بچه‌ها بخواهند نزد ما بیایند)، نیاز به رضایت همسر سابق ایشان است یا فقط حکم دادگاه کافی است؟اگر مادرِ بچه‌ها ازدواج کند (یا در صورت فوت مادر)، تکلیف حضانت بچه‌ها چه می‌شود؟ آیا خودبه‌خود به پدر منتقل می‌شود؟اگر روزی همسر سابق ایشان به دلیل بیماری (که ادعا شده) صلاحیت نگهداری از بچه‌ها را از دست بدهد، آیا پدر از نظر قانونی «ملزم» به پذیرش حضانت است یا «اختیار» دارد؟
پاسخ حقوقی ایران لگال:
با سلام؛
موضوع پیچیده ای مطرح کرده اید و من سعی میکنم که با تفکیک به همه موضوعاتی که مطرح کردین بپردازیم. مهم‌ترین نکته‌ای که قبل از عقد باید بدانید این است که عبارت «حضانت بچه‌ها را برای همیشه به مادرشان داده‌ام» از نظر حقوقی تضمین نمی‌کند که دخترها هیچ‌وقت با پدرشان زندگی نکنند. توافق پدر و مادر درباره حضانت معتبر است، اما دادگاه هر زمان مصلحت کودک اقتضا کند می‌تواند درباره آن تصمیم دیگری بگیرد. ضمن اینکه در مورد دختر، موضوع حضانت تا ۱۸ سالگی به همان معنای معمول ادامه پیدا نمی‌کند.
دختر ۸ ساله الان از هفت سال گذشته و اگر بین پدر و مادر درباره حضانت اختلاف ایجاد شود، دادگاه با توجه به مصلحت کودک تصمیم می‌گیرد. نکته مهم‌تر اینکه در رویه قضایی، دختر پس از رسیدن به سن بلوغ شرعی یعنی ۹ سال تمام قمری، اصولاً از «حضانت» به معنای فنی خارج می‌شود و می‌تواند انتخاب کند نزد کدام‌یک از والدین زندگی کند. بنابراین لازم نیست صبر کند تا ۱۸ ساله شود. این موضوع درباره دختر ۸ ساله شما نسبتاً نزدیک است.
دختر ۴ ساله فعلاً در سنی است که اصل قانونی، اولویت مادر تا هفت سالگی است؛ با این حال اگر ثابت شود نگهداری نزد مادر به سلامت جسمی یا تربیت او آسیب می‌زند، بیماری روانی مؤثر با نظر پزشکی قانونی وجود دارد یا شرایط دیگری برخلاف مصلحت کودک باشد، پدر می‌تواند درخواست تغییر حضانت بدهد. صرف ادعای بیماری مادر کافی نیست.
اگر در طلاق‌نامه نوشته باشند حضانت با مادر است، پدر صرفاً به دلیل اینکه بعداً نظرش عوض شده نمی‌تواند یک‌طرفه توافق را نادیده بگیرد؛ ولی می‌تواند به دادگاه مراجعه کند و اگر شرایط تغییر کرده یا مصلحت کودک ایجاب کند، تغییر حضانت بخواهد. رضایت همسر سابق در صورت صدور حکم دادگاه لازم نیست؛ حکم دادگاه قابلیت اجرا دارد.
درباره ازدواج مجدد مادر هم قانون مقرر کرده اگر مادر در مدتی که حضانت با اوست ازدواج کند، اصل بر انتقال حق حضانت به پدر است. با این حال در پرونده واقعی، توافقات قبلی و مهم‌تر از همه مصلحت کودک نیز بررسی می‌شود. اگر مادر فوت کند، تا زمانی که فرزند در سن حضانت باشد، حضانت اصولاً با پدر زنده خواهد بود.
در مورد بیماری مادر هم اگر واقعاً به مرحله‌ای برسد که دادگاه نگهداری کودکان توسط او را نامناسب تشخیص دهد و حضانت به پدر واگذار شود، پدر نمی‌تواند خیلی ساده بگوید «من بچه‌ها را نمی‌خواهم». قانون حضانت را هم حق و هم تکلیف والدین می‌داند و والد مسئول حضانت اصولاً قابل الزام به نگهداری است؛ اگر الزام عملی نباشد، دادگاه می‌تواند نگهداری توسط شخص دیگری را با هزینه‌ای که قانون تعیین می‌کند تأمین کند.
در مورد این نگرانی که خواستگارتان ممکن است بعداً دوباره با همسر سابقش ازدواج کند، از نظر قانونی اصل ازدواج مجدد دو فردی که قبلاً از هم طلاق گرفته‌اند ممنوع نیست، اگر مانع قانونی دیگری وجود نداشته باشد. ضمن اینکه برای زندگی کردن با فرزندانش هم الزاماً نیازی به ازدواج مجدد با مادر آنها ندارد. بنابراین هیچ طلاق‌نامه‌ای نمی‌تواند به شما تضمین کند که تصمیم شخص در چند سال آینده چه خواهد بود.
اما درباره صحت چیزهایی که درباره طلاق برایتان تعریف کرده، بهتر است فقط به شناسنامه یا توضیح شفاهی اکتفا نکنید. از ایشان بخواهید سند رسمی طلاق، رأی قطعی یا گواهی عدم امکان سازشی که براساس آن طلاق ثبت شده و قسمت مربوط به حضانت فرزندان را به شما نشان دهد. اصالت واقعه ثبت‌شده ازدواج و طلاق نیز از طریق خدمات رسمی قابل بررسی است. شناسنامه به تنهایی همیشه سابقه کامل را نشان نمی‌دهد؛ قانون ثبت احوال اجازه می‌دهد بعضی وقایع ازدواج و طلاق در شناسنامه المثنی منعکس نشوند، هرچند سابقه آنها در ثبت کل وقایع باقی می‌ماند.
اگر ادعای اصلی ایشان این است که طلاق به علت بیماری اعصاب و روان همسر سابق بوده، مهم‌تر از خود طلاق‌نامه، متن رأی دادگاه است. اگر بیماری واقعاً یکی از دلایل قضایی طلاق یا اختلاف حضانت بوده باشد، احتمال دارد در رأی، گزارش پزشکی قانونی یا مستندات پرونده به آن اشاره شده باشد. اگر طلاق توافقی بوده، ممکن است اصلاً درباره علت اختلاف تحقیق قضایی نشده باشد؛ در آن صورت طلاق‌نامه نمی‌تواند درستی این بخش از روایت ایشان را برای شما ثابت کند.
اگر متن بخش حضانت در طلاق‌نامه یا رأی دادگاه را دارید، همان چند خط را بفرستید. عبارت‌هایی مثل «حضانت دائماً با مادر»، «حق رجوع»، «ملاقات پدر» یا توافقات مالی در برابر حضانت می‌تواند وضعیت را تغییر دهد و می‌شود دقیق‌تر گفت در آینده پدر تا چه حد امکان برگرداندن بچه‌ها نزد خودش را دارد.