فروش سهم مشاع ارثی بدون اجازه سایر وراث

با سلام؛

اینطور نیست که هیچ یک از وراث بدون اجازه بقیه امکان فروش نداشته باشد، ممکن است یکی از وراث سهمش را بفروشد و ناگهان شخص غریبه‌ای شریک مشاع بقیه شود. اما از نظر قانونی، بعد از تعیین سهم هر وارث، هرکس مالک سهم خودش است و اصولاً برای فروش همان سهم نیازی به اجازه یا رضایت سایر وراث ندارد.

ماده ۵۸۳ قانون مدنی صراحت دارد که هر شریک می‌تواند بدون رضایت شرکای دیگر، تمام یا بخشی از سهم خود را به شخص ثالث منتقل کند. بنابراین اگر اسناد صادرشده مثلاً نوشته باشند «... سهم مشاع از شش‌دانگ»، هر یک از همسر متوفی و دو خواهر می‌توانند همان سهم مشاعی خود را بفروشند.

البته فروش «سهم» با فروش یک قسمت مشخص از ملک فرق دارد. مثلاً کسی که یک دانگ مشاع دارد، نمی‌تواند بدون افراز یا توافق سایر شرکا بگوید «این اتاق یا این طبقه مشخص مال من است و همان را می‌فروشم»؛ بلکه خریدار، مالک همان سهم مشاع می‌شود و جای فروشنده در شراکت قرار می‌گیرد.

در مورد حق شفعه هم با شرایطی که توضیح دادید معمولاً مانعی برای فروش ایجاد نمی‌شود. حق شفعه زمانی مطرح است که یک مال غیرمنقول قابل تقسیم فقط بین دو نفر مشترک باشد و یکی سهمش را به شخص ثالث بفروشد. در وضعیت شما ظاهراً ملک بعد از ارث بین سه نفر مالک دارد؛ همسر متوفی و دو خواهر. بنابراین شرط «دو شریک بودن» وجود ندارد و اصولاً حق شفعه موضوع ماده ۸۰۸ ایجاد نمی‌شود.

پس اگر در سند هر سه نفر صرفاً سهم مشاع مشخص شده باشد، هر کدام می‌تواند سهم خودش را بدون اطلاع و رضایت دیگران منتقل کند؛ مگر اینکه ملک بازداشت یا در رهن باشد یا قبلاً قراردادی معتبر بین شرکا وجود داشته باشد که محدودیتی ایجاد کند.

فقط یک نکته می‌تواند پاسخ را دقیق‌تر کند، روی سندهای جدید نوشته شده مثلاً «یک دانگ مشاع از شش‌دانگ»، یا ملک واقعاً افراز شده و برای هر نفر یک قسمت مشخص با پلاک مستقل سند خورده؟ اگر متن قسمت «میزان مالکیت» یکی از سندها را بفرستید، دقیق می‌گویم فروش بدون رضایت دیگران در همان وضعیت چه آثاری دارد.