محکومیت به مالخری و نحوه اعتراض به حکم
سال پیش دو نفر از پسران همسایه با یک موتور هندا ساعت ۱۲شب که من از سرکار ب خانه آمده بودم جلوی در مرا دیدند و ادعا کردند به دلیل بیماری مادر و رفتن به تهران قصد فروش موتور دارند این پسرها چون افغان هستند ادعا کردند موتور به نامشان نمی‌خورد ولی مدارک کامل دارند من به یکی از همکارانم زنگ زدم و او گفت موتور را برنزد من بیاورید ما موتور را پیش او بردیم و او هم با خود این دونفر صحبت کرد و موتور رامعامله کردند چون موتور روشن نشد در منزل ما گذاشتند و ساعت پنج صبح این آقا آمده بود و موتور را از حیاط خانه ما برده بود ..روز بعد متوجه شدم موتور سرقتی بود و ما را به کلانتری بردند من در تمام مراحل بازپرسی کلانتری و همه جا اعلام کردم. ک از سرقتی بودن موتور بیخبرم .طرفی که موتور را خریده بود از ترس متواری شد و ما نمی‌دانیم کجاس .بعد چند وقت برای من حکم آمد که به شش ماه حبس به جرم مالخری محکوم شده ام من به دلیل ناشی بودن فقط ابلاغیه را باز کردم و پیوست را ندیدم که چه حکمی به من داده آند بعد دو ماه که دوباره برایم ابللغیه آمد به دفتر خدمات قضایی مراجعه کردم آنجا به من گفتند ک حکم شما آمده و محکوم به حبس و شلاق تعزیری شده ام ..و مهلت من برای اعتراض و واخوهی گذشته بود اما دفتر خدمات قضایی در برگه ای علت اینکه من دیر حکم را خوانده ام ثبت کرد و برای دادگاه فرستاد الان سه ماه گذشته و هنوز جواب واخواهی من نیامده
و اینکه من محصل هستم .بیماری تومور نخاعی دارم سابقه ندارم آیا میتوانم هنوز به حکم اعتراض کنم و خودم را معرفی نکنم فعلا و آیا من باید رضایت شاکی را بگیرم و اینکه من چکار کنم که قبل از ورود به زندان یا تعلیق شوم و یا اینکه با سند و یا پابند بیرون باشم ...
پاسخ حقوقی ایران لگال:
با سلام؛
چون ابلاغیه را در سامانه باز کرده‌اید، از نظر مقررات «رؤیت ابلاغ» آثار ابلاغ واقعی دارد؛ بنابراین اینکه به‌دلیل ناآشنایی پیوست حکم را ندیده‌اید، ممکن است به‌تنهایی عذر موجه برای از دست رفتن مهلت شناخته نشود و اگر حکم قطعی شده باشد، پرونده می‌تواند وارد اجرای احکام شود. اما هنوز پرونده شما بسته نیست؛ هم نسبت به اصل محکومیت دفاع مهمی دارید و هم برای جلوگیری از رفتن مستقیم به زندان چند مسیر قانونی قابل بررسی است که در ادامه عرض می نمایم.
مهم‌ترین دفاع شما خود جرم «مالخری» است. ماده ۶۶۲ فقط زمانی این جرم را محقق می‌داند که شخص با علم و اطلاع، یا با وجود قرائن اطمینان‌آور، بداند مال سرقتی است. بنابراین صرف اینکه موتور چند ساعت در حیاط خانه شما بوده، برای محکومیت کافی نیست و دادگاه باید احراز کند شما می‌دانستید یا قرائن جدی برای فهمیدن سرقتی بودن آن وجود داشته است. توضیحاتی که دادید ـ اینکه فروشندگان مدعی داشتن مدارک کامل بودند، شما خودتان خریدار نبودید، همکارتان مستقیماً با آنها معامله کرده و شما از ابتدا نیز منکر اطلاع از سرقتی بودن موتور بوده‌اید ـ می‌تواند محور اصلی دفاع شما باشد.
در مورد اعتراض، اول آخر دادنامه را ببینید که نوشته «رأی غیابی» یا «حضوری». اگر شما یا وکیلتان در هیچ‌یک از جلسات دادگاه حاضر نشده و لایحه دفاعی هم نداده باشید، حکم اصولاً غیابی است و ماده ۴۰۶ امکان واخواهی را پیش‌بینی کرده است. اگر مهلت گذشته باشد، موضوع عذر شما باید توسط دادگاه بررسی شود؛ بیماری نیز در شرایطی می‌تواند عذر موجه محسوب شود و ماده ۴۳۲ برای تجدیدنظرخواهی خارج از مهلت نیز پذیرش اعتراض در صورت احراز عذر موجه را اجازه داده است. سه ماه منتظر پیام نمانید؛ با شماره پرونده مستقیماً وضعیت درخواستتان را از شعبه صادرکننده رأی یا دفتر خدمات قضایی پیگیری کنید و ببینید درباره «قبول یا رد اعتراض خارج از مهلت» تصمیمی ثبت شده یا نه.
اینکه فعلاً خودتان را معرفی نکنید و منتظر بمانید، راه امنی نیست؛ اگر حکم قطعی و دستور اجرا صادر شده باشد ممکن است نهایتاً دستور جلب صادر شود. بهتر است قبل از رسیدن پرونده به آن مرحله، هم اعتراض را جدی پیگیری کنید و هم درخواست‌های جایگزین را مطرح کنید. «سند» به‌تنهایی جای حبس را نمی‌گیرد، ولی اگر اعتراض شما پذیرفته شود ممکن است دادگاه برای ادامه رسیدگی تأمین مناسب بگیرد.
در مورد زندان نیز شرایط شما بی‌اهمیت نیست. نداشتن سابقه مؤثر کیفری، دانشجو بودن و وضعیت شخصی شما می‌تواند در درخواست تخفیف یا تعلیق مطرح شود. ماده ۴۶ اجازه تعلیق اجرای مجازات در جرایم تعزیری درجه سه تا هشت را با وجود شرایط قانونی می‌دهد و جرم موضوع ماده ۶۶۲ نیز در فهرست ممنوعیت‌های ماده ۴۷ به‌طور مشخص ذکر نشده است. از طرف دیگر، ماده ۶۲ اجازه می‌دهد در جرایم تعزیری درجه پنج تا هشت، در صورت احراز شرایط، حبس با رضایت محکوم تحت نظارت سامانه الکترونیکی یا همان پابند اجرا شود؛ بنابراین درخواست پابند برای شما از نظر قانونی قابل طرح است، هرچند پذیرش آن قطعی نیست.
بیماری تومور نخاعی را هم حتماً با مدارک پزشکی مطرح کنید. اگر پزشکی قانونی تشخیص دهد اجرای مجازات باعث تشدید بیماری یا تأخیر در بهبود شما میشود، ماده ۵۰۲ اجازه تعویق اجرای مجازات را تا زمان بهبودی داده و در بعضی بیماری‌های غیرقابل بهبود حتی امکان ارسال پرونده برای تبدیل مجازات مناسب‌تر وجود دارد.
رضایت صاحب موتور را هم اگر امکانش وجود دارد بگیرید. مالخری موضوع ماده ۶۶۲ اصولاً با رضایت شاکی خودبه‌خود مختومه نمی‌شود، اما رضایت می‌تواند برای تخفیف بسیار مؤثر باشد و حتی اگر حکم قطعی شده باشد، ماده ۴۸۳ اجازه می‌دهد پس از گذشت شاکی از دادگاه صادرکننده حکم قطعی درخواست کاهش یا تبدیل مجازات کنید.
یک چیز را اگر از دادنامه بگویید، میشود خیلی دقیق‌تر فهمید الان بهترین راه شما چیست. در انتهای حکم نوشته «غیابی و ظرف ۲۰ روز قابل واخواهی» یا نوشته «حضوری و ظرف ۲۰ روز قابل تجدیدنظرخواهی»؟ و علت محکومیت شما در متن رأی دقیقاً چه چیزی ذکر شده؛ نگهداری موتور در منزل یا اینکه دادگاه گفته شما از سرقتی بودن آن اطلاع داشته‌اید؟