پاس نشدن چک صیادی بابت فروش خودرو بعد از سند

وقت بخیر؛

کار بسیار پرریسکی انجام داده‌اید؛ خودرو را تحویل داده‌اید، سند را هم منتقل کرده‌اید، اما چکی که بابت پول خودرو گرفته‌اید حتی در سامانه صیاد به نام شما ثبت نشده است. اگر همین وضعیت ادامه پیدا کند، نه‌تنها از مزایای قانونی چک صیادی و روش‌های سریع وصول آن محروم می‌شوید، بلکه بسته به عبارتی که در مبایعه‌نامه نوشته شده، ممکن است خریدار خودرو هم ادعا کند با تحویل همین چک تعهد خود را انجام داده و پرداخت پول را به صاحب چک حواله دهد.

راهکار شما این است که اگر بتوانید ثابت کنید این چک صرفاً وسیله پرداخت ثمن خودرو بوده و خریدار تا زمان وصول وجه همچنان مسئول پرداخت بوده است، اصل بدهی معامله می‌تواند همچنان از او مطالبه شود. اینکه این موضوع قابل اثبات باشد یا نه، بستگی زیادی به متن مبایعه‌نامه و پیام‌های بین شما دارد.

اقدامی که الان پیشنهاد می‌کنم این است که دیگر منتظر ثبت چک نمانید. طبق رأی وحدت رویه شماره ۸۷۰ دیوان عالی کشور، کسی که چک صیادی ثبت‌نشده را تحویل گرفته، نمی‌تواند بعداً از دادگاه بخواهد صادرکننده را مجبور به ثبت همان چک کند و چنین برگه‌ای از مزایای قانون چک خارج است.

اول برای خریدار خودرو اظهارنامه بفرستید و صریحاً اعلام کنید چکی که بابت ثمن خودرو تحویل داده، در سامانه صیاد ثبت نشده و وجه معامله نیز وصول نشده است؛ بنابراین ظرف مهلت مشخص، باقی‌مانده ثمن خودرو را پرداخت کند. اصل چک را هم تا زمان تسویه کامل به هیچ‌کس پس ندهید.

همزمان مبایعه‌نامه خودرو، سند انتقال، تصویر و اصل چک، پیام‌های خریدار، پیام یا تماس‌های قابل استناد صاحب چک درباره اینکه «ثبت می‌کنم» یا «چند روز فرصت بدهید» و هر مدرکی که نشان دهد این چک بابت پول خودرو به شما داده شده را نگه دارید. این مدارک برای مقابله با ادعای احتمالی خریدار مبنی بر اینکه «من چک را دادم و دیگر بدهکار نیستم» بسیار مهم است.

اگر پرداخت نکرد، با توجه به متن قرارداد می‌توانید دعوای «مطالبه باقیمانده ثمن معامله خودرو به انضمام خسارت تأخیر تأدیه و هزینه دادرسی» علیه خریدار مطرح کنید. در کنار آن، اگر احتمال می‌دهید اموالش را منتقل کند، درخواست تأمین خواسته هم مطرح کنید تا در صورت احراز شرایط، حساب، خودرو یا سایر اموال او قبل از پایان رسیدگی توقیف شود.

در مورد صاحب چک نیز چون چک در صیاد ثبت نشده، دیگر نباید آن را مثل یک چک عادیِ قابل اجرا در نظر گرفت؛ رأی وحدت رویه ۸۷۰ آن را از مقررات ویژه چک خارج کرده است، هرچند خود برگه ممکن است طبق قواعد عمومی به عنوان سند عادی طلب قابل استناد باشد. اینکه بهتر است صاحب چک را هم طرف دعوا قرار دهید یا مستقیماً سراغ خریدار خودرو بروید، به نحوه تنظیم خود چک و متن مبایعه‌نامه بستگی دارد.

بنابراین فعلاً مسیر اصلی را روی خریدار خودرو و «ثمن پرداخت‌نشده معامله» ببرید، نه دعوای الزام صاحب چک به ثبت در صیاد. اگر در مبایعه‌نامه نوشته شده «ثمن معامله تماماً دریافت شد» یا نوشته شده «باقی‌مانده ثمن با چک شماره ... پرداخت گردید»، متن دقیق همین قسمت را بفرستید؛ چون همین چند کلمه می‌تواند تعیین کند خریدار هنوز مستقیماً بدهکار شما محسوب می‌شود یا دفاع متفاوتی در اختیارش قرار می‌گیرد.