اختلاف استاد و گردآورنده درباره حق مؤلف کتاب

درود؛

اینجا نقطه حساس این است که چون محتوای اصلی از درس‌گفتارهای استاد آمده، ایشان می‌تواند ادعا کند اثر فکری متعلق به او بوده و شما بدون قرارداد مکتوب، آن را به نام خود منتشر کرده‌اید.

اما پرونده شما یک دفاع مهم دارد و اینکه شما نام استاد را پنهان نکرده‌اید، در شناسنامه و مقدمه کتاب نقش او را آورده‌اید، کارهای تنظیم، تایپ، تدوین، تحقیق، پاورقی، فهرست و مقدمه را خودتان انجام داده‌اید، و مهم‌تر اینکه استاد بعد از چاپ، حضور در رونمایی، تمجید و سفارش چاپ مجدد داشته است. همین‌ها می‌تواند نشانه رضایت صریح یا دست‌کم رضایت ضمنی باشد.

از نظر حقوقی، استاد ممکن است شکایت را با عنوان نقض حقوق مؤلف یا مطالبه حقوق مادی و معنوی مطرح کند. طبق قانون حمایت حقوق مؤلفان، حقوق پدیدآورنده شامل حق نشر، عرضه و بهره‌برداری مادی و معنوی از اثر است و حقوق معنوی هم قابل انتقال نیست. اگر کسی تمام یا قسمتی از اثر دیگری را بدون اجازه و به نام خود یا دیگری منتشر کند، ممکن است موضوع جنبه کیفری هم پیدا کند؛ اما در پرونده شما بحث اصلی این است که آیا انتشار «بدون اجازه» بوده یا با رضایت و اطلاع استاد انجام شده است.

دفاع شما باید این باشد که خودتان مدعی مالکیت کامل محتوای علمی استاد نشده‌اید، بلکه نقش خود را در گردآوری، تنظیم، تحقیق، تدوین و تبدیل درس‌گفتار به کتاب اعمال کرده‌اید و استاد نیز از چاپ و نشر آگاه بوده و بعداً رفتارهایی داشته که رضایت او را نشان می‌دهد. برای دفاع، همه پیام‌ها، عکس و فیلم جلسه رونمایی، شهادت حاضران، سفارش چاپ مجدد، مکاتبات، نسخه شناسنامه کتاب، مقدمه کتاب و مجوزهای نشر را نگه دارید.

با این حال، برای چاپ‌های بعدی بهتر است بدون توافق کتبی جدید اقدام نکنید. راه کم‌ریسک این است که یک توافق‌نامه تنظیم شود و در آن دقیقاً نوشته شود: «محتوای علمی/درس‌گفتار متعلق به استاد، تدوین و تحقیق و تنظیم متعلق به شما، و نحوه درج نام‌ها و سهم مالی چاپ‌های بعدی چگونه باشد.» اگر ایشان شکایت کرد، شما دفاع را روی رضایت ضمنی، اطلاع کامل، معرفی نام استاد در کتاب و نقش مستقل خودتان در تدوین و تحقیق ببرید.