آیا می‌توان مالی را که به همسر هدیه داده‌ایم پس بگیریم؟

سلام، وقت بخیر.

اگر مالی را به همسرتان هدیه داده‌اید، چون مال تحویل یا حتی به نام او شده، در هیچ شرایطی قابل پس گرفتن نیست؛ اما از آن طرف هم هر مالی که در زندگی مشترک «هدیه» نامیده شده الزاماً قابل استرداد نیست. نوع انتقال تعیین‌کننده است که در ادامه عرض می نمایم.

اگر انتقال واقعاً در قالب «هبه» انجام شده باشد، اصل ماده ۸۰۳ قانون مدنی این است که تا زمانی که خود مال موجود است، واهب می‌تواند از هبه رجوع کند. همسر نیز برخلاف پدر، مادر و فرزند، جزء اشخاصی نیست که قانون رجوع از هبه به آنها را ممنوع کرده باشد.

اما در چند حالت حق رجوع از بین می‌رود؛ از جمله زمانی که هبه معوض بوده و همسر عوض آن را داده، مال از مالکیت همسر خارج شده یا مثلاً در رهن قرار گرفته، در خود مال تغییری ایجاد شده یا یکی از طرفین فوت کرده باشد.

نکته مهم‌تر این است که اگر مال با سند «صلح»، فروش یا قرارداد دیگری منتقل شده باشد، دیگر صرف اینکه در عرف گفته‌اید «هدیه کردم» کافی نیست تا بتوانید با مقررات هبه آن را پس بگیرید. مثلاً صلح حتی اگر بلاعوض باشد، اصولاً عقد لازم است و یک‌طرفه قابل برهم زدن نیست مگر در موارد قانونی یا وجود حق فسخ.

بنابراین برای پاسخ قطعی باید مشخص شود چه مالی بوده، چگونه منتقل شده و اگر سند رسمی وجود دارد، عنوان سند «هبه»، «صلح»، «بیع» یا چیز دیگری است.