مطالبه سهم اجاره املاک موروثی بدون حساب مشترک وراث

با سلام؛

اگر اجاره‌ها از شهریور ۱۴۰۴ همین‌طور شفاهی دریافت شود و هیچ‌جا مشخص نباشد هر وارث چه مقدار گرفته، خطر فقط از دست رفتن چند ماه اجاره نیست؛ ممکن است بعداً یکی از وراث بگوید «پولی نگرفته‌ام»، مستأجر بگوید «کل اجاره را به یکی از مالکین داده‌ام» و حتی سرِ پول رهن هنگام تخلیه اختلاف تازه‌ای ایجاد شود. اما وضعیت شما راهکار دارد و قابل محکم‌کاری است و برای گرفتن سهم خودتان هم الزام قانونی ندارید که حتماً با مادر و خواهرها حساب بانکی مشترک باز کنید.

اگر وراث پدرتان فقط همان افرادی هستند که گفتید؛ یعنی همسر متوفی، دو پسر و سه دختر، سهم مادر یک‌هشتم است و پس از آن پسر دو برابر دختر ارث می‌برد. در این ترکیب، سهم شما یک‌چهارم و سهم برادرتان هم یک‌چهارم است؛ یعنی مجموعاً ۵۰ درصد از ترکه و منافع آن متعلق به شما دو نفر خواهد بود. قانون نیز مقرر کرده هر شریک به نسبت سهم خود در منافع و ضرر مال مشترک سهیم است.

بنابراین اگر از شهریور ۱۴۰۴ به بعد اجاره مغازه‌ها و خانه‌ها دریافت شده، شما می‌توانید یک‌چهارم سهم خودتان و همراه برادرتان مجموعاً ۵۰ درصد اجاره‌ها را مطالبه کنید. اگر مادر یا خواهرها کل اجاره را گرفته‌اند، باید حساب این مدت مشخص شود و سهم شما پرداخت گردد.

برای اینکه بعداً نگویند شما بدون اجازه در اموال مشترک دخالت کرده‌اید، یک اظهارنامه رسمی برای سایر وراث و مستأجران بفرستید و در آن سهم خودتان، تاریخ تسویه قبلی و درخواست تعیین تکلیف اجاره‌های بعد از شهریور ۱۴۰۴ را اعلام کنید. چون اداره مال مشاع اصولاً تابع توافق شرکاست و تصرف خارج از حدود اذن می‌تواند محل اختلاف شود.

برای اجاره‌های آینده هم بهتر است دیگر قرارداد شفاهی ادامه پیدا نکند. قرارداد مکتوبی تنظیم شود که سهم هر گروه و نحوه پرداخت اجاره دقیقاً مشخص باشد؛ مثلاً مستأجر بداند ۵۰ درصد اجاره متعلق به شما و برادرتان و ۵۰ درصد متعلق به سایر وراث است. حساب مشترک تنها راه نیست.

فقط «رهن» را با اجاره یکی ندانید. مبلغ ودیعه درآمد وراث نیست که مثل اجاره تقسیم و خرج شود؛ این پول در پایان اجاره باید به مستأجر بازگردانده شود. بنابراین هر توافقی درباره دریافت سهم ودیعه باید همراه با تعیین دقیق مسئولیت بازپرداخت آن باشد، وگرنه روز تخلیه ممکن است دعوای دیگری ایجاد شود.

اگر حکم قبلی صراحتاً حساب‌ها را تا شهریور ۱۴۰۴ تسویه کرده، مطالبه جدید را از بعد از همان تاریخی که حکم پوشش داده تنظیم کنید تا بحث قبلی دوباره وارد پرونده نشود.

پس راه کم‌ریسک شما این است: سهم ۵۰ درصدی خودتان و برادرتان را رسمی اعلام کنید، حساب اجاره‌های بعد از شهریور ۱۴۰۴ را مطالبه کنید و از این به بعد نحوه پرداخت مستأجرها را مکتوب کنید. اگر سایر وراث حاضر به حساب‌وکتاب نشوند، آن زمان می‌توانید برای مطالبه سهم خود از منافع و اجاره‌های دریافت‌شده اقدام قضایی کنید.