امکان فسخ معامله قبل از صدور سند تک‌ برگ

اگر سند رسمی در دفترخانه امضا و ثبت نهایی شده باشد، فروشنده فقط به این دلیل که هنوز سند تک‌برگ به دست خریدار نرسیده نمی‌تواند معامله را برهم بزند؛ اما چند استثنا وجود دارد که می‌تواند برای فسخ اقدام کند که در ادامه عرض می نمایم.

بعد از تنظیم سند نقل‌وانتقال و ثبت نهایی آن در دفترخانه، اطلاعات برای صدور سند تک‌برگ به اداره ثبت ارسال می‌شود. بنابراین صدور و رسیدن فیزیکی سند مرحله بعد از انتقال رسمی است و مالکیت را تا آن زمان معلق نگه نمی‌دارد. آیین‌نامه دفاتر اسناد رسمی هم همین ترتیب را پیش‌بینی کرده است.

طبق ماده ۲۱۹ قانون مدنی نیز معامله صحیح برای طرفین لازم است و فروشنده صرفاً به دلیل پشیمانی نمی‌تواند آن را فسخ کند.

فروشنده فقط وقتی می‌تواند بعد از انتقال رسمی برای برهم زدن معامله اقدام کند که مثلاً در قرارداد برای او حق فسخ مشخصی گذاشته شده باشد، یکی از خیارات قانونی وجود داشته باشد، خریدار تعهدی را انجام نداده باشد که طبق قرارداد برای فروشنده حق فسخ ایجاد می‌کند، یا اساساً ادعای بطلان معامله و دلیل قانونی برای آن داشته باشد. حتی در این موارد هم صرف مراجعه فروشنده به ثبت باعث برگشت خودکار سند نمی‌شود و بسته به نوع حق فسخ، ممکن است نیاز به تنظیم سند فسخ یا رسیدگی قضایی باشد.

پس اگر شما خریدار هستید و سند رسمی انتقال را در دفترخانه امضا کرده‌اید و ثبت نهایی انجام شده، صرف اینکه سند تک‌برگ هنوز پست نشده جای نگرانی خاصی ندارد. چیزی که باید بررسی کنید متن مبایعه‌نامه است؛ مخصوصاً بندهای «حق فسخ»، «وجه معامله»، «چک‌ها» و «عدم انجام تعهدات». اگر در این قسمت‌ها برای فروشنده حق فسخی پیش‌بینی شده باشد، وضعیت می‌تواند متفاوت شود.