خطر اجرای ضمانت بانکی و اعتبار تمدید خودکار بدون امضای مجدد

با سلام؛

اگر بانک ضمانت را اجرا کند، ممکن است حساب‌ها، حقوق و اموال شما توقیف و علاوه بر اصل بدهی، خسارت و هزینه اجرایی هم مطالبه شود؛ حتی اگر فقط یک‌بار امضا کرده باشید. اما شما بدون راهکار نیستید و ادعای «تمدید خودکار» همیشه معتبر نیست و مدارک تمدید می‌تواند مسئولیت شما را زیر سؤال ببرد.

ابتدا باید مشخص شود شما «ضامن تسهیلات یا وام دوستتان» شده‌اید یا برای صدور یک «ضمانت‌نامه بانکی» وثیقه و تعهد داده‌اید. این دو از نظر حقوقی متفاوت‌اند.

اگر ضامن وام شده باشید، معمولاً تعهد ضامن تا تسویه کامل اصل بدهی، سود و خسارت‌های قراردادی ادامه دارد و گذشت دو سال یا تمدید تسهیلات لزوماً شما را آزاد نمی‌کند. اگر در قراردادی که امضا کرده‌اید، تمدید، تجدید یا امهال بدهی نیز پوشش داده شده باشد، ممکن است بانک بدون گرفتن امضای مجدد همچنان شما را مسئول بداند.

اما اگر موضوع واقعاً ضمانت‌نامه بانکی ریالی باشد، طبق مقررات بانک مرکزی، ضمانت‌نامه نباید صرفاً خودبه‌خود و بدون درخواست کتبی ذی‌نفع تمدید شود. هر نوبت تمدید باید براساس درخواست جداگانه ذی‌نفع در مدت اعتبار ضمانت‌نامه، موافقت بانک و ثبت تمدید انجام شده باشد. البته این مقررات الزاماً به معنای لزوم گرفتن امضای جدید از شما در هر تمدید نیست؛ زیرا ممکن است در تعهدنامه اولیه، ادامه مسئولیت و وثیقه را پذیرفته باشید.

فوراً و به‌صورت کتبی از شعبه بانک تصویر برابر اصل تمام مدارک را بخواهید؛ شامل قراردادی که امضا کرده‌اید، تعهدنامه ضامن، متن اصلی ضمانت‌نامه، تاریخ اعتبار، تمام تمدیدیه‌ها، درخواست‌های کتبی ذی‌نفع، سوابق ثبت تمدید و محاسبه دقیق بدهی. به توضیح شفاهی کارمند بانک اکتفا نکنید.

تاریخ پایان ضمانت‌نامه اولیه را با تاریخ درخواست ذی‌نفع و تمدید بانک مقایسه کنید. اگر درخواست تمدید بعد از انقضای ضمانت‌نامه رسیده، تمدید بدون درخواست کتبی انجام شده، مبلغ افزایش یافته یا مسئولیت شما در قرارداد به مدت و مبلغ مشخصی محدود بوده، امکان اعتراض جدی وجود دارد.

هم‌زمان نامه‌ای به مدیر شعبه و اداره حقوقی بانک بدهید و اعلام کنید که هیچ تمدید مستقلی را امضا نکرده‌اید، مسئولیت مازاد بر مفاد سند اولیه را نمی‌پذیرید و تقاضای ارائه مستند قانونی تمدید و توقف اقدام اجرایی تا بررسی مدارک را دارید. در متن نامه اصل بدهی را اقرار نکنید.

اگر فقط یک اخطار داخلی بانک دریافت کرده‌اید، هنوز فرصت بیشتری برای بررسی دارید. اما اگر اجراییه ثبت یا دادگاه در سامانه ثنا ابلاغ شده، مهلت آن را از دست ندهید؛ چون پس از پایان مهلت، امکان توقیف حساب و اموال و اضافه‌شدن هزینه اجرایی وجود دارد. اعتراض به اعتبار یا دامنه ضمانت معمولاً باید در دادگاه مطرح شود و اگر ایراد مربوط به نحوه اجرای ثبت باشد، اعتراض به عملیات اجرایی نیز لازم است.

صرف یک‌بار امضا‌کردن باعث بی‌اعتباری تعهد نیست؛ متن همان سند تعیین می‌کند مسئولیت شما فقط برای یک دوره بوده یا تمدیدها را نیز پوشش می‌دهد. اگر تصویر تمام صفحات قرارداد و اخطار بانک را بفرستید، می‌توان مشخص کرد ادعای بانک درباره تمدید خودکار قابل دفاع است یا خیر.