اعتبار قولنامه و واگذاری اموال پدربزرگ قبل از فوت در تقسیم ارث
سلام پدربزرگ یه سری از اموال خودش که تو دوتا روستا هستش روستاها کنار هم هستن ۲۰سال پیش عمو بزرگم نصف ابچاها و مینای پدربزرگم توی یکی از روستا هارو نوشته پدربزرگم امضا کرده فروختم به پدرم داده که کنارش کشاورزی کنه
۲۹سالبعد پدربزرگم ناتوان یعنی فلج شد همه فرار کردن هیشکی نزدیک نیومد یه سری دیگه اموال توی یکی دیکه از روستاها داداشام نگهداری کنه و ۲دونگم داد هرکی خرج دفن و کفن بده که اونم فقط پدرم داد یکی از عمه هامم امضا کرده حالا که فوت کرده میگن قبول نداریم شورا اهالی امضا کردن شاهو داریم و یه چاه آب پدرم خریده میگن باید اونم بیاد رو اموال پدر بزرگم ما شاهد و برگه سند داریم به منو داداشمم ۳ساعت آب داده از یکی از چاهاش حالا عمو عمه هام اولی و قبول دارن بقیه رونه چند سالم بابا بزرگم مرده ما بهشون گفتم تقسیم میان دعوا میشه تقسیم نمیکنن حالا میگن محصولات این چندشالم میخوایم درصورتی که خودشون اومدن بردن
پاسخ حقوقی ایران لگال:
با سلام و احترام؛
اگر پدربزرگ در زمان حیات بخشی از زمین، چاه یا حقآبه را واقعاً فروخته یا قطعی واگذار کرده باشد، آن قسمت اصولاً دیگر ارث نیست. مخالفت فعلی عمو و عمهها معامله قدیمی را خودبهخود باطل نمیکند؛ اما نوع هر نوشته باید جدا بررسی شود.
نوشتهای که حدود ۲۰ سال قبل تنظیم شده و پدربزرگ آن را امضا کرده، اگر مفادش فروش مشخص زمین، چاه یا حقآبه به پدرتان باشد، همراه با شهادت اهالی، تصرف و کشاورزی طولانی پدرتان میتواند دلیل مهمی برای اثبات معامله باشد. قرارداد صحیح برای طرفین و قائممقام آنها، از جمله ورثه، لازمالاتباع است.
چاهی هم که میگویید پدرتان خودش خریده، اگر سند، نوشته خرید، پرداخت پول یا شاهد دارید، صرف ادعای عمو و عمهها باعث نمیشود آن چاه جزء اموال پدربزرگ محسوب شود. اگر در تقسیم ترکه بر مالکیت آن اختلاف باشد، ابتدا مالکیت باید در دادگاه تعیین تکلیف شود؛ مالی که ترکه بودنش محل اختلاف جدی است، مستقیماً قابل تقسیم به عنوان ارث نیست.
درباره آن دو دانگ بابت هزینه دفن باید متن نوشته دیده شود. اگر پدربزرگ در زمان حیات دو دانگ را قطعی به پدرتان منتقل کرده باشد، بحث ارث مطرح نیست. اما اگر گفته باشد «بعد از مرگ، دو دانگ برای کسی باشد که هزینه دفن را میدهد»، ممکن است ماهیت وصیت پیدا کند؛ وصیت بدون رضایت وراث فقط تا یکسوم کل ترکه نافذ است. در هر صورت هزینه متعارف کفن و دفن اصولاً قبل از تقسیم ارث از خود ترکه پرداخت میشود، بنابراین پدرتان دستکم بابت هزینهای که به تنهایی پرداخت کرده حق مطالبه از ترکه دارد.
سه ساعت حقآبی که به شما و برادرتان داده نیز همین وضعیت را دارد: اگر در زمان حیات بهطور قطعی منتقل و تحویل شده و مدارک یا سابقه استفاده دارید، میتوانید بر انتقال زمان حیات استناد کنید؛ اگر صرفاً قرار بوده بعد از فوت به شما برسد، مقررات وصیت مطرح میشود.
برای اموالی که واقعاً از پدربزرگ باقی مانده، لازم نیست منتظر رضایت همه ورثه بمانید. اگر توافق نمیکنند، هر یک از وراث میتواند تقسیم ترکه را از دادگاه بخواهد و دیوان عالی نیز تأکید کرده که اختلاف وراث مانع درخواست قضایی تقسیم ترکه نیست.
محصول چند سال گذشته کمی متفاوت است. اگر محصول مربوط به زمین یا آبی بوده که قبلاً به پدرتان منتقل شده، سایر وراث اصولاً سهمی از آن ندارند. اما اگر محصول از زمین مشاعِ باقیمانده در ترکه برداشت شده، سایر وراث ممکن است سهم خود از منافع را مطالبه کنند؛ در مقابل، هزینههای کشت و نگهداری پدرتان و محصولاتی که خود آنها قبلاً بردهاند نیز باید در حساب لحاظ شود.
کاری که الان بهتر است انجام دهید این است که همه نوشتهها را بر اساس هر مال جدا کنید. نوشته فروش قدیمی، مدرک خرید چاه پدرتان، نوشته دو دانگ، نوشته سه ساعت آب، امضای اهالی و عمه، مدارک هزینه کفن و دفن و شواهد سالهای تصرف. سپس برای اموالی که پدرتان یا شما مدعی مالکیت مستقل هستید ابتدا مالکیت را روشن کنید و فقط باقیمانده واقعی اموال پدربزرگ را وارد تقسیم ترکه کنید. اینکه خانواده بعضی نوشتهها را «قبول دارند» و بعضی را «قبول ندارند»، به تنهایی ملاک دادگاه نیست؛ متن سند، امضای پدربزرگ، نحوه تصرف و شاهدها تعیینکنندهتر است.