اثبات رابطه کاری بدون قرارداد و مطالبه بیمه و حقوق پس از ترک کار

وقت بخیر؛

با توضیحاتی که داده‌اید، پرونده شما از نظر اثبات رابطه کاری وضعیت خوبی دارد و ادعای «ترک کار» هم بیمه و حقوق روزهایی را که واقعاً کار کرده‌اید از بین نمی‌برد؛ ضمن اینکه پاسخ «باشه موفق باشید» مدیرعامل می‌تواند در اختلاف مربوط به استعفا به نفع شما باشد.

۱. نداشتن قرارداد کتبی مانع اثبات رابطه کارگری و کارفرمایی نیست. ماده ۷ قانون کار صراحتاً قرارداد کار را «کتبی یا شفاهی» می‌داند. در پرونده شما واریز منظم حقوق از حساب رسمی شرکت، چت‌های کاری، ورود و خروج و تصاویر حضور در محل کار، وقتی کنار هم قرار می‌گیرند، مدارک قابل توجهی هستند. طبق ماده ۸۷ آیین دادرسی کار، اثبات اصل رابطه و مدت اشتغال با کارگر است و اسناد و اماراتی از این جنس برای همین موضوع قابل استفاده‌اند.

۲. شرکت موظف بوده از همان ۱۲ خرداد، یعنی اولین روزی که واقعاً برای آن شرکت کار کرده‌اید، شما را بیمه کند. ماده ۱۴۸ قانون کار این تکلیف را بر عهده کارفرما گذاشته و ماده ۳۶ قانون تأمین اجتماعی هم مسئولیت پرداخت حق بیمه را متوجه کارفرما می‌داند. اینکه بعداً رابطه کاری چگونه تمام شده، این تکلیف را نسبت به ایام گذشته از بین نمی‌برد. بنابراین سابقه ۱۲ خرداد تا ۱۴ مرداد قابل مطالبه است.

۳. مبلغ ۱۵ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵ از حداقل قانونی پایین‌تر بوده، اگر منظور از آن کل حقوق ماهانه شما بوده باشد. حداقل مزد روزانه سال ۱۴۰۵ مبلغ ۵۵۴ هزار و ۱۸۵ تومان است؛ یعنی فقط مزد پایه یک ماه ۳۰ روزه حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان می‌شود. علاوه بر آن، برای سال ۱۴۰۵ حق مسکن ماهانه ۳ میلیون تومان و بن کارگری ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان نیز پیش‌بینی شده است. بنابراین برای یک کارگر مجرد بدون سابقه، دریافتی قانونی یک ماه کامل صرفاً با همین اقلام حدود ۲۱ میلیون و ۸۲۵ هزار تومان است و در ماه‌های ۳۱ روزه مزد پایه نیز یک روز بیشتر محاسبه می‌شود. اگر متأهل یا دارای فرزند باشید، اقلام دیگری هم اضافه می‌شود. توافق ۱۵ میلیونی نمی‌تواند حقوق قانونی کمتر از قانون برای شما ایجاد کند، چون ماده ۸ قانون کار چنین توافقی را در قسمت زیان‌بار برای کارگر معتبر نمی‌داند.

البته برای خرداد چون از روز ۱۲ شروع کرده‌اید و برای مرداد فقط تا روز ۱۴ کار کرده‌اید، مزد و مزایا به نسبت روزهای کارکرد محاسبه می‌شود. بنابراین باید پرداخت‌هایی که واقعاً گرفته‌اید با حداقل قانونی همان تعداد روز مقایسه شود؛ نه اینکه برای هر سه ماه لزوماً مبلغ یک ماه کامل مطالبه شود.

۴. در مورد استعفا، یک نکته به نفع شرکت و یک نکته به نفع شما وجود دارد. طبق تبصره ماده ۲۱ قانون کار، کارگری که استعفا می‌کند اصولاً باید استعفای خود را کتبی اعلام کند و یک ماه به کار ادامه دهد. پس از نظر متن قانون، استعفای همان‌روزه کاملاً مطابق تشریفات قانونی نبوده است.

اما در پرونده شما مدیرعامل در پاسخ همان پیام گفته «باشه موفق باشید» و بعد هم نه خواسته فردای آن روز حاضر شوید و نه اخطار یا دعوتی برای ادامه کار داده است. این رفتار می‌تواند در هیأت اداره کار به‌عنوان قرینه‌ای بر قبول قطع همکاری از همان تاریخ مطرح شود و ادعای بعدی شرکت مبنی بر اینکه بدون اطلاع کار را رها کرده‌اید تضعیف می‌شود. نتیجه قطعی را هیأت با دیدن متن دقیق مکالمه تعیین می‌کند، ولی حتماً اسکرین‌شات کامل گفتگو، تاریخ و مشخصات حساب مدیرعامل را حفظ کنید.

۵. حتی اگر هیأت فرضاً رفتار شما را «ترک کار» بداند، کارفرما نمی‌تواند حقوق ۱۴ روز مرداد را به عنوان جریمه برای خودش نگه دارد. مزد مربوط به روزهایی که کار انجام شده، طلب شماست. قانون کار مواردی را که کارفرما حق برداشت از مزد دارد محدود کرده و «ترک کار» به خودی خود مجوز ضبط کل حقوق کارکرد قبلی نیست. اگر کارفرما مدعی شده از رفتن شما خسارت دیده، این ادعا بحث جداگانه‌ای است و نمی‌تواند بدون مبنای قانونی، حقوق کار انجام‌شده را صفر کند.

۶. بیمه و ترک کار کاملاً دو موضوع جدا هستند. حتی اگر فرض کنیم شما ۱۴ مرداد بدون رعایت مهلت یک‌ماهه کار را ترک کرده باشید، باز هم شرکت باید تمام روزهایی را که از ۱۲ خرداد تا آخرین روز حضور واقعاً برایش کار کرده‌اید بیمه کند. عبارت HR مبنی بر اینکه «چون ترک کار کرده‌اید بیمه نکردیم» از نظر حقوقی دفاع قابل قبولی برای بیمه نکردن دو ماه گذشته نیست.

۷. با مدارکی که نام برده‌اید، امکان انکار رابطه کاری برای شرکت وجود دارد ولی دفاع ساده‌ای نخواهد داشت. مخصوصاً واریز دو مرحله حقوق از حساب رسمی خود شرکت بسیار مهم است؛ چون شرکت باید توضیح دهد این پرداخت‌ها بابت چه چیزی بوده است. چت‌های کاری و سوابق ورود و خروج هم ارتباط شما با محیط کار را تکمیل می‌کند. طبق آیین دادرسی کار، بعد از اینکه شما رابطه و میزان کارکرد را با اسناد و قرائن نشان دادید، اثبات اینکه حقوق و مزایای قانونی پرداخت شده بر عهده کارفرما قرار می‌گیرد.

۸. در شکایت اداره کار بهتر است خواسته‌ها را محدود به «حقوق مرداد» نکنید. با مدارکی که دارید می‌توانید احراز رابطه کارگری و کارفرمایی از ۱۲ خرداد تا ۱۴ مرداد ۱۴۰۵، حقوق پرداخت‌نشده مرداد، مابه‌التفاوت مزد و مزایای قانونی دوره اشتغال، بن و حق مسکن به نسبت کارکرد، عیدی به نسبت مدت کار، مزایای پایان کار در صورت احراز استحقاق، مانده مرخصی قابل پرداخت و در صورت وجود، اضافه‌کاری یا سایر مطالبات اثبات‌شده را مطرح کنید. عیدی حتی برای کار کمتر از یک سال هم به نسبت روزهای کارکرد تعلق می‌گیرد.

برای بیمه نیز پیشنهاد می‌کنم موضوع را از هر دو مسیر دنبال کنید. در اداره کار، احراز رابطه کاری و مدت دقیق کارکرد را بخواهید و عدم بیمه را هم در خواسته ذکر کنید. همزمان یا بعد از صدور رأی، در شعبه تأمین اجتماعی مربوط به کارگاه برای احتساب سابقه بیمه همان دوره اقدام کنید. رأی وحدت رویه شماره ۷۲۰ دیوان عالی کشور، سازمان تأمین اجتماعی را مرجع وصول حق بیمه و احتساب سابقه می‌داند و آرای مراجع کار درباره رابطه کاری نیز در این مسیر اهمیت زیادی دارند.

در وضعیت فعلی، پیام استعفا را حذف نکنید و حتی بهتر است از صفحه گفتگو با نمایش نام حساب، تاریخ و پاسخ مدیرعامل فیلم صفحه هم بگیرید. پرینت بانکی واریزهای شرکت، سوابق ورود و خروج و چت‌های کاری را نیز قبل از ثبت شکایت ذخیره کنید. با مجموعه‌ای که توضیح داده‌اید، مطالبه بیمه، حقوق مرداد و مابه‌التفاوت حداقل‌های قانونی، برخلاف ادعای HR، قابل پیگیری جدی است.