انتقال سهم پدر بزرگ از ملک پدر با دست‌ نوشته

با سلام

چون پدربزرگتان دو سال بعد از پدرتان فوت کرده، در زمان فوت پدر زنده بوده و به عنوان پدر متوفی از او ارث برده است. بنابراین بخشی از ملک پدرتان ابتدا به پدربزرگ رسیده و اگر دست‌نوشته‌ای که دارید از نظر حقوقی انتقال معتبر شناخته نشود، آن سهم بعد از فوت پدربزرگ بین وراث خود پدربزرگ تقسیم می‌شود و نمی‌توانید صرفاً با انحصار وراثت پدرتان کل ملک را منتقل کنید. قانون مدنی، پدر و مادر و فرزندان متوفی را در طبقه اول وراث قرار داده است.

اما دست‌ نوشته‌ای که دارید ممکن است مسئله را کاملاً تغییر دهد. دست‌نویس بودن به‌تنهایی باعث بی‌اعتباری آن نمی‌شود؛ نکته اصلی این است که پدربزرگ دقیقاً چه نوشته است. اگر در زمان حیات نوشته باشد مثلاً «تمام سهم و حقوق خود از ارث پسرم/ملک فلان را به فلانی واگذار کردم» و نوشته دارای تاریخ، امضا یا اثر انگشت باشد، می‌تواند برای اثبات انتقال بسیار مهم باشد. اگر سایر وراث پدربزرگ آن را قبول کنند، کار بسیار ساده‌تر می‌شود؛ اگر قبول نکنند، ممکن است لازم باشد اعتبار نوشته و انتقال انجام‌شده در دادگاه اثبات شود و حتی امضا یا اثر انگشت به کارشناسی برود.

ولی اگر متن دست‌نوشته این باشد که «بعد از فوت من سهمم متعلق به شما باشد»، وضعیت متفاوت است و احتمالاً با وصیت روبه‌رو هستیم. وصیت بیش از یک‌سوم ترکه پدربزرگ بدون اجازه سایر وراث نافذ نیست. اگر هم متن در قالب بخشش یا هبه باشد، موضوع تحویل و قبض اهمیت پیدا می‌کند؛ چون قانون برای تحقق هبه، قبول و قبض را لازم دانسته است. بنابراین فقط از روی عبارت «تمام حق و حقوقم را واگذار کردم» نمی‌شود بدون دیدن ادامه نوشته گفت سهم پدربزرگ صددرصد متعلق به شما شده است.

برای انتقال ملک، معمولاً باید وضعیت ارث هر دو نفر روشن باشد: انحصار وراثت پدرتان و همچنین انحصار وراثت پدربزرگ. سپس مشخص می‌شود سهمی که پدربزرگ از پدرتان برده چه سرنوشتی پیدا کرده است. اگر وراث پدربزرگ دست‌نوشته را بپذیرند، می‌توان مسیر انتقال رسمی را با همکاری آنها پیش برد؛ اگر نپذیرند، نوع دادخواستی که باید بدهید دقیقاً به متن همان دست‌نوشته بستگی دارد.

یک نکته جدید هم مهم است: از سال ۱۴۰۵ سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی برای بخشی از املاک رسماً راه‌اندازی شده و قانون برای ثبت ادعاهای قدیمی مبتنی بر اسناد عادی مهلت تعیین کرده است؛ بنابراین اگر قرار باشد به همین دست‌نوشته برای سهم ملک استناد کنید، تاریخ صدور سند حدنگار ملک هم باید بررسی شود.

اگر متن دقیق همان دست‌نوشته پدربزرگ را اینجا بنویسید، می‌توانم بگویم از نظر حقوقی بیشتر «انتقال قطعی»، «هبه»، «صلح» یا «وصیت» محسوب می‌شود و آیا برای گرفتن سهم پدربزرگ نیاز به رضایت بقیه وراث دارید یا می‌توانید مستقلاً اقدام کنید.