مطالبه نفقه و طلاق زوجه پس از رد دعوای الزام به تمکین زوج

درود؛

این رأی برای زوجه بسیار مهم است، چون اگر درست از آن استفاده نشود، ممکن است شوهر در پرونده‌های بعدی باز هم تلاش کند موضوع را به «عدم تمکین» و قطع نفقه تبدیل کند. نکته حساس این است که دادگاه دعوای تمکین را به دلیل خوف ضرر و استناد زوجه به نظریه پزشکی قانونی و گزارش انتظامی رد کرده؛ یعنی زوجه برای جدا ماندن از منزل مشترک، دلیل قابل توجه ارائه داده است. بنابراین اگر همین مسیر درست ادامه پیدا کند، زوجه می‌تواند هم از حق نفقه دفاع کند، هم در صورت نیاز مسیر طلاق به علت عسر و حرج را تقویت کند.

در قدم اول اگر زوج نسبت به رأی رد دعوای تمکین اعتراض کند، زوجه باید حتماً در تجدیدنظر لایحه دفاعیه بدهد و تأکید کند که دادگاه بدوی با توجه به ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی، خوف ضرر را پذیرفته و الزام زوجه به بازگشت را رد کرده است. مدارکی مثل نظریه پزشکی قانونی، گزارش‌های کلانتری، شهادت شهود و هر مدرکی که نشان دهد حضور در منزل مشترک برای زوجه ناامن بوده، باید دوباره مورد استناد قرار گیرد.

در قدم بعد، زوجه می‌تواند دادخواست «مطالبه نفقه معوقه و نفقه جاریه با جلب نظر کارشناس» ثبت کند. در این دادخواست باید توضیح دهد که عدم سکونت در منزل زوج ناشی از خوف ضرر بوده و دادگاه نیز دعوای تمکین زوج را رد کرده است؛ بنابراین زوجه ناشزه محسوب نمی‌شود و همچنان مستحق نفقه است. نفقه شامل خوراک، پوشاک، درمان، هزینه‌های متعارف زندگی و مسکن مناسب است.

با توجه به اینکه مسکن فعلی هم دارای اجور معوقه شده و موجر درخواست تخلیه داده، بهتر است در همان دادخواست نفقه، هزینه مسکن مستقل و امن نیز مطالبه شود. اگر دادخواست تخلیه موجر، قرارداد اجاره، اخطارها یا مدارک اجور معوقه وجود دارد، باید ضمیمه شود تا دادگاه بداند زوجه در معرض بی‌سرپناهی یا فشار جدی است.

اگر زوج توان مالی دارد اما نفقه نمی‌دهد، علاوه بر دادخواست حقوقی، شکایت کیفری ترک انفاق هم قابل بررسی است. اما اگر هدف زوجه ادامه زندگی نیست و وضعیت واقعاً غیرقابل تحمل شده، همین رأی رد تمکین، گزارش‌های انتظامی، نظریه پزشکی قانونی، عدم پرداخت نفقه و خطر تخلیه مسکن می‌تواند پایه دادخواست «طلاق به درخواست زوجه به علت عسر و حرج» باشد.

بنابراین اقدام پیشنهادی این است که اول پیگیری قطعی شدن رأی رد تمکین و دفاع در تجدیدنظر در صورت اعتراض زوج انجام شود؛ دوم ثبت دادخواست مطالبه نفقه معوقه و جاریه همراه با هزینه مسکن مستقل؛ سوم در صورت ادامه تهدید، خشونت، ترک انفاق یا بی‌سرپناهی، طرح دادخواست طلاق به علت عسر و حرج.