آیا قربانی جرم حق آسیب‌زدن به مجرم را دارد یا باید قانونی شکایت کند؟

با سلام؛

اگر قربانی بعد از پایان جرم خودش به مجرم آسیب بزند، ممکن است با وجود سنگینی جرم اول به قصاص، دیه یا حبس محکوم شود و پرونده اصلی نیز تحت‌تأثیر قرار بگیرد؛ اما قانون میان «انتقام» و حالت استثنایی دفاع مشروع تفاوت می‌گذارد و برای پیگیری جرم نیز راه قانونی فوری وجود دارد.

بله، برداشت شما در اصل درست است. حتی اگر شخصی مرتکب تعرض جنسی، انتشار تصاویر خصوصی یا جرم بسیار سنگین دیگری شده باشد، قربانی یا خانواده او حق ندارند پس از پایان خطر، شخصاً او را کتک بزنند، مجروح کنند یا بکشند. مجازات باید پس از اثبات جرم و توسط مرجع قضایی اجرا شود.

جرم اول، جرم دوم را از بین نمی‌برد. ممکن است یک نفر بابت تعرض یا انتشار تصاویر خصوصی محکوم شود و طرف مقابل نیز جداگانه بابت ضرب‌وجرح، تخریب، تهدید یا قتل تحت تعقیب قرار بگیرد. خشم و انگیزه انتقام گاهی در تعیین مجازات مورد توجه قرار می‌گیرد، اما مجوز آسیب‌زدن نیست.

استثنا «دفاع مشروع» موضوع ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی است. دفاع زمانی ممکن است جرم محسوب نشود که تجاوز یا خطر در همان لحظه در حال وقوع یا قریب‌الوقوع باشد. اقدام برای متوقف‌کردن خطر ضرورت داشته باشد، نه برای تنبیه مهاجم. شدت دفاع بیش از میزان لازم نباشد.

مراجعه فوری به پلیس ممکن نباشد یا مداخله آنان در آن لحظه مؤثر واقع نشود و خود شخص عمداً زمینه درگیری را ایجاد نکرده باشد.

برای مثال، اگر تعرض در حال وقوع باشد، قربانی یا فرد دیگری می‌تواند به‌اندازه لازم برای متوقف‌کردن مهاجم دفاع کند؛ اما اگر مهاجم فرار کرده و شخص چند ساعت یا چند روز بعد او را پیدا کرده و بزند، این دیگر دفاع مشروع نیست و انتقام محسوب می‌شود.

در انتشار تصاویر خصوصی نیز مسیر درست، حفظ نشانی صفحه، نام حساب، زمان انتشار و تصاویر صفحه و سپس شکایت از طریق پلیس فتا یا دادسراست. انتشار مجدد تصاویر برای رسواکردن مجرم هم می‌تواند آسیب را بیشتر کند و مشکل قانونی تازه‌ای بسازد.

اگر این سؤال مربوط به اتفاق واقعی است و قصد روبه‌روشدن با آن شخص را دارید، شخصاً سراغ او نروید. مدارک را حفظ کنید، با ۱۱۰ تماس بگیرید و شکایت را فوراً ثبت کنید؛ در تعرض جنسی نیز مراجعه سریع به پزشکی قانونی برای حفظ مدارک اهمیت زیادی دارد.