شرط سقوط بخشی از مهریه در قبال اجازه اشتغال زوجه

با سلام؛

چون اصل شرط اجازه اشتغال و شرط سقوط بخشی از مهریه دو بحث جدا هستند. زوجه می‌تواند از زوج اجازه اشتغال بگیرد و زوج نیز می‌تواند در قالب قرارداد خصوصی، شرایطی را برای آن تعیین کند؛ اما اینکه شرط شود «در صورت استفاده از حق اشتغال، نصف مهریه زوجه ساقط شود» نیاز به بررسی دقیق دارد و به‌ سادگی قابل پذیرش نیست.

حق اشتغال زن، از حقوق مالی یا غیرمالی ناشی از عقد نکاح نیست که بتوان هر محدودیتی را بدون بررسی بر آن تحمیل کرد. مهریه نیز به محض وقوع عقد، حق مالی زوجه محسوب می‌شود و ساقط شدن آن نیاز به دلیل معتبر مثل بذل، ابراء یا توافق معتبر زوجه دارد. بنابراین اگر زن با آگاهی و اختیار، در یک توافق مستقل و معتبر، پذیرفته باشد که در مقابل امتیاز خاصی (مثلاً اجازه اشتغال) بخشی از مهریه را ببخشد، موضوع می‌تواند متفاوت باشد.

اما اگر شرط به این شکل باشد که «زن اگر از حق اشتغال استفاده کرد، خودکار نصف مهریه‌اش از بین برود»، ممکن است مورد ایراد قرار گیرد؛ چون باید بررسی شود آیا این شرط با قواعد آمره، حقوق مالی زوجه و مقتضای عقد نکاح تعارض دارد یا خیر. در بسیاری از موارد، دادگاه صرف درج چنین عبارتی را کافی برای از بین رفتن مهریه نمی‌داند و اراده واقعی زن و نحوه تنظیم توافق را بررسی می‌کند.

از طرف دیگر، اگر منظور شما این است که زوج در عقدنامه یا توافق بعد از عقد می‌خواهد اجازه اشتغال بدهد و در مقابل زوجه متعهد شود نصف مهریه را ببخشد، بهتر است این موضوع به‌صورت روشن، جداگانه و با عبارت‌های دقیق تنظیم شود؛ چون تفاوت زیادی بین «شرط ضمن عقد» و «بذل یا ابراء مهریه» وجود دارد.

برای بررسی دقیق‌تر باید مشخص شود این شرط قرار است در عقدنامه و شروط ضمن عقد درج شود یا در یک توافق جداگانه و زوجه الان قصد گرفتن اجازه اشتغال دارد یا هنوز ازدواج انجام نشده. منظور از «ساقط شدن نصف مهریه» این است که زن از الان آن را ببخشد یا فقط در صورت اشتغال این اثر ایجاد شود؟