حکم رشد پسر برای فروش ملک صلح عمری

اگر شوهرتان ملک را به نام پسرتان صلح عمری کرده تا از توقیف بابت مهریه خارج شود، فروش سریع همان ملک توسط پسرتان لزوماً مشکل را از بین نمی‌برد و حتی ممکن است دعوای مربوط به صوری بودن معامله یا فرار از دین را پیچیده‌تر کند. اما درباره خودِ حکم رشد، وضعیت جداست.

اگر صلح عمری رسمی و صحیح انجام شده باشد، معمولاً پسرتان از همان زمان مالک «عین» ملک شده و لازم نیست برای مالک شدن صبر کند تا ۱۸ ساله شود؛ آنچه ممکن است برای تصرف مستقل مالی مثل فروش لازم باشد، اثبات رشد است. در عین حال حق عمری یا حق انتفاعی که پدر در سند برای خودش نگه داشته، باقی می‌ماند. مقررات ثبتی نیز در صلح‌هایی که حقوقی مثل حق استفاده یا حق فسخ برای مصالح باقی می‌ماند، انتقال ملک به متصالح را همراه با همان حقوق ثبت می‌کند.

برای امور مالی، صرف رسیدن به سن بلوغ کافی نیست. طبق ماده ۱۲۱۰ قانون مدنی، سن بلوغ پسر ۱۵ سال تمام قمری است، اما تحویل و تصرف مستقل در اموال نیازمند اثبات رشد است. رأی وحدت‌رویه شماره ۳۰ نیز تأکید کرده که شخص بعد از بلوغ، برای دخالت مستقل در اموالش باید رشد او ثابت شود.

بنابراین اگر پسرتان دقیقاً ۱۵ سال تمام قمری شده باشد، می‌تواند از دادگاه خانواده درخواست صدور حکم رشد کند؛ دادگاه معمولاً بررسی می‌کند آیا واقعاً توان تشخیص سود و زیان معاملات و اداره امور مالی خودش را دارد یا خیر. مادر یا پدر نمی‌توانند صرفاً با رضایت خودشان برای او «حکم رشد بدهند»؛ حکم را دادگاه صادر می‌کند. رسیدگی به رشد هم صراحتاً در صلاحیت دادگاه خانواده است.

اگر حکم رشد صادر شود، اصل بر این است که پسرتان می‌تواند در امور مالی خودش مستقلاً اقدام کند، از جمله نسبت به ملکی که مالک آن شده است. اما این به معنی امکان فروش «آزاد و بدون محدودیت» نیست. باید سند صلح عمری دیده شود؛ اگر پدر حق انتفاع مادام‌العمر، حق سکونت، حق فسخ یا شرط دیگری برای خودش نگه داشته باشد، فروش ملک آن حقوق را خودبه‌خود از بین نمی‌برد و خریدار ممکن است ملک را با همان حق عمری پدر تحویل بگیرد.

از طرف دیگر، درباره مهریه هم صرف صلح عمری به فرزند به معنی مصون شدن قطعی ملک نیست. مهریه از زمان عقد دین شوهر است. اگر انتقال واقعاً صوری و با قصد فرار از دین انجام شده باشد، ماده ۲۱۸ قانون مدنی معامله صوری با قصد فرار از دین را باطل می‌داند. البته برای مسئولیت کیفری «انتقال مال به قصد فرار از دین»، رأی وحدت‌رویه ۷۷۴ شرایط سخت‌تری از جمله تقدم محکومیت قطعی را مطرح کرده است؛ بنابراین زمان صلح، نوع سند و واقعی یا صوری بودن انتقال بسیار تعیین‌کننده است.

اگر عکس یا متن قسمت «شروط و حقوق مصالح» در سند صلح عمری را بفرستید و بگویید صلح چه تاریخی انجام شده و آیا آن زمان شما مهریه را مطالبه یا ملک را توقیف کرده بودید یا نه، می‌توانم دقیق‌تر بگویم اولاً پسرتان بعد از حکم رشد واقعاً امکان فروش دارد یا نه، و ثانیاً این ملک هنوز از جهت مهریه قابل تعرض هست یا خیر.