آیا وراث مادربزرگ می‌توانند سهم ارثی که او نخواسته را بگیرند؟
سلام پدر اینجانب تقریبا 15ساله فوت کرده و مادرش اون زمان با حضور شورای حل اختلاف صورتجلسه نوشتن که مادر از پسرش هیچگونه ارث و از دارایی ایشان سهمی نمی خواهند الان مادر فوت کرده فرزندانش میتونن سهم بگیرین یا نه
پاسخ حقوقی ایران لگال:
سلام، وقت بخیر.
این صورتجلسه بی اثر نیست؛ چون اگر مادربزرگ بعد از فوت پسرتان، سهم خود را به طور معتبر صلح یا واگذار کرده باشد، فرزندانش بعد از فوت او دیگر نمی‌توانند همان سهم را دوباره مطالبه کنند. اما اگر متن صورتجلسه فقط این باشد که من ارث و سهمی نمی‌خواهم و انتقال، صلح یا واگذاری مشخصی در آن انجام نشده باشد، احتمال مطالبه فرزندان او در شرایطی همچنان وجود دارد که در ادامه عرض می نمایم.
علتش این است که طبق مواد ۸۶۷ و ۸۶۸ قانون مدنی، به محض فوت پدر شما، حق ارث برای مادر او ایجاد شده و سهم او از ترکه جزء دارایی خودش محسوب می‌شود. بنابراین اگر آن سهم تا زمان فوت مادربزرگ همچنان در مالکیت او باقی مانده باشد، بعد از فوتش به وراث خودش منتقل می‌شود.
اما اگر همان صورتجلسه شورای حل اختلاف در واقع یک توافق و صلح معتبر بوده و مثلاً نوشته شده باشد که مادربزرگ «تمام سهم‌الارث خود را به سایر وراث صلح یا واگذار نمود و هیچ حقی ندارد»، وضعیت متفاوت است؛ چون صلح درباره حقوق و اموال موجود معتبر است و حتی می‌تواند بلاعوض باشد.
پس صرف عنوان «صورتجلسه شورای حل اختلاف» تعیین‌کننده نیست؛ مهم متن آن است. اگر فقط نوشته «نمی‌خواهم»، امکان ادعای وراث مادربزرگ جدی است؛ ولی اگر صریحاً انتقال یا صلح سهم‌الارث ثبت شده باشد، دست آنها بسیار بسته‌تر می‌شود.
اگر در صورتجلسه عبارت‌هایی مثل «صلح نمود»، «واگذار کرد»، «سهم خود را بخشید» یا «هیچگونه حق و ادعایی نسبت به ترکه ندارد» آمده، همین چند کلمه می‌تواند نتیجه پرونده را کاملاً تغییر دهد.