دختر فرزندخوانده می توتند بدون اجازه پدرخوانده ازدواج کند؟

با سلام؛

با توجه به اینکه ۱۸ سال و ۸ ماه دارید، موضوع شما فقط یک اختلاف خانوادگی نیست؛ مخصوصاً اگر تحت خشونت پدر هستید. سرپرست یا پدرخوانده از نظر حقوقی دقیقاً همان جایگاه پدر نسبی و ولی قهری را ندارد و نکته امیدوار کننده برای شما این است که وی نمی‌تواند صرفاً به دلیل اینکه سال‌ ها هزینه‌ های شما را پرداخت کرده، شما را مجبور به ادامه زندگی در منزل خود کند یا درباره ازدواجتان مانند پدر نسبی تصمیم بگیرد.

در مورد مستقل شدن، اگر حکم حجر یا عدم رشد خاصی درباره شما وجود ندارد، اصل بر این است که بعد از رسیدن به این سن می‌توانید درباره محل زندگی و امور شخصی خود تصمیم بگیرید. قانون سرپرستی نیز حتی به فرد تحت سرپرستی اجازه داده پس از ۱۸ سالگی درباره شناسنامه خود اقدام کند و برای فسخ یا تعیین تکلیف سرپرستی نیز سازوکار قانونی پیش‌بینی شده است.

با توجه به سابقه خشونتی که مطرح کرده‌اید، پیشنهاد می‌کنم اگر قصد خروج از منزل دارید ابتدا مدارک هویتی، مدارک تحصیلی، تلفن و وسایل ضروری خود را در جای امن قرار دهید. اگر خشونت، تهدید، حبس کردن یا جلوگیری اجباری از خروج اتفاق افتاد، موضوع را از طریق پلیس ۱۱۰ و در صورت وجود آثار ضرب‌وجرح از طریق پزشکی قانونی مستند کنید. همچنین می‌توانید موضوع وضعیت سرپرستی و خشونت را به بهزیستی و دادستان اطلاع دهید؛ قانون به سازمان و دادستان اجازه داده در صورت احراز ضرورت، موضوع فسخ سرپرستی را به دادگاه اعلام کنند.

اما درباره ازدواج، نکته بسیار مهمی وجود دارد: ماده ۱۰۴۳ قانون مدنی اجازه «پدر یا جد پدری» را برای ازدواج دختر باکره مطرح کرده است، نه اجازه سرپرست یا پدرخوانده. بنابراین اگر شخصی که شما را از پرورشگاه به سرپرستی گرفته پدر نسبی شما نیست، اجازه او اصولاً جایگزین اجازه پدر یا جد پدری نمی‌شود. پژوهش حقوقی منتشرشده درباره همین مسئله نیز اذن پدرخوانده در ازدواج فرزندخوانده را فاقد اثر حقوقی دانسته است.

در مورد اینکه گفته‌اید «باکره نیستم» نیز باید یک تفکیک انجام شود. اگر منظور این است که رابطه همراه با دخول داشته‌اید، وضعیت شما از نظر شرط بکارت ماده ۱۰۴۳ متفاوت می‌شود؛ اما اگر صرفاً پرده بکارت در اثر حادثه، عمل پزشکی یا علت دیگری بدون دخول از بین رفته باشد، در رویه حقوقی ممکن است همچنان برای مقررات این ماده در حکم دختر باکره تلقی شوید.

با این حال، حتی در فرض اخیر نیز اگر پدر یا جد پدری نسبی شما معلوم نباشند یا اساساً شخصی که شما را بزرگ کرده فقط سرپرست قانونی باشد، موضوع اجازه ازدواج باید بر همین اساس بررسی شود و سرپرست نمی‌تواند صرفاً به عنوان پدرخوانده مانع ازدواج شما شود.

اقدام مناسب این است که ابتدا حکم سرپرستی یا اطلاعات درج‌شده در شناسنامه و پرونده بهزیستی را بررسی کنید تا مشخص شود والدین واقعی شما معلوم هستند یا خیر. سپس قبل از مراجعه به دفتر ازدواج، با همان مدارک وضعیت اجازه ازدواج را روشن کنید؛ اگر دفترخانه به دلیل وضعیت سرپرستی از ثبت خودداری کرد، می‌توان موضوع را از دادگاه خانواده پیگیری کرد.