کشف مواد مخدر توسط مأمور فاقد کارت ضابطی

با سلام

درباره عرفان و اسماعیل گفتن «احمق» اگر با توجه به عرف، لحن و شرایط موجب تحقیر طرف مقابل باشد می‌تواند مشمول توهین موضوع ماده ۶۰۸ باشد؛ اینکه عرفان گفته «شوخی کردم» به‌تنهایی مانع مسئولیت نیست، ولی در احراز قصد و اوضاع‌واحوال مؤثر است. معیار قانونی هم فقط رکیک بودن لفظ نیست، بلکه عرفاً تحقیرآمیز بودن آن در زمان و مکان وقوع است.

عبارت اسماعیل که گفته «احمق پدرت می‌باشد که مرده» نیز قابل بررسی تحت عنوان توهین است. هرچند مخاطب لفظ، پدر فوت‌شده عرفان است، اداره حقوقی قوه قضاییه تصریح کرده توهین به متوفی اگر عرفاً موجب وهن ورثه او باشد، با شکایت وارث می‌تواند تحت ماده ۶۰۸ قابل تعقیب باشد. بنابراین در این مثال عرفان می‌تواند نسبت به این عبارت شکایت کند. توهین متقابل هم باعث خنثی شدن دو جرم نمی‌شود؛ هر رفتار جداگانه بررسی می‌شود.

درباره بخش دوم، به قرینه مسئله احتمالاً منظورتان «مهران و سروان جعفری» است. اگر کارت ضابط سروان جعفری در آن تاریخ واقعاً منقضی شده و تمدید نشده باشد، اقدام او از حیث ضابط دادگستری با ایراد جدی روبه‌روست. ماده ۳۰ آیین دادرسی کیفری اقدامات و تحقیقات شخص فاقد کارت معتبر را از نظر قانونی بی‌اعتبار می‌داند و آیین‌نامه نیز برای کارت ضابط مدت اعتبار تعیین کرده است.

علاوه بر آن، پیش از خالی کردن جیب مهران ظاهراً جرم مشهودی مشاهده نشده است. در جرایم غیرمشهود، بازرسی اشخاص نیاز به اجازه موردی مقام قضایی دارد. بنابراین اینکه مأمور صرفاً به اعتبار درجه خود بگوید «جیب‌هایت را خالی کن» و مهران نیز از ترس اطاعت کند، بدون دستور قضایی قابل ایراد است.

اما نکته ظریف سؤال همین‌جاست که بی‌اعتباری اقدام مأمور لزوماً به این معنا نیست که اگر ماده مخدر واقعاً متعلق به مهران بوده، دیگر هیچ تعقیبی ممکن نیست. مهران می‌تواند به نحوه کشف، گزارش مأمور و بازرسی غیرقانونی اعتراض کند؛ ولی اگر وجود و تعلق مواد از طریق دلایل مستقل دیگری برای دادگاه ثابت شود، اصل اتهام نگهداری مواد مخدر ممکن است همچنان رسیدگی شود. رأی وحدت‌رویه ۸۴۸ هم تأکید کرده نداشتن کارت معتبر بیش از همه بر اعتبار اقدامات و گزارش ضابط اثر می‌گذارد و نباید آن را با «مأمور نبودن مطلق» یکی دانست.