جلوگیری از انتقال سند ملک مادر توسط فرزندان بدون رضایت او

درود؛

خودداری آنها از دادن رسید، همراه با پیگیری برای اثبات بی‌حواسی مادر و پیدا کردن دفترخانه آشنا، موضوع را جدی و قابل پیگیری می‌کند؛ هرچند هنوز به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که انتقالی انجام شده است. نکته امیدوارکننده این است که صرف در اختیار داشتن اصل سند باعث مالکیت آنها نمی‌شود، اما اگر مادر را برای امضای وکالت‌نامه، صلح‌نامه یا سند انتقال فریب دهند، برگرداندن ملک بسیار سخت‌تر خواهد شد. بنابراین نباید فقط دنبال رسید باشید و لازم است خود مادر فوراً وضعیت ملک را بررسی و سند را مطالبه کند که در ادامه مراحل و نحوه امور لازم را خدمتتان عرض می نمایم.

رضایت دو برادر شما برای بردن یا نگهداری سند هیچ اثر قانونی ندارد؛ زیرا ملک متعلق به مادر است و فقط رضایت و تصمیم خود او اهمیت دارد. همچنین شما و خواهرتان فعلاً نسبت به ملک مادر سهم‌الارث ندارید، چون ارث بعد از فوت ایجاد می‌شود. بنابراین اقدام اصلی باید توسط مادر یا وکیل رسمی او انجام شود. اگر مادر از پیگیری خودداری کند و با اختیار و سلامت کامل بخواهد ملکش را به یکی از فرزندان منتقل کند، سایر فرزندان اصولاً نمی‌توانند صرفاً به دلیل کاهش ارث آینده مانع او شوند.

اول مادر را بدون حضور خواهر و دو برادر نزد یک وکیل مستقل ببرید تا مشخص شود خودش چه تصمیمی دارد. سپس مادر از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی برای هر سه نفر اظهارنامه‌ای با این مضمون ارسال کند: «اصل سند مالکیت صرفاً برای انجام کار مشخص و به‌صورت امانت تحویل شده و هیچ‌گونه اجازه فروش، صلح، هبه، انتقال یا تنظیم وکالت‌نامه داده نشده است؛ ظرف سه روز اصل سند را مسترد کنید.» این اظهارنامه از رسید مهم‌تر است؛ زیرا امانی بودن سند، محدود بودن اجازه و مطالبه رسمی آن را اثبات می‌کند.

هم‌زمان مادر باید شخصاً به اداره ثبت اسناد محل ملک مراجعه و آخرین وضعیت ثبتی ملک را استعلام کند تا معلوم شود سند همچنان به نام اوست یا اقدامی برای انتقال، بازداشت یا تنظیم سند انجام شده است. همچنین سوابق وکالت‌نامه‌های رسمی مادر بررسی شود. اگر قبلاً هر نوع وکالت‌نامه‌ای به یکی از فرزندان داده است، متن آن فوراً دریافت و در صورت قابل عزل بودن، از طریق دفتر اسناد رسمی عزل شود. اصل سند قدیمی، کارت ملی، شناسنامه، سیم‌کارت و دسترسی مادر به پیامک‌های بانکی و ثنا نیز باید در اختیار خودش قرار گیرد و رمزها و شماره‌های بازیابی تغییر کند.

اگر سند را پس ندادند، مادر می‌تواند دادخواست «استرداد اصل سند مالکیت» مطرح کند و با توضیح اقدامات آنها برای اثبات بی‌حواسی مادر و مراجعه به دفترخانه، تقاضای «دستور موقت منع نقل‌وانتقال ملک تا تعیین تکلیف پرونده» را نیز ارائه دهد. صدور دستور موقت قطعی نیست و دادگاه فوریت و دلایل را بررسی می‌کند، اما در صورت پذیرش، از انتقال ملک تا رسیدگی به دعوای اصلی جلوگیری می‌شود.

اگر ثابت شود سند برای انجام کار معینی به آنها سپرده شده و پس از مطالبه، آن را تصاحب کرده، پنهان نموده یا برخلاف اجازه مادر مورد استفاده قرار داده‌اند، امکان طرح شکایت «خیانت در امانت نسبت به سند مالکیت» نیز وجود دارد. صرف امتناع از دادن رسید برای محکومیت کیفری کافی نیست، ولی اظهارنامه، شهادت افراد حاضر هنگام تحویل سند، پیام‌ها و خودداری بعدی از استرداد می‌تواند امانی بودن سند را اثبات کند.

پیگیری کمیسیون پزشکی نیز به‌تنهایی باعث محجور شناخته شدن مادر نمی‌شود. برای تعیین قیم باید حجر مادر در مرجع قضایی اثبات و حکم صادر شود. اگر مادر از سلامت ذهنی برخوردار است، بهتر است اکنون نزد پزشک متخصص مغز و اعصاب یا روان‌پزشک معاینه شود و گواهی مربوط به هوشیاری، حافظه و قدرت تصمیم‌گیری خود را نگهداری کند. این گواهی به‌تنهایی جای نظر پزشکی قانونی را نمی‌گیرد، اما اگر بعداً ادعای حجر یا بی‌اختیاری مادر مطرح شود، مدرک مهمی خواهد بود.

حتی اگر در آینده یکی از فرزندان به‌عنوان قیم تعیین شود، قیم نمی‌تواند آزادانه ملک مادر را به خودش یا دیگری منتقل کند و فروش مال غیرمنقول محجور نیازمند رعایت مصلحت او و تصویب دادستان است. بنابراین در صورت اطلاع از تشکیل پرونده حجر یا قیمومت، مادر و شما باید فوراً شماره پرونده را پیدا کرده و سلامت ذهنی او را با حضور در پرونده و ارائه مدارک پزشکی اثبات کنید.

اگر استعلام نشان داد سندی تنظیم شده است، باید رونوشت آن فوراً گرفته شود. اگر امضای مادر جعل شده باشد، شکایت با عنوان «جعل و استفاده از سند مجعول» و دادخواست «ابطال سند رسمی انتقال و ابطال سند مالکیت» مطرح می‌شود. اگر مادر سندی را امضا کرده ولی ادعا دارد با فریب و بدون اطلاع از محتوای آن بوده، امکان اعتراض وجود دارد، اما اثبات آن دشوارتر است؛ به همین دلیل اقدام پیشگیرانه بسیار مهم‌تر است.

بنابراین فقط منتظر رسید نمانید. مادر باید فوراً اظهارنامه استرداد سند بفرستد، وضعیت ثبتی ملک و وکالت‌نامه‌های احتمالی را استعلام کند، مدارک و سیم‌کارتش را پس بگیرد و در صورت ادامه امتناع، دادخواست استرداد سند همراه با درخواست منع موقت نقل‌وانتقال ثبت کند.