وضعیت ارث آپارتمان منتقل‌شده با حفظ منافع والدین
سلام من یک خواهر و برادر دارم که متاسفانه رفتار ناسبی با پدر مادرم نداشتند و پدرم مقداری از دارایی هاش که شامل یک مغازه تجاری بود به آنها داد در حال حاضر پدرومادرم یک آپارتمان مسکونی دارند که در آن ساکن هستند و دو دانگ سهم مادرم و ۴ دانگ سهم پدرم هست آنهادر سند قید کردند که در حیات منافع برای خودشون هست و بعد از مرگ به من انتقال می یابد در حقیقت به این دلیل که با فوت هر کدام خانه تقسیم نشود و هرکدام آواره شوند.
آیا با این شرط ازنظر قانونی بعد از فوت هر کدام خواهر و برادرم باز میتوانند ادعای میراث کنند؟
پاسخ حقوقی ایران لگال:
وقت بخیر؛
اگر عبارت سند صرفاً انتقال ملک «پس از فوت» باشد، خواهر و برادرتان ممکن است بتوانند نسبت به بخش زیادی از آپارتمان ادعای ارث کنند؛ اما اگر مالکیت اکنون با صلح رسمی منتقل شده و فقط منافع مادام‌العمر برای والدین مانده باشد، وضعیت کاملاً متفاوت است.
اگر سند تنظیم‌شده «صلح عمری» یا انتقال قطعی باشد و شما در حال حاضر به‌عنوان مالک یا متصالح ثبت شده باشید، ولی حق سکونت و استفاده تا پایان عمر والدین برای آنان محفوظ مانده باشد، آپارتمان پس از فوت جزء ترکه آنان محسوب نمی‌شود. در این حالت، خواهر و برادرتان میتوانند طرح دعوا کنند، اما صرف وارث‌بودن برای گرفتن سهم از این ملک کافی نیست؛ مگر اینکه بطلان سند، جعل، اجبار، صوری‌بودن معامله یا نداشتن اهلیت والدین هنگام تنظیم سند را ثابت کنند. صلح اصولاً عقدی لازم است و به‌سادگی قابل برهم‌زدن نیست.
اما اگر پدر و مادرتان همچنان در سند مالک باشند و فقط نوشته شده باشد که ملک «بعد از فوت به شما منتقل شود»، ممکن است این عمل وصیت تلقی شود. وصیت بدون رضایت سایر وراث فقط تا یک‌سوم ترکه هر متوفی نافذ است و خواهر و برادرتان میتوانند نسبت به مازاد بر یک‌سوم مخالفت کنند. بخشش قبلی مغازه به آنان نیز به‌تنهایی حق ارثشان را از اموال باقی‌مانده از بین نمی‌برد.
پس از فوت پدر، فقط چهار دانگ متعلق به پدر بررسی می‌شود و دو دانگ مادر همچنان متعلق به خود اوست. پس از فوت مادر نیز وضعیت دو دانگ او جداگانه تعیین خواهد شد. برای جلوگیری از آواره‌شدن هرکدام، باید در سند حق انتفاع و سکونت هر دو والد تا زمان فوت آخرین نفر از آنان به‌طور صریح درج شده باشد؛ عبارت مبهم «منافع در حیات خودشان» ممکن است بعداً اختلاف ایجاد کند.
مهم‌ترین بررسی این است که در سند رسمی، مالک فعلی آپارتمان چه کسی معرفی شده و عبارت‌هایی مانند «صلح قطعی»، «متصالح»، «حق انتفاع مادام‌العمر» و «انتقال مالکیت» دقیقاً چگونه نوشته شده‌اند. اگر تصویر سند را با پوشاندن مشخصات شخصی بفرستید، می‌توان مشخص کرد ملک اکنون از ارث خارج شده یا هنوز امکان ادعای خواهر و برادرتان وجود دارد.