انتقال چک ضمانتی پس از تسویه بدهی و حکم چک بلامحل
من چندسال پیش از رفیق بنگاهیم ی ماشینی برای پدرم خریدم دو فقره چک بابت ضمانت دادم ولی ننوشتم بابت ضمانت پدرم پول ماشینشو تسویه کرد و دست خط گرفت که هیچ پولی بدهکار نیست .بعد من طلب چکمو کردم هی به عناوینی بهانه جویی کرد تا اینکه چک منو بنام کس دیگه انتقال داده و طرف از من شکایت کرده برای من رای دادگاه اومده چک بی محل.من الان چیکار میتونم انجام بدم
پاسخ حقوقی ایران لگال:
با سلام؛
اگر رأی «چک بلامحل» علیه شما صادر شده و مهلت اعتراض را از دست بدهید، ممکن است موضوع وارد اجرای حکم شود و صرف اینکه پدرتان پول ماشین را قبلاً تسویه کرده، خودبهخود جلوی آن را نگیرد؛ مخصوصاً چون چک به شخص دیگری منتقل شده است. راهکار شما این است که دستخطی که نشان میدهد بدهی معامله کاملاً تسویه شده، همراه با پیامها و اثبات ضمانتی بودن چکها، میتواند مسیر دفاع شما را جدی تغییر دهد.
نکته اول این است که حتی اگر روی خود چک ننوشته باشید «بابت ضمانت»، باز هم امکان اثبات ضمانتی بودن آن وجود دارد. ماده ۱۳ قانون صدور چک صراحتاً میگوید اگر ثابت شود چک بابت تضمین معامله یا تعهد بوده، صادرکننده بابت صدور چک بلامحل قابل تعقیب کیفری نیست؛ حتی اگر این موضوع داخل متن چک قید نشده باشد.
بنابراین دستخط فروشنده که نوشته پدرتان بابت خودرو هیچ بدهی ندارد، برای شما مدرک بسیار مهمی است؛ مخصوصاً اگر بتوانید ثابت کنید این دو چک دقیقاً برای تضمین همان معامله داده شدهاند. پیامها، قولنامه خودرو، رسیدهای پرداخت پدر و مطالبهای که بعداً برای پس گرفتن چک کردهاید را هم کنار آن قرار دهید.
اما انتقال چک به شخص ثالث پرونده را پیچیده میکند. اگر شخصی که الان چک دست اوست واقعاً بدون اطلاع از اختلاف شما و با حسن نیت چک را گرفته باشد، ممکن است در دعوای حقوقی به حمایت از دارنده با حسن نیت استناد کند. حتی در نظریه اداره حقوقی قوه قضاییه نیز اصل بر این دانسته شده که ایرادات مربوط به رابطه قبلی معمولاً در برابر دارنده ثالث با حسن نیت قابل استناد نیست؛ مگر اینکه تحصیل مجرمانه چک بهطور قانونی ثابت شود.
در مقابل، اگر بتوانید نشان دهید بنگاهی بعد از تسویه کامل معامله، با وجود اینکه موظف بوده چکهای تضمینی را پس بدهد، آنها را عمداً به شخص دیگری منتقل کرده است، بحث «خیانت در امانت» هم قابل بررسی است. ماده ۶۷۴ صریحاً خودِ چک و سفته را از اسنادی میداند که استفاده برخلاف هدفی که برای آن سپرده شدهاند میتواند در شرایط قانونی خیانت در امانت باشد.
اگر چیزی که برایتان آمده «اجرائیه ماده ۲۳ قانون صدور چک» است، فقط طرح شکایت درباره ضمانتی یا امانی بودن چک عملیات اجرایی را خودکار متوقف نمیکند. باید همزمان از مرجع قضایی درخواست توقف عملیات اجرایی کنید و دلایلتان را ارائه دهید؛ اگر دادگاه ظن قوی به ادعای شما پیدا کند، با شرایط قانونی میتواند عملیات اجرا را متوقف کند.
اگر چیزی که آمده واقعاً «دادنامه محکومیت کیفری بابت چک بلامحل» است، موضوع فوریت بیشتری دارد. اگر هنوز مهلت اعتراض باقی مانده، اعتراض را روی سه محور ببندید: چکها بابت ضمانت معامله بودهاند، اصل بدهی قبل از استفاده از چکها کاملاً تسویه شده، و دارنده اولیه برخلاف تعهد خود چکها را پس نداده و منتقل کرده است.
پس فعلاً اصل دستخط «عدم بدهی» را از دست ندهید، تمام پیامها را کامل حفظ کنید و تاریخ انتقال چک به شخص جدید را هم از سامانه صیاد یا مدارک پرونده مشخص کنید. اگر انتقال بعد از تسویه و مطالبه شما برای پس گرفتن چک انجام شده باشد، همین ترتیب زمانی میتواند یکی از مهمترین نقاط دفاع شما باشد.