حکم اهانت به رهبری و تبلیغ علیه نظام چیه

وقت بخیر؛

این دو اتهام را دست‌کم نگیرید؛ اگر دادگاه پرینت‌های تلگرام و اینستاگرام را منتسب به شما بداند و محتوایش را مصداق جرم تشخیص دهد، خطر حبس واقعی وجود دارد. اما هنوز چند خط دفاع جدی دارید که در ادامه عرض می نمایم و صرف وجود پرینت در پرونده به معنی محکومیت قطعی نیست.

اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» طبق ماده ۵۰۰ تعزیرات، سه ماه تا یک سال حبس دارد. «اهانت به مقام معظم رهبری» هم طبق ماده ۵۱۴، شش ماه تا دو سال حبس دارد. بنابراین باید قبل از جلسه دقیقاً بدانید کدام پست، استوری، پیام یا نوشته را مستند هر اتهام قرار داده‌اند؛ نه اینکه کلی بگویند محتوای گوشی شما مجرمانه بوده است.

در مورد تبلیغ علیه نظام، هر انتقاد سیاسی یا اعتراض به عملکرد مسئولان الزاماً ماده ۵۰۰ نیست. قانون از «فعالیت تبلیغی علیه نظام یا به نفع گروه‌ها و سازمان‌های مخالف نظام» صحبت کرده و در نشست‌های قضایی نیز این نظر مطرح شده که صرف انتقاد از عملکرد دولت یا برخی ارکان، بدون اینکه علیه کلیت نظام باشد، لزوماً تبلیغ علیه نظام محسوب نمی‌شود. پس باید تک‌تک مطالبی که علیه شما پرینت شده از این جهت بررسی شود.

در اتهام توهین نیز مرز «انتقاد» با «اهانت» مهم است. طبق استفساریه رسمی مجلس درباره ماده ۵۱۴، الفاظ یا رفتار باید با توجه به عرف، زمان، مکان و موقعیت شخص، ظاهر در تحقیر و تخفیف باشد؛ اگر عبارت اساساً ظهور در توهین نداشته باشد، نمی‌توان صرفاً با برداشت موسع آن را توهین دانست. بنابراین متن دقیق مطالب شما در این قسمت بسیار تعیین‌کننده است.

خط دفاع بعدی انتساب مطالب است. اگر بعضی موارد را اصلاً شما منتشر نکرده‌اید، حساب مشترک یا ادمین دیگری داشته، مطلب صرفاً برای شما ارسال شده، یا پرینت‌ها مالک و منتشرکننده واقعی محتوا را نشان نمی‌دهند، باید همین را مشخصاً مطرح کنید. اگر واقعاً متعلق به شماست، انکار بی‌دلیل معمولاً دفاع خوبی نیست؛ دفاع باید روی ماهیت همان مطلب و اینکه عناصر جرم را دارد یا نه قرار گیرد.

خود پرینت‌ها را هم ببینید. آیا فقط یک اسکرین‌شات بریده‌شده است یا نام حساب، تاریخ، متن قبل و بعد، نوع انتشار و نشانی حساب مشخص است؟ اگر اصالت یا تمامیت داده‌ها محل اختلاف واقعی است، می‌توانید درخواست بررسی کارشناسی بدهید. قانون نیز تفتیش اطلاعات گوشی و داده‌های رایانه‌ای را منوط به دستور قضایی کرده و دستور باید محدوده و نوع داده‌های مورد تفتیش را مشخص کند. اگر مأموران فراتر از محدوده دستور عمل کرده‌اند، این موضوع را هم می‌توان به عنوان ایراد دادرسی مطرح کرد؛ البته چنین ایرادی لزوماً به تنهایی موجب کنار رفتن تمام ادله نمی‌شود.

از نظر عنصر عمد هم ماده ۱۴۴ قانون مجازات اسلامی می‌گوید در جرم عمدی باید علم و قصد ارتکاب رفتار مجرمانه احراز شود. بنابراین شرایط انتشار هم مهم است؛ مثلاً اینکه مطلب متعلق به خودتان بوده، بازنشر شده، در چه زمینه‌ای نوشته شده و اساساً قصد و رفتار انتسابی چه بوده است.

اگر بعد از دیدن پرونده مشخص شود برخی مطالب واقعاً صریح و دفاع ماهوی درباره آنها ضعیف است، دفاع را فقط بر انکار بنا نکنید. در مرحله بعد می‌توان روی فقدان سابقه، اوضاع و احوال پرونده و جهات تخفیف موضوع مواد ۳۷ و ۳۸ کار کرد. البته «تبلیغ علیه نظام» در فصل جرایم علیه امنیت قرار دارد و محدودیت‌های خاصی درباره تعلیق مجازات دارد، ولی امکان بررسی جهات تخفیف همچنان مطرح است. در مقابل، اداره حقوقی قوه قضاییه تصریح کرده که توهین موضوع ماده ۵۱۴ از نظر تقسیم‌بندی قانونی، جرم علیه امنیت محسوب نمی‌شود.

در جلسه دادگاه بهتر است بدون اینکه دقیقاً بدانید کدام صفحات پرونده مستند اتهام است، توضیح کلی یا اقرار وسیع ندهید. ابتدا موارد مورد استناد را تفکیک کنید و برای هرکدام جدا پاسخ دهید: آیا متعلق به شماست، آیا شما منتشر کرده‌اید، محتوای کاملش چیست و چرا از نظر شما تبلیغ علیه کلیت نظام یا اهانت محسوب نمی‌شود.

اگر متن کیفرخواست یا همان چند صفحه‌ای را که از تلگرام و اینستاگرام پرینت گرفته‌اند داشته باشید، دفاع واقعی پرونده را باید از روی همان‌ها نوشت؛ چون در این دو اتهام، یک کلمه یا حتی تفاوت میان «انتقاد»، «بازنشر» و «توهین صریح» می‌تواند نتیجه پرونده را تغییر دهد.