فروش وسایل به صورت چکی و عدم حضور خریدار

اگر همکار خریدار فقط چک را تحویل می‌دهد، نبود خود خریدار الزاماً مانع معامله نیست؛ ولی نکته اینجایت که عکس کارت ملی و ثبت صیادی به‌تنهایی کافی نیست، مخصوصاً اگر قرار است کالا را هم همان شخص تحویل بگیرد.

کاری که باید انجام دهید این است که اول قرارداد را حتماً به نام خود خریدار تنظیم کنید، نه همکارش. مشخصات کامل خریدار، شماره ملی، نشانی و تلفن او در قرارداد درج شود و مبلغ معامله، تعداد و مشخصات چک‌ها، بانک، شماره صیادی، مبلغ و تاریخ هر چک هم نوشته شود.

چک را قبل از تحویل کالا در سامانه صیاد بررسی کنید. طبق ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک، صادرکننده باید هویت ذی‌نفع، مبلغ و تاریخ چک را در سامانه ثبت کند و شما هم باید اطلاعات ثبت‌شده را کنترل و دریافت چک را تأیید کنید. اگر چک صیادی جدید بدون ثبت صحیح به نام شما تحویل شود، ممکن است از مزایای قانونی چک محروم شوید؛ رأی وحدت رویه شماره ۸۷۰ دیوان عالی کشور هم بر اهمیت ثبت چک در صیاد تأکید کرده است.

اما مسئله اصلی همکار خریدار است. اگر فقط مأمور آوردن چک باشد و شما کالا را به او تحویل ندهید یا او قراردادی امضا نکند، مشکل کمتری وجود دارد. ولی اگر قرار است به جای خریدار قرارداد را امضا کند، کالا را تحویل بگیرد یا رسید بدهد، صرف اینکه خریدار تلفنی بگوید «دوستم از طرف من می‌آید» کافی و مطمئن نیست. طبق مقررات وکالت، نماینده فقط در حدود اختیاری که به او داده شده می‌تواند برای شخص دیگری اقدام کند.

برای معامله با مبلغ قابل توجه، بهتر است از خریدار بخواهید برای همکارش وکالت یا حداقل مجوز کتبی مشخص داشته باشد که در آن صریحاً اجازه امضای قرارداد، تحویل گرفتن کالا و ارائه رسید ذکر شده باشد. برای مبلغ بالا، وکالت رسمی بسیار مطمئن‌تر از یک دست‌نوشته یا عکس کارت ملی است.

اگر خریدار نمی‌خواهد وکالت بدهد، راه امن‌تر این است که خودش قرارداد را امضا کند و همکار فقط «تحویل‌گیرنده کالا» باشد. در قرارداد هم بنویسید: «آقای ... به شماره ملی ... بنا به معرفی خریدار، صرفاً کالا را به نمایندگی از خریدار تحویل گرفت» و از شخص تحویل‌گیرنده امضا، اثر انگشت و تصویر مدرک هویتی بگیرید. بهتر است خود خریدار نیز در همان زمان در پیام قابل استناد تأیید کند که این شخص را برای تحویل گرفتن کالا معرفی کرده است.

خود چک هم مهم است. اگر چک متعلق به شخصی غیر از همان خریدار است، این موضوع را در قرارداد صریح بنویسید؛ مثلاً «ثمن معامله از طریق چک صادره از حساب آقای ... پرداخت می‌شود». در غیر این صورت بعداً ممکن است درباره ارتباط صادرکننده چک با معامله اختلاف ایجاد شود.

بنابراین من با صرف «عکس کارت ملی خریدار + حضور دوستش» معامله و تحویل کالا را توصیه نمی‌کنم. حداقل باید چک قبل از تحویل کالا دقیقاً به نام شما در صیاد ثبت و توسط خودتان تأیید شود، قرارداد مستقیماً با خریدار منعقد شود و اختیار شخصی که برای تحویل کالا می‌آید نیز قابل اثبات باشد. اگر مبلغ معامله بالاست، حضور خود خریدار یا وکالت رسمی نماینده، کم‌ریسک‌ترین حالت است.