شکایت بابت صفر شدن موجودی در صرافی ارز دیجیتال

سه ماه بی‌ پاسخ‌ماندن صرافی خطر از بین‌رفتن لاگ‌ها و دشوارشدن ردیابی دارایی را بیشتر می‌کند و انتخاب عنوان اشتباه نیز ممکن است پرونده را دوباره از مسیر خارج کند. اما با تفکیک «برداشت غیرمجاز» از «عدم ایفای تعهد صرافی»، مسیر درست پلیس فتا یا دادگاه کاملاً مشخص می‌شود که در ادامه کامل عرض کرده ام و متن درخواست را نیز برایتان آماده نموده ام.

صحبت دفتر خدمات درباره حقوقی‌بودن «الزام به ایفای تعهد» درست است، ولی اگر گفته‌اند دعوای حقوقی را باید در دادسرا مطرح کنید، این قسمت صحیح نیست. الزام به ایفای تعهد در دادگاه حقوقی یا دادگاه صلح رسیدگی می‌شود و دادسرا مرجع رسیدگی به جرم است.

در واقع شما میان دادسرا و پلیس فتا یکی را انتخاب نمی‌کنید. اگر موضوع کیفری باشد، ترتیب کار چنین است، ابتدا شکواییه در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌شود، پرونده به دادسرا می‌رود و مقام قضایی برای بررسی فنی آن را به پلیس فتا ارجاع می‌دهد. پلیس فتا به‌تنهایی حکم به بازگرداندن موجودی صادر نمی‌کند.

ابتدا وارد سابقه تراکنش‌ها شوید و این موضوع را مشخص کنید اگر برداشت یا انتقالی به آدرس ناشناس ثبت شده که شما انجام نداده‌اید، موضوع جنبه کیفری دارد. اگر هیچ برداشت و تراکنشی وجود ندارد و صرافی فقط مانده داخلی حساب را صفر کرده، حساب را مسدود کرده یا از تحویل دارایی خودداری می‌کند، موضوع در اصل حقوقی و قراردادی است. اگر صرافی اصلاً سابقه تراکنش و مقصد دارایی را در اختیارتان نمی‌گذارد، می‌توانید با بیان واقعیت و بدون متهم‌کردن قطعی صرافی، درخواست بررسی احتمال برداشت یا دسترسی غیرمجاز را مطرح کنید.

با وضعیت فعلی، اگر شما هیچ دستور برداشتی نداده‌اید و صرافی نیز مشخص نمی‌کند دارایی به کجا رفته، برای رسیدن پرونده به پلیس فتا باید «شکواییه» ثبت کنید، نه دادخواست الزام به ایفای تعهد. عنوان مناسب می‌تواند چنین باشد:

«شکایت از شخص یا اشخاص ناشناس بابت دسترسی غیرمجاز به حساب کاربری و برداشت یا انتقال غیرمجاز دارایی رمزارزی و درخواست بررسی موضوع از حیث کلاهبرداری رایانه‌ای»

در متن شکواییه بنویسید موجودی چه مقدار بوده، از چه تاریخی صفر شده، هیچ برداشت یا انتقالی را تأیید نکرده‌اید و صرافی با وجود پیگیری‌های سه‌ماهه، گزارش ورودها، تراکنش‌ها و مقصد دارایی را اعلام نمی‌کند. همچنین صریحاً درخواست کنید سوابق ورود به حساب، نشانی‌های IP، دستگاه‌های متصل، زمان تغییر موجودی، هش تراکنش، آدرس کیف پول مقصد و حساب داخلی دریافت‌کننده از صرافی اخذ و حفظ شود و موضوع به پلیس فتا ارجاع گردد. در شکواییه کیفری نیازی به تقویم خواسته ندارید.

اما اگر بررسی‌ها نشان دهد هک یا برداشت غیرمجازی رخ نداده و خود صرافی از بازگرداندن موجودی یا اجرای قرارداد خودداری کرده است، باید دادخواست حقوقی مطرح شود. عنوان «الزام به ایفای تعهد» به‌تنهایی مبهم است. خواسته باید دقیق نوشته شود؛ برای مثال:

«الزام شرکت … به استرداد و تحویل تعداد … واحد رمزارز … و اصلاح موجودی حساب کاربری، به انضمام خسارات دادرسی»

اگر موجودی شما ریالی بوده، خواسته باید «مطالبه مبلغ … ریال» باشد. خوانده نیز باید نام دقیق شرکت یا شخص حقوقی گرداننده صرافی باشد، نه صرفاً نام تجاری سایت. نام شرکت را از قرارداد کاربری، رسید پرداخت، درگاه بانکی یا مشخصات ثبتی صرافی استخراج کنید.

«تقویم خواسته» یعنی تعیین ارزش ریالی خواسته برای محاسبه هزینه دادرسی و تشخیص مرجع صالح. اگر برای مثال تعداد مشخصی رمزارز مطالبه می‌کنید، تعداد آن را در قیمت همان رمزارز در روز ثبت دادخواست ضرب و حاصل را به ریال تبدیل کنید:

تعداد رمزارز × قیمت ریالی هر واحد در روز ثبت دادخواست = بهای خواسته

اگر چند نوع رمزارز داشته‌اید، ارزش ریالی همه را محاسبه و جمع کنید. تصویر نرخ مورد استفاده را نیز ضمیمه نمایید. اگر ارزش خواسته تا یک میلیارد ریال، یعنی یکصد میلیون تومان باشد، اصولاً در صلاحیت دادگاه صلح است و اگر بیشتر باشد، دادگاه عمومی حقوقی رسیدگی می‌کند. مبلغ را به‌صورت غیرواقعی پایین اعلام نکنید؛ زیرا خوانده می‌تواند اعتراض کند و ممکن است مجبور به اصلاح خواسته و پرداخت مابه‌التفاوت هزینه دادرسی شوید.

برای اینکه سریع‌تر و با دلیل قوی‌تر اقدام کنید، همین حالا این مدارک را ذخیره کنید: تصویر موجودی قبل و بعد از صفرشدن، شناسه کاربری، سابقه واریزها و معاملات، هش تراکنش‌ها، رسیدهای بانکی، پیامک‌های ورود، وضعیت تأیید دومرحله‌ای، تمام تیکت‌ها و پاسخ‌های پشتیبانی و مشخصات شرکت گرداننده صرافی. سپس یک اظهارنامه رسمی برای شرکت ارسال و درخواست کنید ظرف مهلت کوتاه، موجودی را برگرداند یا گزارش کامل و مستند گردش حساب و مقصد دارایی را ارائه دهد.

در شرایطی که منشأ صفرشدن موجودی هنوز پنهان است، مسیر عملی مناسب این است که ابتدا شکواییه برداشت یا دسترسی غیرمجاز را ثبت کنید تا دادسرا پرونده را به پلیس فتا ارجاع دهد. اگر نتیجه بررسی نشان داد موضوع فنی یا مجرمانه نبوده و صرافی صرفاً تعهد خود را اجرا نکرده است، دادخواست دقیق استرداد رمزارز یا مطالبه وجه را علیه شرکت مطرح کنید. ثبت «الزام به ایفای تعهد» به امید مراجعه به فتا، دوباره شما را در مسیر اشتباه قرار می‌دهد.

در این مرحله بهتر است دیگر صرفاً منتظر پاسخ پشتیبانی نمانید. از آنها به صورت رسمی درخواست کنید که اعلام کنید موجودی ثبت‌شده شما قبل از انتقال چه مقدار بوده، دارایی شما در کدام کیف پول یا زیرساخت نگهداری می‌شود، تاریخ انتقال چه زمانی است، و چه مستندی برای وجود این دارایی ارائه می‌کنند.

این پیام‌ها را هم حتماً نگهداری کنید، چون نشان می‌دهد خود مجموعه وجود حساب و مشکل نمایش موجودی را پذیرفته و موضوع را انکار نکرده است. این موضوع می‌تواند در صورت طرح شکایت یا دادخواست به نفع شما باشد.

با توجه به اینکه هنوز مشخص نیست مشکل واقعاً فنی است یا عدم ایفای تعهد، فعلاً در شکایت بهتر است با احتیاط اقدام کنید و بدون دلیل قطعی عنوان سرقت یا کلاهبرداری را مطرح نکنید. اما می‌توانید درخواست بررسی رسمی موضوع، حفظ اطلاعات فنی و دریافت سوابق حساب را مطرح کنید تا مشخص شود موجودی شما چه شده است.

اقدام عملی شما این است که یک اظهارنامه رسمی برای شرکت یا مجموعه گرداننده صرافی ارسال کنید و در آن بخواهید ظرف مهلت مشخص، موجودی رمزارزی شما را عیناً نمایش داده و امکان برداشت را فراهم کنند یا گزارش کامل وضعیت دارایی، گردش حساب و علت عدم دسترسی را ارائه دهند. اگر پاسخ مشخص و قابل اثبات ارائه نشد، آن زمان مسیر شکایت کیفری یا دادخواست الزام به تحویل رمزارز و مطالبه خسارت با مدارک قوی‌تر دنبال می‌شود.

بسیار خوب، به نظر می اید که باید اقدام عملی انجام دهید و ادامه پیگیری صرفاً از طریق پشتیبانی صرافی دیگر نتیجه‌ای برای شما ندارد؛ چون شما چندین بار درخواست کرده‌اید و پاسخ مشخصی درباره محل دارایی، زمان بازگشت رمزارزها یا علت دقیق صفر شدن موجودی دریافت نکرده‌اید.

با توجه به اینکه اسکرین‌شات موجودی کیف پول، سابقه حساب و پیام‌های پشتیبانی را دارید، این مدارک را از بین نبرید. این موارد می‌تواند نشان دهد که حساب شما وجود داشته، موجودی مشخصی داشته‌اید و خود مجموعه نیز از وجود مشکل مطلع بوده است.

ابتدا از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی درخواست «تأمین دلیل» ثبت کنید. در این درخواست بخواهید وضعیت فعلی حساب و مدارک موجود بررسی و ثبت شود؛ از جمله، موجودی قبل از صفر شدن، وضعیت فعلی حساب، سوابق تراکنش‌ها، پیام‌های پشتیبانی، اطلاعات حساب کاربری و  بررسی فنی توسط کارشناس فناوری اطلاعات.

دلیل اهمیت تأمین دلیل این است که ممکن است بعداً اطلاعات داخل سامانه، تاریخچه حساب یا پیام‌های پشتیبانی تغییر کند و شما یک سابقه رسمی از وضعیت فعلی نداشته باشید.

بعد از آن، به جای ادامه پیام دادن به پشتیبانی، یک اظهارنامه رسمی برای شرکت یا مجموعه‌ای که صرافی را اداره می‌کند ارسال کنید. در اظهارنامه بخواهید به صورت روشن اعلام کنند، موجودی دقیق شما قبل از بروز مشکل چه مقدار بوده، دارایی شما در چه محلی نگهداری می‌شود، آیا انتقالی از حساب شما انجام شده یا خیر و در صورت انتقال، مشخصات تراکنش و مقصد دارایی را اعلام کنند.

همچنین درخواست کنید تمام اطلاعات فنی مربوط به حساب شما شامل سوابق ورود، IPها، دستگاه‌های متصل، تغییرات موجودی و اطلاعات تراکنش‌ها حفظ شود. برای پاسخ هم می‌تواند مثلاً سه روز کاری مهلت بدهید. این سه روز یک مهلت قانونی خاص نیست؛ صرفاً مهلتی معقول برای مطالبه رسمی است.

با توجه به اینکه هنوز مشخص نیست دارایی واقعاً منتقل شده یا فقط موجودی داخلی صرافی صفر شده، بهتر است در شکایت اولیه بدون متهم کردن قطعی صرافی اقدام کنید. اگر شما هیچ برداشت یا انتقالی انجام نداده‌اید و صرافی هم حاضر نیست مشخص کند دارایی کجا رفته، می‌توانید از طریق دفتر خدمات قضایی شکواییه‌ای با موضوع درخواست رسیدگی به احتمال دسترسی یا انتقال غیرمجاز دارایی رمزارزی و بررسی فنی موضوع ثبت کنید و درخواست کنید موضوع برای بررسی فنی به پلیس فتا ارجاع شود. (توجه داشته باشید برای بررسی توسط فتا باید ابتدا شکواییه ثبت شود و سپس ارجاع شود)

در متن شکایت توضیح دهید که هیچ دستور برداشت یا انتقالی از طرف شما صادر نشده و موجودی حساب بدون اطلاع شما صفر شده و همچنین صرافی با وجود پیگیری‌های متعدد اطلاعات دقیق گردش حساب، مقصد دارایی یا علت تغییر موجودی را اعلام نمی‌کند.

در ادامه اگر بررسی فنی مشخص کند انتقال غیرمجاز انجام شده، موضوع از جهت کیفری پیگیری می‌شود. اما اگر مشخص شود انتقالی انجام نشده و خود صرافی از تحویل دارایی یا اصلاح موجودی خودداری کرده، مسیر اصلی، طرح دعوای حقوقی علیه شرکت برای الزام به تحویل رمزارز یا مطالبه ارزش ریالی آن خواهد بود.

با توجه به اینکه سه ماه گذشته است، پیشنهاد عملی این است که دیگر منتظر پاسخ واحد فنی نمانید و همزمان سه اقدام را شروع کنید تأمین دلیل، اظهارنامه رسمی به شرکت، و ثبت شکایت برای بررسی فنی موضوع. سوال دیگه ای بود یا در مراحل بعدی به مشکل خوردین مطرح نمایید.

در خصوص اظهارنامه، بله مشکلی نیست. شرایط و اطلاعات لازم برای تنظیم اظهارنامه برای شما ارسال شده است تا بر اساس مشخصات دقیق شرکت، میزان دارایی و اطلاعات حساب تکمیل شود.

در مورد اینکه آیا هر سه اقدام را هم‌زمان در دفتر خدمات قضایی ثبت کنید، پاسخ این است که بهتر است اقدامات را با هم پیش ببرید، اما هر کدام مسیر جداگانه دارد و لزوماً در قالب یک درخواست ثبت نمی‌شود زیرا هر کدام به یک قصد ارسال می شود.

درخواست «تأمین دلیل» یک اقدام مستقل است که برای حفظ و ثبت وضعیت فعلی مدارک و اطلاعات حساب انجام می‌شود. اظهارنامه نیز یک اقدام جداگانه برای مطالبه رسمی از شرکت صرافی و ایجاد سابقه مطالبه است. یعنی به جای اینکه مطالبه از طریق تماس یا چت پشتبیانی باشد و به قول شما جواب های غیر منطقی ارسال شود، در اینجا به صورت رسمی می خواهید توضیح دهند. این موضوع برای شکایت از صرافی در آینده بسیار مهم است.

در مورد شکایت نیز اگر هنوز مشخص نیست دارایی دقیقاً چگونه از حساب خارج شده، بهتر است ابتدا با عنوانی که درخواست بررسی فنی موضوع را مطرح کند ثبت شود تا مرجع قضایی بتواند اطلاعات لازم را از صرافی مطالبه و موضوع را به پلیس فتا ارجاع دهد. این مورد را به دلیل ورود پرونده به سمت پلیس فتا لازم می دانم.

بنابراین پیشنهاد عملی این است که از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی:
۱- درخواست تأمین دلیل را ثبت کنید.
۲- اظهارنامه رسمی برای شرکت گرداننده صرافی ارسال کنید.
۳- شکواییه مربوط به بررسی احتمال دسترسی یا انتقال غیرمجاز دارایی رمزارزی را ثبت کنید.