آیا صرافی میتواند به دلیل توهین کاربر، حساب و دارایی او را مسدود کند؟
آیا صرافی میتواند به دلیل توهین کاربر حساب دارای دارایی را تعلیق کنه و اجازه دسترسی کاربر به حساب نده
پاسخ حقوقی ایران لگال:
وقت بخیر؛
پاسخ این سؤال به شرایط و مقرراتی که کاربر هنگام ثبتنام در صرافی پذیرفته و علت واقعی مسدودسازی بستگی دارد. صرافی ممکن است در صورت توهین یا تهدید به کارکنان خود، مطابق شرایط قراردادی پذیرفتهشده، ارائه خدمات به کاربر را متوقف یا حساب او را تعلیق کند؛ اما این موضوع بهخودیخود به معنای مالک شدن صرافی بر داراییهای کاربر یا داشتن حق ضبط نامحدود موجودی او نیست.
مطابق مواد ۱۰ و ۲۱۹ قانون مدنی، قراردادهای خصوصی در صورتی که مخالف قانون نباشند معتبر و لازمالاجرا هستند. بنابراین اگر در مقررات صرافی صراحتاً توهین به کارکنان ممنوع اعلام شده و برای آن ضمانت اجرای تعلیق حساب پیشبینی شده باشد، صرافی میتواند به آن شرط استناد کند. برای نمونه، در شرایط استفاده منتشرشده صرافی ارزینجا، توهین و تهدید به کارکنان از مواردی است که برای آن مسدودسازی حساب و داراییها پیشبینی شده است. البته اعتبار و حدود اجرای چنین شرطی در هر اختلاف باید بررسی شود.
اما نکته مهم درباره دارایی کاربر است. طبق مواد ۳۰ و ۳۱ قانون مدنی، مالک حق تصرف و انتفاع از مال خود را دارد و هیچ مالی را نمیتوان جز به حکم قانون از تصرف صاحب آن خارج کرد. همچنین در دستورالعمل تأسیس، فعالیت، انحلال و نظارت بر کارگزاران رمزپول مصوب ۱۴۰۴ بانک مرکزی، ماده ۳۰ تصریح میکند که موجودی ریالی و رمزپول مشتری نزد کارگزار به صورت امانی است. ماده ۳۹ همین دستورالعمل نیز کارگزار را مکلف کرده سوابق معاملات و تراکنشهای مشتری را در صورت درخواست در اختیار او قرار دهد. بنابراین باید بین تعلیق خدمات صرافی و محروم کردن مالک از دسترسی به دارایی خودش تفاوت قائل شد.
در نتیجه، اگر تنها علت مسدودسازی، توهین کاربر به پشتیبانی باشد و هیچ دستور قضایی، ظن به پولشویی، تراکنش مشکوک یا تخلف مالی دیگری وجود نداشته باشد، نگهداری نامحدود دارایی و جلوگیری کامل از برداشت آن، صرفاً به عنوان مجازات توهین، قابل اعتراض و بررسی قضایی است. حتی اگر صرافی حق قطع همکاری با کاربر را داشته باشد، این موضوع لزوماً حق نگهداری دائمی اموال او را ایجاد نمیکند.
در چنین شرایطی، کاربر میتواند ابتدا به صورت کتبی از صرافی درخواست اعلام مستند قانونی و قراردادی مسدودسازی، ارائه گردش حساب و سوابق تراکنشها و تعیین تکلیف موجودی خود را مطرح کند. در صورت امتناع، با توجه به وضعیت مجوز صرافی، امکان ثبت شکایت در سامانه اینماد و پیگیری حقوقی برای مطالبه و استرداد دارایی و خسارات احتمالی قابل بررسی است.
