تعیین قیم برای وارث معلول و حق درخواست تقسیم و فروش املاک
سلام وقتتون بخیر
پدر شوهرم دو ساله فوت شده ...همسرم برای کارهای انحصار وراثت اقدام کرده...چند روز پیش اولین جلسه رسیدگی در دادگاه بود که رای دادگاه عدم استماع عنوان شده
همسرم یه خواهر معلول داره که باید قیم مشخص بشه و در حال حاضر قیم ندارد...
باید چکاری انجام بده برای قیم خواهرش ؟
و اینکه سه مغازه از پدرش بهجا مانده که بقیه وراث حاضر به فروش نمیشن با این عنوان که مادرشان بیمه نداره و درآمدش از راه اجاره مغازه است....آیا این موضوع باعث میشه که شوهرم ادعا ارث نکنه؟
پاسخ حقوقی ایران لگال:
با سلام و احترام؛
در پرونده شما دو موضوع جداگانه وجود دارد که باید به ترتیب پیگیری شود؛ تعیین قیم برای خواهر معلول همسرتان و سپس تعیین تکلیف سه مغازه بهجامانده از پدرشوهر.
در خصوص قیمومت، ابتدا باید یک نکته را روشن کنیم صرف معلول بودن خواهر همسرتان به معنای نیاز قانونی به قیم نیست. اگر معلولیت ایشان جسمی باشد و توانایی اداره امور مالی و تصمیمگیری حقوقی داشته باشد، اصولاً نیازی به تعیین قیم ندارد. اما اگر معلولیت ذهنی یا شرایطی دارد که توانایی اداره امور مالی و حقوقی خود را ندارد، باید وضعیت حجر ایشان از طریق مرجع قضایی احراز شود.
برای این کار همسرتان باید به دادستانی محل اقامت خواهرشان، واحد سرپرستی و امور محجورین مراجعه و درخواست بررسی وضعیت حجر و نصب قیم کند. مدارک پزشکی، مدارک هویتی و سوابق معلولیت ایشان را ارائه دهد. در صورت لزوم، خواهر به پزشکی قانونی معرفی میشود و پس از بررسی و صدور حکم حجر، دادگاه درباره تعیین قیم تصمیم میگیرد. مواد ۱۲۱۸، ۱۲۲۲ و ۱۲۲۳ قانون مدنی مبنای این موضوع هستند.
همسرتان میتواند برای قیمومت اعلام آمادگی کند، اما انتخاب قیم با دادگاه است. با توجه به اینکه خودش نیز یکی از وراث و ذینفع در تقسیم اموال پدر است، بهتر است موضوع تعارض احتمالی منافع نیز بررسی شود و در صورت لزوم قیم مستقلی برای حفظ حقوق خواهر تعیین شود.
در خصوص سه مغازه، موضوع کاملاً روشن است: اینکه مادرشوهر شما بیمه ندارد و تنها درآمدش از اجاره مغازهها تأمین میشود، بهخودیخود باعث نمیشود همسرتان از حق ارث خود محروم شود.
همسرتان بهعنوان فرزند متوفی، حق قانونی دریافت سهمالارث خود را دارد و سایر وراث نمیتوانند صرفاً به دلیل وضعیت اقتصادی مادر، او را از این حق محروم کنند.
البته مادرشوهر شما نیز سهمالارث قانونی خودش را دارد و میتواند از سهم خود و منافع متعلق به آن استفاده کند؛ اما این موضوع به معنای مالکیت انحصاری ایشان بر هر سه مغازه یا اجارهبهای تمام آنها نیست.
مطابق ماده ۵۸۹ قانون مدنی، هر شریک اصولاً حق درخواست تقسیم مال مشترک را دارد. همچنین طبق ماده ۳۱۳ قانون امور حسبی، وقتی در میان وراث شخص محجور وجود دارد، تقسیم ترکه باید از طریق نمایندگان قانونی او در دادگاه انجام شود. اگر مغازهها قابل تقسیم و تعدیل نباشند، مطابق ماده ۳۱۷ همین قانون امکان فروش و تقسیم بهای آنها میان وراث وجود دارد.
بنابراین پیشنهاد میکنم ابتدا وضعیت قانونی خواهر معلول مشخص و قیم یا نماینده قانونی او تعیین شود. سپس همسرتان با اصلاح ایراد پرونده قبلی، موضوع تقسیم ترکه و تعیین سهم هر یک از وراث را پیگیری کند.
نکته آخر اینکه حتماً متن قرار عدم استماع صادرشده را بررسی کنید؛ ممکن است علت عدم استماع صرفاً نبود نماینده قانونی برای خواهر باشد، اما نباید بدون مشاهده دادنامه این موضوع را قطعی دانست. اگر ایراد برطرف شود، امکان طرح مجدد دعوا اصولاً وجود دارد.
