فسخ نکاح بابت بیان نکردن مشکلات فک و ژنتیک
سلام بعد از عقد متوجه شدم خانم بنده جراحی فک داشته اند ولی به من نگفتند و در جلسات مشاوره پیش از ازدواج و ژنتیک هم مطرح نکرده اند. بعد از مدتی فهمیدم جراحی فک ایشان مشکل جدی تری بوده و عقب رفتگی فک داشتند و جراحی کرده و پلاتین گذاشتند و بعد متوجه شدم مشکل ژنتیکی است و دو خواهر ایشان و پسرخاله و احتمالا برخی دیگر از فامیل درگیر هستند و ممکن است فرزند ما هم مبتلا شود یا حداقل ناقل باشد. البته ایشان مدعی هستند فکر نمیکردند مسیله بزرگی باشد و عمدی در کار نبوده است.
اکنون حتی با فرضی که عمدی نبوده باشد این پنهانکاری باعث خسارت روحی و مالی من شده و نمیخواهم در این زندگی باشم.
آیا قانون به من اجازه فسخ ازدواج میدهد؟ یا حداقل خسارات وارده بر من را بررسی و اعاده میکند؟ تا من بتوانم جدا شوم و مهریه ندهم یا خسارت بگیرم؟
پاسخ حقوقی ایران لگال:
درود فراوان؛
ببینید موضوع جراحی فک را اینطور که من برداشت کردم یک نوع عمل زیبایی می توان در نظر گرفت یعنی شما فرض را بر این بگذار که به جای فک بینی مشکلی داشته و عمل شده و در نهایت همین ادعای شما بابت اینکه فرزندتان هم ممکن است به همین شکل شبیه شود وجود خواهد داشت، این موضوع به تنهایی باعث فسخ نکاح یا از بین رفتن خودکار حقوق مالی نمی‌شود مگر اینکه شرایطی که می گویم برقرار باشد.
راهکار شما این است که ثابت شود موضوعی که از نظر عرف و از نظر تصمیم‌گیری برای ازدواج مهم بوده، عمداً یا در شرایطی که باید بیان می‌شده پنهان شده و این پنهانکاری در تصمیم شما اثر داشته، می‌تواند از نظر حقوقی قابل بررسی باشد.
در مورد فسخ نکاح، قانون برای فسخ، موارد مشخصی را پذیرفته است. بیماری یا نقص جسمی زمانی می‌تواند مؤثر باشد که در چارچوب عیوب مقرر قانونی قرار بگیرد یا موضوع به شکل دیگری مثل تدلیس در ازدواج (فریب در ازدواج) قابل اثبات باشد. صرف اینکه فردی یک جراحی انجام داده یا یک بیماری زمینه‌ای دارد، همیشه به معنی ایجاد حق فسخ نیست.
اما بخش مهم پرونده شما بحث «پنهان کردن اطلاعات مؤثر» است. اگر بتوانید ثابت کنید همسر شما از وجود یک مشکل جدی ژنتیکی یا بیماری مهم اطلاع داشته، این موضوع را قبل از ازدواج می‌دانسته و با وجود اهمیت آن مطرح نکرده، موضوع می‌تواند تحت عنوان تدلیس بررسی شود. در مقابل، اگر واقعاً ایشان از ماهیت ژنتیکی بودن مشکل یا احتمال انتقال آن اطلاعی نداشته باشد، اثبات فریب سخت‌تر می‌شود؛ چون تدلیس معمولاً نیاز به وجود رفتار فریبنده و آگاهانه دارد.
در مورد نگرانی درباره فرزند آینده، صرف وجود سابقه خانوادگی هم به تنهایی اثبات نمی‌کند که حتماً فرزند مبتلا خواهد شد. برای این بخش باید از نظر پزشکی و ژنتیک بررسی شود که بیماری دقیقاً چیست، الگوی وراثت آن چگونه است و احتمال انتقال چقدر است. اگر هنوز این موضوع مشخص نشده، بهتر است قبل از هر اقدام حقوقی، مدارک پزشکی و نظر متخصص ژنتیک گرفته شود.
در مورد مهریه هم باید دقت کنید اگر طلاق انجام شود، صرف ادعای اینکه موضوعی قبل از ازدواج گفته نشده، به‌طور خودکار باعث حذف مهریه نمی‌شود. اگر فسخ نکاح به دلیل قانونی یا تدلیس اثبات شود، آثار مالی آن با طلاق معمولی متفاوت خواهد بود، اما این موضوع نیازمند اثبات در دادگاه است.
یک نکته تعیین‌کننده این است که باید مشخص شود مشکل دقیقاً چه بیماری ژنتیکی‌ای بوده و آیا قبل از ازدواج هم تشخیص داده شده بوده یا فقط بعداً از روی سابقه خانوادگی متوجه احتمال آن شده‌اید. همچنین آیا در جلسات مشاوره پیش از ازدواج، پرسش مشخصی درباره بیماری‌های ارثی مطرح شد و ایشان پاسخ منفی دادند یا اصلاً صحبتی نشده بود؟ این موارد در تشخیص اینکه موضوع «فریب» بوده یا صرفاً عدم اطلاع، بسیار مهم است.