با وجود حکم تمکین می‌توانم ازدواج مجدد کنم؟

سلام، وقت بخیر.

اگر قبل از قطعی‌شدن حکم تمکین و بدون گرفتن مجوز دادگاه برای ازدواج مجدد اقدام کنید، ممکن است بعداً برایتان دردسر ایجاد شود؛ چون همسرتان هنوز فرصت اعتراض دارد و اگر رأی تمکین تغییر کند، مبنایی که برای ازدواج مجدد روی آن حساب کرده‌اید از بین می‌رود. اما شرایط متفاوت می شود اگر حکم تمکین قطعی شود و ثابت شود همسرتان بدون عذر موجه همچنان از بازگشت و انجام وظایف زناشویی خودداری می‌کند، این وضعیت می‌تواند مبنای مهمی برای درخواست تجویز ازدواج مجدد باشد. رأی وحدت رویه شماره ۷۱۶ دیوان عالی کشور نیز صراحتاً فرضی را پذیرفته که عدم تمکین زن در دادگاه اثبات و شوهر با اجازه دادگاه همسر دیگری اختیار کند.

پرونده مهریه مانع طرح درخواست ازدواج مجدد نیست و لازم نیست ابتدا تکلیف مهریه کاملاً تمام شود. این دو پرونده از هم جدا هستند. البته بهتر است برای درخواست ازدواج مجدد، حکم تمکین شما قطعی شده باشد و مدارک عدم اجرای آن را هم ارائه کنید. سلامت جسمی یا نیاز جنسی به‌تنهایی جای اثبات عدم تمکین را نمی‌گیرد.

در مورد مهریه نیز ازدواج مجدد باعث نمی‌شود دادگاه به‌صورت خودکار تمام مهریه را یکجا از شما بگیرد. زن اصولاً از زمان عقد مالک مهریه است؛ نحوه وصول آن مسئله دیگری است. اگر اعسار شما پذیرفته و مهریه تقسیط شده باشد، صرف ازدواج مجدد حکم تقسیط را خودبه‌خود از بین نمی‌برد. البته همسرتان می‌تواند اگر مدعی تغییر وضعیت مالی شما باشد، درخواست تعدیل اقساط بدهد و دادگاه دوباره وضعیت درآمد و معیشت شما را بررسی کند.

اما اگر هنوز حکم اعسار و تقسیط ندارید، این تصور را نداشته باشید که صرف طرح درخواست ازدواج مجدد باعث تقسیط مهریه می‌شود؛ برای تقسیط باید مسیر اعسار خود را جداگانه طی کنید.

درباره طلاق هم نکته مهمی به نفع شما وجود دارد: اگر همسرتان بدون عذر موجه تمکین نکند، این موضوع در دادگاه ثابت شود و شما بعد از آن با مجوز دادگاه ازدواج مجدد کنید، طبق رأی وحدت رویه ۷۱۶، زوجه نمی‌تواند صرفاً با استناد به شرط ضمن عقد مربوط به ازدواج مجدد شوهر، وکالت در طلاق را اعمال کند. اما این به معنای بسته‌شدن تمام راه‌های طلاق برای او نیست؛ اگر دلیل مستقل دیگری مثل عسر و حرج یا یکی دیگر از شروط عقدنامه را ثابت کند، همچنان می‌تواند بر همان مبنا درخواست طلاق بدهد.

بنابراین در وضعیت فعلی شما، اقدام کم‌ریسک‌تر این است که ابتدا صبر کنید مهلت اعتراض به حکم تمکین تمام و رأی قطعی شود، سپس اگر همسرتان همچنان برنگشت، با رأی قطعی و مدارک عدم تمکین برای «تجویز ازدواج مجدد» اقدام کنید. برای ثبت رسمی ازدواج دوم نیز وجود حکم دادگاه اهمیت دارد و قانون حمایت خانواده ثبت ازدواج مجدد را بدون حکم مربوط، برای سردفتر مجاز ندانسته است.

اگر بفرمایید حکم تمکین الان «بدوی» است یا همسرتان واقعاً اعتراض ثبت کرده، و اینکه برای مهریه حکم اعسار و تقسیط گرفته‌اید یا هنوز نه، می‌شود دقیق‌تر گفت چه زمانی درخواست ازدواج مجدد بدهید که کمترین ریسک را داشته باشد.