تغییر اظهارات متهم پس از دو بار بازجویی

با سلام؛

بله، اگر پدرتان در دو مرحله بازجویی گفته باشد بسته را در «هتل» تحویل گرفته و بعد بدون اینکه واقعاً این موضوع اشتباه بوده باشد، روایت را به «فرودگاه» تغییر دهد، این تغییر می‌تواند به ضرر دفاع او تمام شود؛ مخصوصاً اگر محل تحویل بسته در تشخیص نحوه وقوع جرم، میزان اطلاع پدرتان از محتویات بسته یا ارتباط او با اشخاص دیگر اهمیت داشته باشد. مقام قضایی تمام اظهارات قبلی را در پرونده دارد و تغییر روایت، اظهارات قبلی را از بین نمی‌برد. قانون نیز مقرر کرده اظهارات متهم عیناً در صورت‌جلسه درج و به امضا یا اثر انگشت او برسد و حتی پیش از تحقیق به متهم تذکر داده می‌شود که مراقب اظهارات خود باشد.

بنابراین اگر واقعیت این بوده که بسته در هتل به پدرتان تحویل شده، توصیه نمی‌کنم صرفاً برای بهتر شدن وضعیت پرونده گفته شود «در فرودگاه تحویل گرفتم». چنین تناقضی ممکن است این سؤال را برای بازپرس یا قاضی ایجاد کند که کدام قسمت از اظهارات او صحیح است و چرا بعد از دو بار بیان یک موضوع، روایت تغییر کرده است.

اما اگر اظهارات قبلی واقعاً اشتباه بوده؛ مثلاً پدرتان به دلیل اضطراب، سوءتفاهم، مشکل ترجمه، خستگی یا برداشت اشتباه موضوع را نادرست بیان کرده باشد، می‌تواند اظهارات خود را اصلاح و علت اصلاح را دقیق توضیح دهد. یعنی بهتر است نگوید «حرف قبلی را پس می‌گیرم و حالا این را می‌گویم»، بلکه واقعیت را کامل توضیح دهد که چرا قبلاً محل تحویل را هتل اعلام کرده و اکنون چه مدرک یا توضیحی نشان می‌دهد محل واقعی فرودگاه بوده است.

اگر اظهارات قبلی تحت فشار، اجبار یا سؤال‌های تلقینی گرفته شده باشد نیز این موضوع باید صریحاً مطرح شود؛ زیرا قانون، اظهارات ناشی از اجبار یا اکراه و پرسش‌های تلقینی یا اغفال‌کننده را معتبر نمی‌داند.

نکته مهم‌تر این است که در چنین پرونده‌ای فقط محل دریافت بسته تعیین‌کننده نیست. باید روشن شود پدرتان می‌دانسته داخل بسته چیست یا خیر، چه کسی بسته را داده، چرا قبول کرده آن را وارد ایران کند، قرار بوده به چه کسی تحویل دهد و چه مدارکی درباره این موضوع وجود دارد. بنابراین تغییر دادن یک جزئیات برای بهتر نشان دادن پرونده، اگر خلاف واقع باشد، ممکن است به کل دفاع لطمه بزند.

پیشنهاد عملی من این است که قبل از هر تغییر در اظهارات، وکیل پرونده دقیقاً توضیح دهد چرا «هتل» باید به «فرودگاه» تغییر کند و این تغییر چه اثر حقوقی در پرونده دارد. اگر واقعیت همان هتل بوده است، پدرتان نباید خلاف واقع اظهار کند. اگر واقعیت فرودگاه بوده، اصلاح اظهارات باید همراه با علت روشن تغییر و در صورت امکان مدرک مؤید آن انجام شود.