مطالبه دستمزد طراحی بدون قرارداد کتبی
سلام وقت بخیر. برای مشاوره در مورد مطالبه دستمزد یک پروژه طراحی مزاحم شدم.
من برای دو آموزشگاه که مدیر هر دو یک نفر است، دو طرح بنر طراحی کردم. قبل از انجام کار، مشخصات و اطلاعات موردنیاز پروژه را از طرف آنها دریافت کردم و در طول انجام کار نیز اصلاحات و تغییراتی که درخواست کردند را روی طرح‌ها انجام دادم.
نکته این است که در چت‌های موجود، درباره مبلغ دستمزد توافق مکتوب و مشخصی نداریم؛ اما هیچ پیامی هم وجود ندارد که در آن گفته شده باشد کار به‌صورت رایگان یا تستی انجام می‌شود. تمام مکالمات موجود مربوط به ارسال اطلاعات پروژه، انجام طراحی و اصلاحات درخواستی است.
در نهایت فایل‌های نهایی بنرها را با فرمت JPG و TIFF در اختیارشان قرار دادم و آنها از این طرح‌ها در مراسم استفاده کردند. از مراسم نیز عکس و مدرکی دارم که مشخص است بنرهای طراحی‌شده توسط من چاپ و مورد استفاده قرار گرفته‌اند.
فایل‌های لایه‌باز و قابل ویرایش پروژه همچنان نزد خودم است و آن فایل‌ها را در اختیارشان قرار نداده‌ام.
بعد از استفاده از طرح‌ها، موضوع پرداخت دستمزد را مطرح کردم اما ایشان از پرداخت وجه خودداری کردند و ادعا کردند که این دو بنر صرفاً به‌عنوان تست بوده است. در حالی که تا قبل از استفاده از طرح‌ها، هیچ صحبتی مبنی بر رایگان یا تستی بودن کار با من نشده بود.
می‌خواستم بدانم با توجه به این شرایط، آیا امکان مطالبه دستمزد طراحی وجود دارد؟ نبودن توافق کتبی درباره مبلغ، با توجه به اینکه کار انجام شده، تحویل داده شده و مورد استفاده قرار گرفته، چه تأثیری روی امکان مطالبه دارد؟
همچنین اگر امکان مطالبه وجود دارد، لطفاً راهنمایی بفرمایید بهترین مسیر قانونی برای اقدام چیست و چه مدارکی برای اثبات انجام کار و استحقاق دریافت دستمزد باید ارائه کنم.
پاسخ حقوقی ایران لگال:
سلام؛
نبودن توافق کتبی درباره مبلغ دستمزد، به معنی رایگان بودن کار انجام‌شده نیست. زمانی که شما به درخواست آنها طراحی را انجام داده‌اید، اطلاعات پروژه را از آنها دریافت کرده‌اید، اصلاحات مورد نظرشان را اعمال کرده‌اید و در نهایت طرح‌ها را تحویل داده‌اند و آنها نیز از بنرها در مراسم استفاده کرده‌اند، اصل انجام کار و استفاده از نتیجه آن می‌تواند برای مطالبه دستمزد مؤثر باشد و در ادامه نحوه مطالبه حق تان را عرض می نمایم.
البته طرف مقابل ممکن است ادعا کند که کار صرفاً تستی یا نمونه بوده است؛ بنابراین موضوع اصلی در پرونده این خواهد بود که آیا دلیلی وجود دارد که نشان دهد این طراحی با هدف استفاده واقعی برای آموزشگاه‌ها انجام شده یا صرفاً یک نمونه آزمایشی بوده است. استفاده از بنرها در مراسم، تصاویر چاپ و نصب آنها، مکاتبات مربوط به ارسال اطلاعات پروژه، درخواست اصلاحات و تحویل فایل‌های نهایی، همگی می‌توانند برای اثبات انجام کار و رد ادعای تستی بودن اهمیت داشته باشند.
در مورد مبلغ نیز اگر توافق مشخصی وجود نداشته باشد، این موضوع لزوماً مانع مطالبه نیست؛ اما ممکن است تعیین مبلغ دستمزد نیاز به بررسی عرف بازار، نظر کارشناس رسمی یا مدارکی مانند قیمت‌های معمول طراحی مشابه داشته باشد. یعنی شما باید اصل استحقاق دریافت دستمزد را ثابت کنید و مبلغ دقیق می‌تواند از طریق کارشناسی تعیین شود.
اقدام عملی شما این است که ابتدا یک اظهارنامه رسمی برای مدیر آموزشگاه‌ها ارسال کنید و در آن توضیح دهید که طراحی دو بنر بنا به درخواست ایشان انجام، تحویل و استفاده شده اما دستمزد پرداخت نشده است و درخواست پرداخت مبلغ متعارف خدمات طراحی را مطرح کنید.
اگر پرداخت انجام نشد، می‌توانید از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی برای مطالبه دستمزد خدمات طراحی اقدام کنید. مدارکی که باید آماده کنید شامل مکاتبات دریافت اطلاعات پروژه، پیام‌های مربوط به اصلاحات و تأیید طرح، فایل‌های ارسال‌شده، تصاویر چاپ و استفاده از بنرها، مشخصات آموزشگاه‌ها و هر مدرکی که نشان دهد کار برای استفاده واقعی انجام شده است.
نکته مهم این است که فعلاً فایل‌های لایه‌باز را در اختیار آنها قرار ندهید؛ زیرا همین موضوع می‌تواند در مذاکرات یا اثبات اینکه شما طراح اصلی بوده‌اید، برای شما اهمیت داشته باشد.