عودت چک صیادی به صادرکننده به دلیل مغایرت تاریخ ثبت شده
در یک سوال از شما پرسیدم که یک چک دارم که زمان دریافت آن را به اشتباه در سامانه تایید کردم و فرد صادر کننده چک را عمدا برای یک ماه بعد صادر کرد. و من توجه نکردم و تایید کردم حالا سوالم اینه آیا میتونم چک را عودت بده و بگم تاریخش را اصلاح کنه و آیا اگر عودت بدم ایشان میتونه ادعا کنه که من طلبم را پرداختم و برای همین عودت داده ..اما لاشه چک تاریخ متفاوته و امضا هم نداره اینطور چک برام پست کرده. آیا اگر عودت بدم میتونم در دادگاه بگم من با تاریخ ثبت شده مخالف بودم و ایشان توجه نکرده چون ممکنه الان اگر اقدام کنم بگه با موافقت خودش تاریخ دیگری زدم ممنونم
پاسخ حقوقی ایران لگال:
از نظر حقوقی اصل عودت چک برای اصلاح تاریخ امکان‌پذیر است اما من توصیه نمی‌کنم چک را همین‌طور و بدون ایجاد مدرک به صادرکننده پس بدهید. نکته‌ای که شما به درستی نگرانش هستید این است که بعداً صادرکننده بگوید چک را پس داده چون طلبش را گرفته بود. اما این مورد هم راهکار دارد.
در رویه حقوقی، قرار گرفتن لاشه یک سند بدهی در دست بدهکار می‌تواند به‌عنوان قرینه‌ای به نفع او مطرح شود؛ یعنی لزوماً ثابت نمی‌کند که شما پولتان را گرفته‌اید، اما ممکن است شما را مجبور کند توضیح دهید چرا چک را پس داده‌اید. به همین دلیل بهتر است علت عودت از همین الان کاملاً مستند شود.
از طرف دیگر، وضعیت چکی که توصیف می‌کنید عادی نیست. طبق قانون تجارت، چک باید تاریخ داشته باشد و به امضای صادرکننده برسد؛ همچنین در چک‌های صیادی، اطلاعات اصلی از جمله تاریخ باید در سامانه ثبت شود. بنابراین اینکه تاریخ روی برگه با تاریخ ثبت‌شده در صیاد متفاوت است و خود برگه نیز امضای صادرکننده را ندارد، می‌تواند در اثبات اینکه شما چک صحیح و نهایی را دریافت نکرده بودید، به نفع شما باشد.
اگر تاریخ روی برگه همان تاریخی است که قرار بوده چک بابت آن صادر شود ولی صادرکننده در سامانه صیاد تاریخ دیگری، مثلاً یک ماه بعد، ثبت کرده، برای چنین مغایرتی راه بانکی هم وجود دارد. روال بانک به اینصورت است که اگر تاریخ روی برگه درست ولی تاریخ ثبت شده در سامانه اشتباه باشد، صادرکننده با اصل چک به شعبه مراجعه می‌کند، ثبت قبلی لغو می‌شود و چک با تاریخ صحیح دوباره ثبت می‌شود. همچنین امکان «عودت انتقال چک» در سامانه صیاد وجود دارد.
قبل از عودت، ترجیحاً از طریق اظهارنامه رسمی و حداقل در یک پیام مکتوب قابل استناد به صادرکننده اعلام کنید که چک به علت مغایرت تاریخ ثبت‌شده در صیاد با تاریخ مورد توافق و همچنین نقص برگه، صرفاً جهت اصلاح عودت داده می‌شود و این عودت به هیچ عنوان به معنای دریافت وجه، تسویه حساب، ابراء یا اسقاط طلب نیست.
همچنین چک را فقط در قبال رسید کتبی یا با روش قابل اثبات تحویل دهید و در همان رسید بنویسید تحویل چک صرفاً جهت اصلاح تاریخ و تکمیل/اصلاح چک است و هیچ مبلغی بابت اصل بدهی دریافت نشده است.
در مورد سؤال اصلی‌تان، بله، می توانید بعدها در دادگاه این ادعا را داشته باشید که با این تاریخ موافق نبودین ولی بهتر است این موضوع را فقط به گفته خودتان در آینده موکول نکنید. چون شما در سامانه صیاد آن چک را تأیید کرده‌اید، صادرکننده ممکن است همین تأیید را دلیل موافقت شما با تاریخ ثبت‌شده معرفی کند.