آیا اختیار مادر در وصیت‌نامه مانع مطالبه و فروش سهم‌الارث است؟
با سلام
اینجانب بابت ارثیه پدری میباشد که خانواده ما ۵ پسر و یک خواهر به همراه مادرم هستیم
پدر خدا بیامرز بنده قبل از وداع خود یک وصیت نامه با هماهنگی برادرانم تنظیم و تایپ نمودند که همه وراث به صورت مساوی و یک هفتم سهم دارند و یک بندی هم در آن وجود دارد که اختیارات فروش و هر اقدام دیگری به مادر ما داده شده و همه وراث بهمراه ۳ نفر شاهد به امضا رسیده
حالا همه اعضا بجز بنده از آن ملک استفاده و حتی کاسبی انجام می‌دهند و سودمند هستند
بنده هم شرايط وصیت نامه را قبول دارم ولی یک مشکل مالی برایم پیش آمده خواهان دریافت سهم الارث خود شدم ولی آنها مخالفت کردند به بنده فرمودند که هرکاری ازت برم میاد برو انجام بده تا زمانی که مادرمان زنده است امکان فروش و یا دریافت ارثیه وجود ندارد.
سئوال بنده از شما این هستش که آیا بنده میتوانم با شکایت و رائه دادخواست کاری از پیش ببرم؟
از کجا باید شروع کنم و چه راه حلی وجود دارد؟
پاسخ حقوقی ایران لگال:
وقت بخیر؛
اینکه دیگران از ملک استفاده و کسب درآمد کنند اما شما را تا پایان عمر مادر از سهمتان محروم بدانند، ممکن است سال‌ها حق شما را معطل کند؛ زیرا اختیار مادر لزوماً مالکیت شما را از بین نمی‌برد. اما نتیجه نهایی به متن دقیق وصیت‌نامه و اعتبار امضاهای آن بستگی دارد که در ادامه خدمتتان عرض خواهم کرد.
شما در اصل می‌توانید سهم خود را مطالبه کنید و صرف زنده‌بودن مادرتان مانع تقسیم ارث نیست و به نظرم می آید این نوع وصیت نامه اجرایی نیست (البته متن را ندیده ام و دقیقا نمی توانم بگویم) ؛ مگر اینکه در وصیت‌نامه یا توافق معتبر پس از فوت پدر، صراحتاً برای مادر حق انتفاع یا سکونت مادام‌العمر ایجاد شده یا همه وراث به‌صورت الزام‌آور پذیرفته باشند که ملک تا زمان حیات ایشان فروخته نشود.
عبارت اختیار فروش و هر اقدام دیگر با مادر است به‌تنهایی لزوماً به معنای آن نیست که هیچ وارثی حق مطالبه سهم خود را ندارد. این عبارت ممکن است تعیین مادر به‌عنوان وصی، مدیر ترکه یا نماینده وراث باشد؛ اما مادر مالک تمام ملک نمی‌شود و باید در حدود اختیار داده‌شده و به نفع ترکه و وراث اقدام کند.
یک نکته بسیار مهم این است که سهم قانونی همسر، پسران و دختر متوفی مساوی نیست. بنابراین تعیین سهم یک‌هفتم برای همه، برخلاف تقسیم معمول قانونی ارث است و زمانی قابل اجراست که وصیت‌نامه از نظر قانونی معتبر باشد یا تمام وراث پس از فوت پدر آن را تأیید کرده و به‌عنوان توافق تقسیم ترکه پذیرفته باشند.
اگر تمام امضاها فقط پیش از فوت پدر گرفته شده باشد، اعتبار بخش‌هایی از وصیت‌نامه، به‌خصوص آنچه بیش از یک‌سوم ترکه را تغییر می‌دهد، قابل بحث است. همچنین وصیت‌نامه تایپ‌شده عادی از نظر اعتبار مانند وصیت‌نامه رسمی نیست؛ ولی امضای پدر، امضای وراث، شاهدان و پذیرش عملی مفاد آن پس از فوت می‌تواند در اثبات اعتبارش مؤثر باشد.
علاوه بر تقسیم ملک، می‌توانید اجرت‌المثل سهم خود را بابت مدتی که دیگران بدون رضایت شما از ملک استفاده کرده‌اند مطالبه کنید. اگر ملک به دیگری اجاره داده شده یا از آن اجاره دریافت کرده‌اند، سهم خود از درآمد ملک را نیز می‌توانید بخواهید.
اما میان درآمد ملک و سود کسب‌وکار برادران تفاوت وجود دارد. شما معمولاً در سود تجارتی که با سرمایه و فعالیت خودشان انجام داده‌اند سهمی ندارید؛ ولی می‌توانید اجرت استفاده از سهم خود در ملک یا سهمتان از اجاره دریافتی را مطالبه کنید.
اقدام شما ماهیت حقوقی دارد و معمولاً نیازی به شکایت کیفری نیست. بهترین مسیر این است که ابتدا وصیت‌نامه توسط وکیل یا کارشناس حقوقی بررسی شود، سپس اظهارنامه ارسال و در صورت مخالفت، حسب وضعیت ثبتی ملک درخواست افراز یا دادخواست تقسیم ترکه مطرح شود.
اگر قصد شروع به اقدام برای مطالبه سهم خود دارید می توانم بگویم که مراحل و اقداماتی که باید انجام دهید به ترتیب چیست.