فسخ معامله زمین آبی به دلیل انتقال سهم دیم
سلام
در تاریخ 13 خرداد یک زمین 1000 متری مشاع کشاورزی با اب به صورت قولنامه ای خریدم بعد از 10 روز از گذشت زمان قولنامه در محضر یک سهم دیم به من انتقال دادن، بعد به مالک اعتراض کردم ولی اصلاح نکرد به بنگاه هم اعتراض کردم از مالک خواست حضوری بیاد و پشت قولنامه پشت نویسی کنه که زمین ابی هست و دیم نیست. الان مشکل دارم ایا میتونم با گذشت دو ماه درخواست دادخواست و فسخ معامله کنم؟
پاسخ حقوقی ایران لگال:
با سلام. بله، اصل امکان طرح دعوا وجود دارد، ولی نکته مهم این است که اگر در قولنامه زمین صراحتاً «آبی» فروخته شده اما سهمی که در دفترخانه منتقل شده «دیم» است، این اختلاف میتواند مصداق تخلف از وصف مورد معامله باشد و بسته به متن قرارداد، برای شما حق فسخ یا الزام فروشنده به انجام تعهد مطابق قرارداد ایجاد کند. قانون مدنی خیار رؤیت و تخلف وصف را به رسمیت شناخته است.
اما درباره گذشت دو ماه باید احتیاط کنید؛ خیار تخلف وصف طبق ماده ۴۱۵ قانون مدنی بعد از اطلاع، فوری است. بنابراین فروشنده ممکن است ایراد کند که شما از دیم بودن مطلع شدهاید ولی با تأخیر اقدام کردهاید. البته اعتراض فوری شما به مالک و بنگاه و درخواست پشتنویسی اینکه زمین آبی بوده، میتواند برای اثبات اینکه از حق خود صرفنظر نکردهاید مهم باشد.
پیشنهاد میکنم فعلاً فوراً یک اظهارنامه رسمی برای فروشنده بفرستید و اعلام کنید مورد معامله طبق قولنامه زمین آبی بوده ولی سند برخلاف قرارداد بهصورت دیم منتقل شده و خواهان اصلاح وضعیت هستید و در غیر این صورت حق فسخ و مطالبه خسارت را اعمال میکنید.
اگر هدف اصلی شما نگه داشتن زمین است، قبل از فسخ بهتر است بررسی شود آیا امکان «الزام فروشنده به تنظیم سند و انتقال همان سهم آبی موضوع قرارداد» وجود دارد یا خیر. اگر چنین امکانی وجود نداشته باشد، فسخ معامله و استرداد پول جدیتر مطرح میشود. قولنامه، سند رسمی انتقال و هر نوشته یا پشتنویسی بنگاه در این پرونده بسیار تعیینکننده است.
بنده چند بار درخواست کردم که سند اصلاح کنه ولی فروشنده میگه سهم سند ابی ندارم و دیم هس
پاسخ تکمیلی ایران لگال:
با توضیح جدید، علاوه بر «تخلف از وصف»، موضوع تدلیس هم جدی است. اگر فروشنده هنگام معامله زمین را به عنوان «آبی» معرفی کرده ولی خودش میدانسته که اساساً سهم آبی ندارد و فقط سهم دیم داشته، این رفتار میتواند مصداق فریب در معامله باشد. طبق مواد ۴۳۸ و ۴۳۹ قانون مدنی، در صورت اثبات تدلیس خریدار حق فسخ دارد.
اینکه بعداً صراحتاً گفته «سهم سند آبی ندارم و فقط دیم دارم» برای شما نکته مهمی است؛ اگر پیام، صدا یا شاهدی از این گفته دارید حتماً حفظ کنید. همچنین قولنامهای که در آن ملک آبی ذکر شده و سند رسمی دیم، از مدارک اصلی شما هستند.
در مورد گذشت دو ماه، چون خیار تدلیس و تخلف وصف فوری هستند، فروشنده ممکن است به تأخیر شما ایراد بگیرد؛ اما اینکه از همان ابتدا به فروشنده و بنگاه اعتراض کردهاید و درخواست اصلاح سند داشتهاید، به نفع شماست و میتواند نشان دهد معامله را با وضعیت موجود قبول نکردهاید.
بنابراین اگر فروشنده صراحتاً اعلام کرده امکان انتقال سهم آبی را ندارد، دیگر صرفاً منتظر اصلاح سند نمانید و سریعاً اظهارنامه اعلام فسخ بفرستید و سپس دادخواست «تأیید فسخ معامله به علت تدلیس و تخلف از وصف و استرداد ثمن» را مطرح کنید.
از نظر کیفری هم اگر بتوانید ثابت کنید فروشنده از ابتدا میدانسته سهم آبی ندارد و با معرفی خلاف واقع زمین به عنوان آبی شما را فریب داده و پول گرفته، موضوع کلاهبرداری نیز قابل بررسی است؛ ولی صرف اختلاف بین قولنامه و سند برای اثبات کلاهبرداری کافی نیست و سوءنیت اولیه فروشنده باید اثبات شود.
اگر فروشنده راضی به فسخ نشد و در دادگاه حاضر نشد چه راه حلی دارد؟
پاسخ تکمیلی ایران لگال:
رضایت فروشنده برای فسخ همیشه لازم نیست؛ اگر طبق قرارداد یا قانون برای خریدار حق فسخ ایجاد شده باشد، میتوان تأیید فسخ را از دادگاه درخواست کرد. بااینحال، برای تعیین راهکار دقیق باید قولنامه، سند ملک، نحوه درج آبی یا دیم بودن زمین، پیامها و اظهارات فروشنده و مدارک پرداخت بررسی شود تا مشخص شود موضوع از موارد تدلیس، تخلف از وصف یا تخلف قراردادی است.
