اعتبار قولنامه زمین پدربزرگ و تعارض آن با قولنامه دوم
پدربزرگم ۳ هکتار زمین کشاورزی داشته که این زمین هارو تقسیم کرده که ۵ هزار متر قولنامه ای داد به بابام. ۶ سال پیش داده که تو قولنامه نوشته تا وقتی که خودم زنده‌ام زمین‌ها دست خودمه بعد فوتم میشه برای شما
الان زمین بابام که ۵ هزار متر است امسال داد به عموم ولی ما قولنامه داریم، قولنامه بنگاه را از ما گرفته و داده به عموم الان هر دو قولنامه داریم.
پاسخ حقوقی ایران لگال:
با توضیحی که داده‌اید، اینکه هر دو نفر قولنامه دارند به‌تنهایی مشخص نمی‌کند زمین متعلق به چه کسی است؛ باید متن دقیق قولنامه پدرتان و قولنامه عمویتان بررسی شود.
نکته اصلی همان عبارتی است که در قولنامه پدرتان نوشته شده: «تا وقتی خودم زنده‌ام زمین‌ها دست خودم باشد و بعد از فوت برای شما شود.» اگر منظور سند این باشد که پدربزرگتان مالکیت ۵ هزار متر را برای بعد از فوت خودش به پدرتان داده، این نوشته از نظر ماهیت می‌تواند «وصیت تملیکی» تلقی شود، چون ماده ۸۲۶ قانون مدنی وصیت تملیکی را انتقال مال برای زمان بعد از فوت تعریف کرده است.
در این حالت، اگر پدربزرگتان هنوز زنده باشد، اصولاً می‌تواند از وصیت خود رجوع کند. ماده ۸۳۸ قانون مدنی صراحتاً اجازه رجوع از وصیت را داده و حتی اگر بعداً وصیت دیگری برخلاف وصیت اول انجام شود، وصیت بعدی معتبر خواهد بود. بنابراین اگر قولنامه اول واقعاً ماهیت وصیت داشته باشد و پدربزرگتان بعداً همان زمین را در زمان حیات به عمویتان منتقل کرده باشد، ممکن است انتقال دوم بر حق پدرتان مقدم شود.
اما اگر در قولنامه اول عباراتی مثل «فروختم»، «صلح کردم» یا «مالکیت را منتقل کردم» آمده باشد و فقط شرط شده باشد که تا زمان حیات پدربزرگ، تصرف و استفاده از زمین با خودش باشد، موضوع کاملاً متفاوت است. در این حالت ممکن است انتقال مالکیت همان شش سال قبل انجام شده باشد و فقط حق استفاده برای پدربزرگ باقی مانده باشد. اگر چنین باشد، پدربزرگ اصولاً نمی‌توانسته مالی را که قبلاً قطعی منتقل کرده دوباره به عمویتان منتقل کند و پدرتان می‌تواند نسبت به معامله دوم اعتراض کند.
همچنین اگر نوشته اول وصیت تشخیص داده شود، باید توجه کنید که وصیت بدون اجازه وراث فقط تا یک‌سوم ترکه نافذ است و نسبت به بیشتر از یک‌سوم نیاز به اجازه وراث دارد.
اینکه بنگاه اصل قولنامه پدرتان را گرفته و قولنامه دیگری به عمویتان داده نیز مسئله مهمی است. اگر از قولنامه اول نسخه، عکس، کپی، شاهد، امضای بنگاه یا نسخه‌ای نزد مشاور املاک دارید، همه را حفظ کنید و از بنگاه نیز کتبی یا با اظهارنامه بخواهید نسخه قرارداد اول را ارائه کند.
بنابراین قبل از هر اقدامی، متن دقیق همان قولنامه پدرتان تعیین‌کننده است. اگر متن قولنامه یا این مواردی که مشخص کردم را بفرستید، مخصوصاً قسمت‌هایی که درباره «فروش/صلح»، «تحویل زمین» و «بعد از فوت» نوشته شده، میتوانم دقیق‌تر بگویم آیا سند پدرتان بیشتر شبیه وصیت است یا یک انتقال قطعی، و در برابر قولنامه عمویتان چه دعوایی باید مطرح شود.